انجمن علمی فقه و حقوق خانواده ایران فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین 2717-1469 مقالات آماده انتشار 2026 07 19 Legal analysis of ownership and transfer of digital assets in Iranian private law with emphasis on the modern concept of property تحلیل حقوقی مالکیت و انتقال دارایی‌های دیجیتال در حقوق خصوصی ایران با تأکید بر مفهوم نوین مال 737724 10.22034/jml.2026.2094544.1733 FA جعفر اسودی دانشگاه آزاد اسلامی.واحد تهران غرب.تهران.ایران 0009-0001-4094-0705 Journal Article 2026 07 15 The expansion of the digital economy has generated new forms of assets that cannot be easily accommodated within traditional property law categories. Cryptocurrencies, non-fungible tokens, domain names, user accounts, business data, software, in-app assets, and other digital representations of value may lack physical existence but can possess economic value and transferability. The central question of this article is whether digital assets can be regarded as property under Iranian private law and, if so, what legal rules should govern their transfer. This study adopts a descriptive-analytical method based on documentary research, Iranian legislation, international instruments, and contemporary private law scholarship. The findings indicate that although Iranian law does not provide an explicit definition of digital assets, many digital assets may be classified as property through an expansive interpretation of the concept of “mal,” provided that they have economic value, appropriability, lawful utility, attribution to a person, and transferability. Nevertheless, the transfer of digital assets faces several challenges, including uncertainty of ownership, lack of registration mechanisms, dependence on private keys or platform-based accounts, tension between ownership and access rights, contractual restrictions imposed by platforms, cybersecurity risks, and insufficient rules on inheritance and seizure. The article argues that Iranian private law should adopt a modern concept of property and distinguish among independent digital assets, digital access rights, personal data, crypto-assets, platform-based assets, and digital intellectual property rights, while developing transfer rules appropriate to each category. گسترش اقتصاد دیجیتال، ظهور شکل‌های نوینی از دارایی را موجب شده است که در قالب‌های سنتی حقوق اموال به‌سادگی قابل تحلیل نیستند. رمزارزها، توکن‌های غیرمثلی، دامنه‌های اینترنتی، حساب‌های کاربری، داده‌های تجاری، نرم‌افزارها، دارایی‌های درون‌برنامه‌ای و سایر نمودهای دیجیتال ارزش، با وجود فقدان عینیت فیزیکی، واجد ارزش اقتصادی و قابلیت دادوستد هستند. مسئله اصلی این مقاله آن است که آیا دارایی‌های دیجیتال در حقوق خصوصی ایران می‌توانند در زمره اموال قرار گیرند و در صورت پذیرش مالیت، انتقال آن‌ها تابع چه قواعدی خواهد بود. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه‌ای، قوانین ایران، اسناد بین‌المللی و ادبیات نوین حقوق خصوصی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که حقوق ایران، اگرچه تعریف صریحی از دارایی دیجیتال ارائه نکرده است، اما با تفسیر موسع از مفهوم مال، می‌توان بسیاری از دارایی‌های دیجیتال را مشروط به وجود ارزش اقتصادی، قابلیت اختصاص، مشروعیت منفعت، امکان انتساب و قابلیت نقل‌وانتقال، مال محسوب کرد. با این حال، انتقال این دارایی‌ها با چالش‌هایی مانند ابهام در مالکیت، فقدان تشریفات ثبتی، وابستگی به کلید خصوصی یا حساب کاربری، تعارض میان مالکیت و حق دسترسی، محدودیت‌های قراردادی پلتفرم‌ها، ریسک‌های امنیتی و فقدان قواعد ارث و توقیف مواجه است. مقاله پیشنهاد می‌کند که حقوق خصوصی ایران باید با پذیرش مفهوم نوین مال، میان دارایی دیجیتال مستقل، حق دسترسی دیجیتال، داده شخصی، دارایی رمزینه، دارایی پلتفرمی و حقوق مالکیت فکری دیجیتال تفکیک کند و برای انتقال هر دسته، قواعد متناسب وضع نماید.