انجمن علمی فقه و حقوق خانواده ایران فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین 2717-1469 مقالات آماده انتشار 2025 08 25 Option of condition in endowment اشتراط خیار در وقف 728631 10.22034/jml.2025.2045301.1405 FA حمید بذرپاچ گروه حقوق،واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی،کرج، ایران 0000-0002-0652-4169 منصوره السادات میرغفوری دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج 0009-0000-8847-1920 Journal Article 2024 11 09 Option of condition in endowment Abstract Endowment is a permanent legal act and after the endowments created, the Endower cannot destroy the Endowment and refer to the endowment property. Many of the Imamiyyah jurists and lawyers of the country have emphasized on the permanence of the endowment and its irrevocability. Despite the emphasis that endowment is a permanent legal act, the examination of jurisprudential works shows that some jurists have foreseen the possibility of including option clause in endowment in certain cases. Most of the jurists have accepted such conditions and various evidences have been presented to prove the validity of such conditions. The civil law has not accepted this point of view and it can be deduced from its various articles that the validity and irrevocability of the endowment are the inherent characteristics of this contract and under no circumstances can a condition be made in the endowment that the cause of the endowment returns to the owner of the benefactor. Therefore, What is mentioned as the condition of termination or revocation in some jurisprudential works is basically outside the establishment of endowment. Key words: endowment, detention, Emphasis on the permanence of the endowment, option of condition, property release وقف یک عمل حقوقی دائمی است و پس از انشای وقف، واقف نمی تواند وقف را برهم زند و به موقوفه رجوع نماید. بسیاری از فقهای امامیه و حقوقدانان کشور بر دائمی بودن وقف و غیرقابل فسخ بودن آن تاکید نموده اند. علیرغم تاکید بر موبد بودن وقف ، بررسی آثار فقهی آن نشان می دهد که برخی فقها در فروض خاص ، امکان درج شرط خیار را در وقف پیش بینی کرده اند. مشهور فقها چنین شروطی را مورد پذیرش قرار داده و ادله مختلفی برای اثبات صحت چنین شروطی مطرح شده است . قانون مدنی این دیدگاه را نپذیرفته است و از مواد مختلف آن استنباط می شود که تابید و غیرقابل فسخ بودن وقف از خصایص ذاتی این عقد هستند و تحت هیچ عنوان نمی توان در وقف ، شرطی نمود که سبب بازگشت وقف به مالکیت واقف شود لذا آنچه به عنوان شرط فسخ یا تفاسخ در برخی آثار فقهی مطرح شده ، اساسا خارج ازتاسیس وقف می باشد.<br /> <br /> واژگان کلیدی: وقف، حبس،تابید، اشتراط خیار، فک ملک