انجمن علمی فقه و حقوق خانواده ایران فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین 2717-1469 مقالات آماده انتشار 2026 06 04 An Examination of the Application of Digital Platforms and Artificial Intelligence–Based Technologies in Criminal Proceedings بررسی کاربست پلتفرم‌های دیجیتال و فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در دادرسی کیفری 736290 10.22034/jml.2026.2087978.1634 FA فروغ صفری شرفشاده گروه حقوق، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران. 0009-0009-7001-2908 امیررضا محمودی گروه حقوق، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران 0000-0001-8997-5071 Journal Article 2026 05 03 In recent years, the deployment of digital platforms and intelligent infrastructures, as emerging drivers of judicial governance, has provided an unprecedented opportunity to enhance structural transparency, expedite judicial proceedings, and preserve the integrity of evidence within modern criminal justice systems. The present study primarily seeks to examine the normative challenges arising from the application of such technologies across various stages of criminal proceedings and to assess their compatibility with the principles of fair trial and the classical doctrine of criminal liability. It appears that, notwithstanding the facilitative capacities of these platforms, the predominance of an excessively instrumentalist approach, coupled with the structural opacity of algorithms, has transformed the judge’s inner conviction into a form of statistical justice. This shift not only undermines the rights of the defense but also poses a fundamental challenge to the traditional paradigm of attributing criminal responsibility. Accordingly, the principal objective of this research is to elucidate the legal dimensions of judicial platforms and to propose a normative framework aimed at striking a balance between the functionalism of digital adjudication and the fundamental rights of the accused, with a comparative perspective on global models. The methodology adopted in this article is descriptive-analytical, relying on library-based data collection and an in-depth examination of legal documents and international judicial practices. The findings indicate that the legitimacy of intelligent adjudication is contingent upon adherence to the “human-in-the-loop” doctrine and a transition toward a model of equitable distribution of responsibility among the designer, the user, and the system itself. Such an approach is essential to prevent the sacrifice of human dignity at the altar of technical efficiency and to ensure the preservation of judicial independence. امروزه استقرار پلتفرم‌های دیجیتال و زیرساخت‌های هوشمند، به عنوان پیشران نوین حکمرانی قضایی، فرصتی بی‌بدیل جهت ارتقای شفافیت ساختاری، تسریع در فرآیند دادرسی و صیانت از تمامیت ادله در نظام‌های عدالت کیفری مدرن فراهم آورده است. واکاوی چالش‌های هنجاری ناشی از کاربست این فناوری‌ها در مراحل مختلف دادرسی و سنجش میزان انطباق آن‌ها با موازین دادرسی منصفانه و دکترین کلاسیک مسئولیت کیفری، مسئله محوری و کلان این نوشتار را تشکیل می‌دهد. به نظر می‌رسد علی‌رغم ظرفیت‌های تسهیل‌گر این پلتفرم‌ها، غلبه‌ی رویکرد ابزارانگاری مفرط و ابهام ساختاری الگوریتم‌ها، موجب استحاله اقناع وجدانی قاضی به عدالت آماری گشته و با تخدیش حقوق دفاعی، پارادایم سنتی انتساب مسئولیت را با چالشی بنیادین مواجه می‌سازد. تبیین مختصات حقوقی پلتفرم‌های قضایی و ارائه چارچوبی هنجاری جهت توازن میان کارکردگرایی دیجیتال دادرسی و حقوق بنیادین متهم با نگاهی تطبیقی به الگوهای جهانی، هدف بنیادین و نهایی این پژوهش محسوب می‌شود. روش تحقیق در این مقاله به صورت توصیفی-تحلیلی بوده که با ابزار گردآوری داده‌ها به شیوه کتابخانه‌ای و واکاوی اسناد حقوقی و رویه‌های قضایی بین‌المللی به رشته تحریر درآمده است. نتیجه‌گیری پژوهش مبین آن است که مشروعیت دادرسی هوشمند منوط به حاکمیت دکترین انسان در چرخه و گذار به الگوی توزیع عادلانه مسئولیت میان طراح، کاربر و سیستم است تا از قربانی شدن کرامت انسانی در مسلخ کارآمدی فنی جلوگیری شده و استقلال قضایی تضمین گردد.