انجمن علمی فقه و حقوق خانواده ایران فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین 2717-1469 مقالات آماده انتشار 2026 05 25 Legal Leadership of Iran in International Trade: Proposing a Model of Iran’s Legal Leadership under International Trade Law in the Region of West and Southwest Asia رهبری حقوقی ایران در تجارت بین الملل (ارائه‌ی الگوی رهبری حقوقی ایران ذیل حقوق تجارت بین الملل در منطقه‌ی غرب و جنوب غرب آسیا) 735981 10.22034/jml.2026.2089444.1657 FA تکتم صحرانورد کارشناسی ارشد حقوق خصوصی و وکیل پایه یک دادگستری(کانون مرکز) بابک جعفری دانش آموخته دکتری حقوق خصوصی، مدرس دانشگاه و هیات مدیره کانون وکلای دادگستری مرکز Journal Article 2026 05 24 In recent decades, the role of law in reshaping the regional order of trade and investment has increased significantly. With the expansion of multilateral treaties such as the WTO Agreements and the CISG, the concept of legal leadership has gained attention as the capacity of a legal system to shape the norms of international trade. This capacity is defined not only through economic power, but also through the persuasive force and normative legitimacy of a domestic and regional legal system. This article aims to present a model of Iran’s legal leadership in the West and Southwest Asia region. By examining the country’s legal and institutional capacities, it seeks to design a theoretical and strategic framework for Iran to play the role of a norm-maker in the regional arena. The methodology of the article is based on a comparative analysis of international instruments and the domestic laws of Iran, Turkey, the United Arab Emirates, and Saudi Arabia, which represent the four main regional actors. The main conclusion is that Iran’s legal system—supported by a deep-rooted jurisprudential doctrine, a coherent legislative history from the Commercial Code of 1931 to modern investment laws, and existing institutional capacities in organizations such as ECO and SCO—is capable of assuming normative leadership in the region within the framework of a regional regulatory network and defining a structure that secures Iran’s legal and economic interests. This leadership would be based on presenting a model of contractual justice aligned with Islamic principles and could offer an alternative to purely Western models in the region. در دهه های اخیر نقش حقوق در بازآرایی نظم منطقه ای تجارت و سرمایه گذاری به صورت چشمگیری افزایش یافته است. با گسترش معاهدات چند جانبه مانند توافق‌نامه‌های سازمان تجارت جهانی و کنوانسیون سازمان ملل متحد در مورد قراردادهای فروش بین‌المللی کالا ، مفهوم رهبری حقوقی به منزله‌ی توانایی یک نظام حقوقی در جهت دهی به هنجارهای تجارت بین‌الملل مورد توجه قرار گرفته است. این توانایی نه تنها از طریق قدرت اقتصادی بلکه از طریق ظرفیت اقناعی و مشروعیت هنجاری نظام حقوقی داخلی و منطقه‌ای تعریف می شود. این مقاله با هدف ارائه‌ی الگوی رهبری حقوقی ایران در سطح منطقه ی غرب و جنوب غرب آسیا ضمن بررسی ظرفیت های حقوقی و نهادی کشور تلاش دارد چارچوب نظری و راهبردی را برای ایفای نقش ایران به عنوان هنجارساز در عرصه‌ی منطقه ای طراحی کند. روش مقاله مبتنی بر تحلیل تطبیقی اسناد بین‌المللی و قوانین داخلی ایران ترکیه امارات و عربستان است که چهار بازیگر اصلی منطقه ای را نمایندگی می‌کنند. نتیجه‌گیری اصلی آن است که نظام حقوقی ایران با پشتوانه دکترین فقهی ریشه دار تاریخ قانونگذاری منسجم از قانون تجارت ۱۳۱۱ تا قوانین سرمایه گذاری نوین و ظرفیت های نهادی موجود در سازمان هایی مانند سازمان همکاری اقتصادی و سازمان همکاری شانگهای قادر است در قالب یک شبکه‌ی تنظیم‌گری منطقه‌ای رهبری هنجاری منطقه را به دست گیرد و چارچوبی را تعریف کند که منافع اقتصادی حقوقی ایران را تأمین نماید این رهبری مبتنی بر ارائه‌ی الگویی از عدالت قراردادی منطبق با مبانی اسلامی خواهد بود که می‌تواند جایگزینی برای مدل های صرفاً غربی در منطقه ارائه دهد.