انجمن علمی فقه و حقوق خانواده ایران فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین 2717-1469 7 24 2025 06 22 Builder's rights in building construction participation contracts حقوق سازنده در قراردادهای مشارکت در ساخت ساختمان 1 19 727187 10.22034/jml.2025.2063156.1481 FA مرضیه مختاریان موسسه آموزش عالی آپادانا شیراز 0009-0004-9060-0858 آیدا مخترع استادیار و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزش عالی آپادانا، شیراز، ایران 0009-0000-0724-1366 Journal Article 2025 06 08 The present study aims to investigate and explain the rights of the builder in construction partnership contracts. This research is of a fundamental-applied type and the method of collecting information was library-based, through reviewing Persian and non-Persian sources, laws, articles, books, theses and reputable scientific databases. The data were analyzed using a deductive and argumentative method. The results show that in construction partnership contracts, if the builder fulfills his obligations, he has certain rights such as receiving a certain share of the property, claiming damages in case of violation of the owner's obligations, the obligation to execute the contract and the possibility of termination under certain conditions. One of the main challenges is the owner's obligation to officially transfer the builder's share after the completion of construction, which in case of violation, the builder can use legal enforcement guarantees such as claiming damages, deposit, seizure of property and termination of the contract. Also, among the common problems in this area is the illegal pre-sale of units by the owner before the builder's share is allocated, which can be pursued and annulled by the builder through the judicial authorities. Effective performance guarantees are foreseen to protect constructive rights under various articles of the Iranian Civil Code, including Articles 219, 220, 221, 230, and 239. Finally, the study emphasizes the necessity of drafting transparent contracts, providing precise performance guarantees, making parties aware of their rights and obligations, and utilizing alternative dispute resolution methods such as arbitration; factors that can effectively play a role in preventing disputes and preserving constructive rights. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین حقوق سازنده در قراردادهای مشارکت در ساخت انجام شده است. این تحقیق از نوع بنیادین-کاربردی بوده و روش گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای، از طریق بررسی منابع فارسی و غیرفارسی، قوانین، مقالات، کتب، پایان‌نامه‌ها و پایگاه‌های علمی معتبر صورت گرفته است. داده‌ها به روش استنتاجی و استدلالی تحلیل شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که سازنده در قراردادهای مشارکت در ساخت، در صورت ایفای تعهدات خود، از حقوق مشخصی مانند دریافت سهم معین از ملک، مطالبه خسارت در صورت نقض تعهدات مالک، الزام به اجرای قرارداد و امکان فسخ در شرایط خاص برخوردار است. یکی از چالش‌های اساسی، تعهد مالک به انتقال رسمی سهم سازنده پس از اتمام ساخت‌وساز است که در صورت تخلف، سازنده می‌تواند از ضمانت اجراهای قانونی از جمله مطالبه خسارت، وجه التزام، توقیف اموال و فسخ قرارداد استفاده کند. همچنین، از جمله مشکلات شایع در این حوزه، پیش‌فروش غیرقانونی واحدها توسط مالک پیش از تخصیص سهم سازنده است که می‌تواند از سوی سازنده از طریق مراجع قضایی قابل پیگیری و ابطال باشد. بر اساس مواد مختلف قانون مدنی ایران، از جمله مواد 219، 220، 221، 230 و 239، ضمانت اجراهای مؤثری برای حمایت از حقوق سازنده پیش‌بینی شده است. در نهایت، پژوهش بر ضرورت تنظیم قراردادهای شفاف، پیش‌بینی ضمانت اجراهای دقیق، آگاهی طرفین از حقوق و تعهدات خود، و بهره‌گیری از روش‌های جایگزین حل اختلاف مانند داوری تأکید دارد؛ عواملی که می‌توانند به‌طور مؤثری در پیشگیری از بروز اختلافات و حفظ حقوق سازنده نقش‌آفرینی کنند. https://www.jaml.ir/article_727187_e8dc59a9bf23e168af3db217d3df5013.pdf