انجمن علمی فقه و حقوق خانواده ایران فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین 2717-1469 مقالات آماده انتشار 2025 12 27 Conflict between Medical Confidentiality and Physicians’ Duty to Inform: A Legal and Ethical Analysis with a Comparative Approach تزاحم رازداری پزشکی و تعهد اطلاع‌رسانی پزشک در پرتو تحلیل حقوقی و اخلاقی با رویکرد تطبیقی 733039 10.22034/jml.2025.2079224.1573 FA الهه سادات میریان دربندی دکتری حقوق خصوصی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران. (نویسنده مسئول) . 0009-0002-4567-8117 محمدعلی سعیدی استادیار گروه حقوق، دانشگاه رضوی، مشهد، ایران. 0009-0008-6231-2946 Journal Article 2025 11 29 Medical confidentiality has long been recognized as one of the fundamental principles of professional ethics and health law, playing a crucial role in maintaining patient trust and protecting privacy. However, in critical situations such as contagious diseases, life-threatening risks arising from a patient’s psychological condition, or serious threats to public health, physicians face a conflict between the principle of confidentiality and the duty to inform—a situation that places them in sensitive decision-making contexts with significant legal, ethical, and jurisprudential challenges. This study, adopting an analytical–comparative approach and drawing upon sources of Imami jurisprudence, domestic legislation, and international regulations, explores the dimensions of this conflict. The findings reveal that although the Iranian legal system emphasizes confidentiality, it lacks clear executive guidelines regarding physicians’ obligation to inform third parties. In contrast, legal systems such as those of the United States, the United Kingdom, and the European Union have established explicit regulations for exceptions to medical confidentiality. Jurisprudential analysis, based on the principle of “la Zarar” (no harm) and the obligation to preserve life, also justifies disclosure of information in emergency situations. The overall conclusion indicates that enacting clear regulations, revising existing laws, developing executive guidelines, and designing supervisory mechanisms can establish a balance between protecting patients’ privacy and physicians’ responsibility toward public health. This innovation not only paves the way for reforming medical law in Iran but also strengthens public trust in the healthcare system and enhances its efficiency. رازداری پزشکی از دیرباز به‌عنوان یکی از اصول بنیادین اخلاق حرفه‌ای و حقوق سلامت شناخته شده و نقشی اساسی در حفظ اعتماد بیمار و حمایت از حریم خصوصی ایفا کرده است. بااین‌حال، در شرایط بحرانی همچون بیماری‌های واگیردار، تهدیدات جانی ناشی از وضعیت روانی بیمار یا خطرات جدی برای سلامت عمومی، پزشکان با تزاحم میان اصل محرمانگی و تعهد اطلاع‌رسانی مواجه می‌شوند؛ وضعیتی که آنان را در تصمیم‌گیری‌های حساس در معرض چالش‌های حقوقی، اخلاقی و فقهی قرار می‌دهد. این پژوهش با رویکرد تحلیلی ـ تطبیقی و بهره‌گیری از منابع فقه امامیه، قوانین داخلی و مقررات بین‌المللی، به واکاوی ابعاد این تزاحم پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام حقوقی ایران با وجود تأکید بر اصل محرمانگی، فاقد دستورالعمل‌های اجرایی روشن در خصوص الزام پزشک به اطلاع‌رسانی به اشخاص ثالث است؛ در حالی‌که نظام‌های حقوقی ایالات متحده، انگلستان و اتحادیه اروپا مقررات مشخصی برای استثنائات رازداری پزشکی وضع کرده‌اند. تحلیل فقهی نیز بر اساس قاعده لاضرر و وجوب حفظ جان، افشای اطلاعات در شرایط اضطراری را توجیه‌پذیر می‌سازد. برآیند پژوهش حاکی از آن است که تدوین مقررات شفاف، بازنگری قوانین موجود، ایجاد دستورالعمل‌های اجرایی و طراحی نظام نظارتی می‌تواند به برقراری تعادل میان حفظ حریم خصوصی بیماران و مسؤولیت پزشکان در قبال سلامت عمومی منجر شود. این نوآوری نه‌تنها راهگشای اصلاح حقوق پزشکی در ایران است، بلکه اعتماد عمومی به نظام درمانی را تقویت و کارآمدی نظام سلامت را ارتقا خواهد داد.