انجمن علمی فقه و حقوق خانواده ایران فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین 2717-1469 مقالات آماده انتشار 2026 07 23 Modern Approaches to Preventing Recidivism: From a Punishment-Centered Focus to Restorative Justice رویکردهای نوین در پیشگیری از تکرار جرم: از مجازات‌محوری تا عدالت ترمیمی 737945 10.22034/jml.2026.2094516.1732 FA رضا غریبان لواسانی دانشگاه آزاد واحد الکترونیک مهدی بیژنی دانشگاه آزاد واحد الکترونیک Journal Article 2026 07 14 Employing a descriptive-analytical method based on library research, this study examines the function of restorative justice in reducing recidivism within the Iranian criminal legal system. The central problem is that exclusive reliance on punishment and incarceration, particularly regarding reformable offenders, has not only failed to curb reoffending but has also strengthened the cycle of crime through judicial stigmatization, social exclusion, and the weakening of familial and communal bonds. The research findings indicate that restorative justice—by prioritizing victim reparation, offender accountability, criminal mediation, and community participation—can effectively facilitate social reintegration and decrease recidivism. An analysis of Iranian penal regulations reveals that while mechanisms such as alternative sanctions, deferred sentencing, and mediation provide a foundation for restorative approaches, the lack of a coherent criminal policy, executive obstacles, and the dominance of punitive attitudes hinder their full implementation. The innovation of this research lies in demonstrating that restorative justice in Iran should be viewed not as a total replacement for punishment, but as a differential and community-oriented complement for rehabilitation and the sustainable reduction of recidivism. Consequently, this study establishes that effective recidivism reduction in Iran requires a gradual transition from purely repressive penal policies toward a hybrid, restorative, and rehabilitative model. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، کارکرد عدالت ترمیمی را در کاهش تکرار جرم در حقوق کیفری ایران بررسی می‌کند. مسأله اصلی آن است که اتکای صرف به مجازات و حبس، به‌ویژه در قبال بزهکاران قابل اصلاح، در بسیاری موارد نه‌تنها به کاهش بازگشت به جرم منجر نشده، بلکه از رهگذر انگ‌زنی، طرد اجتماعی و تضعیف پیوندهای خانوادگی و اجتماعی، زمینه تکرار بزه را نیز تقویت کرده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عدالت ترمیمی، با تأکید بر جبران خسارت بزه‌دیده، مسئولیت‌پذیری بزهکار، میانجی‌گری کیفری و مشارکت جامعه محلی، ظرفیت آن را دارد که بستر بازپذیری اجتماعی بزهکار را تقویت و احتمال تکرار جرم را کاهش دهد. بررسی مقررات کیفری ایران نیز بیانگر آن است که هرچند نهادهایی مانند مجازات‌های جایگزین حبس، تعویق صدور حکم، تعلیق اجرای مجازات و میانجی‌گری، زمینه‌های نسبی حرکت به سوی عدالت ترمیمی را فراهم کرده‌اند، اما نبود سیاست جنایی منسجم، محدودیت‌های اجرایی و غلبه نگرش کیفرمحور، مانع تحقق کامل این رویکرد شده است. نوآوری پژوهش در تبیین این نکته است که عدالت ترمیمی در حقوق ایران باید نه به‌عنوان جایگزین مطلق مجازات، بلکه به‌مثابه مکملی افتراقی و جامعه‌مدار برای اصلاح بزهکار و کاهش پایدار تکرار جرم فهم و اجرا شود. بر این اساس، پژوهش اثبات می‌کند که کاهش مؤثر تکرار جرم در ایران، مستلزم گذار تدریجی از سیاست کیفری صرفاً سرکوب‌گر به الگویی ترکیبی، ترمیمی و بازسازگارانه است. https://www.jaml.ir/article_737945_4003d8a189fe718398f49e154119ea71.pdf