Modern Jurisprudence and Law

Modern Jurisprudence and Law

Analysis and pathology of Articles 302 and 303 of the Islamic Penal Code approved in 1392 (from the perspective of the principles governing criminal law writing)

Document Type : Original Article

Authors
Massoud Fidaei Dehcheshmhe 1
Elham Heydari 2
1 Attorney at law (center of lawyers, official experts and family advisors of the judiciary) - educated in the field of law; Penalty and criminology trend.
2 Shahrekord State University - Faculty of Literature and Humanities - Department of Law
10.22034/jml.2025.2052886.1437
Abstract
In the Iranian penal system, the commission of certain acts by individuals makes them guilty of murder, and as a result, shedding their blood is permissible in terms of Sharia and by law. Therefore, on the one hand, relying on this permission to commit material criminal behavior cannot lead to the conviction of the person who committed the crime (the primary offender), but rather it proves the crime and attributes the criminal behavior to the person who committed it, which leads to his conviction and punishment for the crime he committed. On the other hand, entrusting the execution of punishments to the general public or some individuals causes numerous problems, including chaos and disorder, the loss of judicial security for citizens, the revival of private justice, granting the authority to issue and execute sentences to incompetent individuals, etc., which requires the legislator to adopt a considered and appropriate penal policy in relation to murder. In this article, through a descriptive-analytical method (library study), we have examined the permissibility of the murder of Mahdurdam in Articles 302 and 303 of the Islamic Penal Code approved in 1392, in order to point out the shortcomings and challenges in this field and to arrive at the necessary measures to eliminate the shortcomings and ambiguities.
Keywords
"
Murder"
Private revenge"
Proof of crime"
Fair trial"
, "
Principle of judicial punishment"
Subjects
    آقایی­نیا، حسین، «تخفیف­مجازات: سلطنت مطلق یا اختیارمقید»، علوم­جنایی (مجموعه مقالات)، تهران، سمت. 1385
-        آقابابایی، حسین، قتل نفس به­اعتقاد مهدورالدم­بودن مقتول، مجله اهل­بیت، سال­ششم، ش22. 1379
-        افراسیابی، صابر، غفور خوئینی و ابوالحسن مجتهد سلیمانی، مبانی قانونی­واخلاقی جرم انگاری در حقوق­کیفری­ایران، فصلنامه اخلاق در علوم و فنّاوری، سال چهاردهم، شماره8. 1398
-        اردبیلی، محمدعلی، حقوق­جزای­عمومی. ج۲، تهران: میزان. 1383
-        اردبیلی، محمدعلی تهران: میزان، ج1، حقوق جزای عمومی ،1396
-        ایمانی، علی، فرهنگ اصطلاحات حقوق­کیفری، تهران، آریان. 1382ش
-        باهری، محمد، نگرشی بر حقوق­جزای­عمومی، تهران: مجد. 1384
-        بکاریا، سزار، رساله جرایم و مجازاتها، ترجمه محمدعلی اردبیلی، تهران:میزان. 1389
-        بوشهری، جعفر، حقوق­جزا(اصول و مسائل)، تهران:انتشارات شرکت سهامی. 1389
-        پوربافرانی، حسن، علیه اشخاص جرائم، تهران، جنگل. 1392
-        پوربافرانی، حسن، بایدها و نبایدهای جرم­انگاری در حقوق­کیفری ایران، مجلس و راهبرد، سال20، شماره 75، 1392
-        جوانبخت، محمد؛ محمدی، سهیلا، بازگشت به­دوره دادگستری خصوصی در عدالت کیفری نوین (بررسی فقهی و حقوقی قتل غیرقضایی)، فصلنامه علمی-پژوهشی فقه و تاریخ تمدّن،سال دوازدهم، شماره چهل وپنجم. 1394
-        جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی­حقوق، تهران، گنج دانش. 1383
-        حاجی­ده­آبادی، محمدعلی و احسان سلیمی، مبانی،اصول وسازکارهای­اجرایی مدل کیفرگذاری هدفمند، پژوهش­حقوق­کیفری، سال­هشتم، شماره­بیست­ونهم. 1398
-        حبیب­زاده، محمدجعفر؛امیرحمزه زینالی، «درآمدی بر برخی محدودیتهای عملی جرم انگاری، نامه مفید، ش49. 1384
-        دلماس­مارتی، می­ری، نظام­های بزرگ سیاست­جنایی، ترجمه علیحسین نجفی ابرنآبادی، ج1، تهران، میزان. 1381
-        رحیمی­نژاد، اسماعیل و محمدجعفرحبیب­زاده، »مجازاتهای نامناسب: مجازاتهای مغایر با کرامت انسانی»، فصلنامه حقوق، دوره38، ش2. 1387
-        شاملو، باقر، اصل برائت در نظامهای نوین دادرسی؛ در: مجموعه­مقالات علوم جنایی؛سمت. 1383
-        شیری، عباس، حقّ بزهدیده در تعیین کیفر و نحوة اجراى آن، فصلنامه­ی دیدگاههای حقوق قضایی، شماره81. 1397
-        صانعی، پرویز، حقوق­جزای­عمومی، ج۱، تهران، گنج دانش. 1372
-        صبوری­پور، مهدی، «مدلسازی برای تعیین­شدّت بهینه­کیفرنقدی»، در:دایره­المعارف علوم جنایی، مجموعه مقالات تازههای علوم جنایی، جلددوّم،تهران،میزان. 1395
-        عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، ج2، تهران، انتشارات امیر کبیر. 1386
-        غلامی، حسین، تکرار جرم، تهران: میزان. 30. 1390
-        فدائی­ده­چشمه، مسعود؛ عظیمیان، عسل؛ سلیمانی، امیر، بررسی فعل نوعا کشنده و آلت قتاله در حقوق­کیفری ایران (باتوجه به قانون مجازات اسلامی مصوب 1392)، فصلنامه مطالعات میان رشته ای فقه، شماره2. 1400
-        کلارکسون، کریستوفر، تحلیل مبانی حقوق جزا، ترجمه حسین میرمحمدصادقی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی. 1371
-        گسن، ریموند، سیاست جنایی کشورهای غربی، ترجمه علیحسین نجفی ابرندآبادی، مجله تحقیقات حقوقی، ش10. 1371
-        مجیدی، سیّدمحمود، آسیب شناسی سیاست کیفری ایران در قبال قتل مهدورالدّم، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال10، شماره 18. 1396
-        محمودی­جانکی، فیروز، حمایت کیفری از اخلاق، علوم جنایی، تهران: میزان. 1383
-        محمودی­جانکی، فیروز، جرم­انگاری حق­مدار؛ با تأکید برنظریۀ­آلمانی مصالح­حقوقی، فصلنامه پژوهش­حقوق­کیفری، سال3، شماره9. 1393
-        مسجدسرایی، حمید، ترمینولوژی­فقه، تهران، پیک­کوثر. 1391
-        موذن­زادگان، حسنعلی، ارتکاب قتل به اعتقاد قصاص و یا مهدورالدم­بودن، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران. 1382
-        میرمحمدصادقی، حسین، حقوق­کیفری اختصاصی جرایم علیه­اشخاص. چاپ1. تهران: میزان. 1392
-        نجفی­ابرندآبادی، علی­حسین، محمدجعفرحبیب­زاده و محمدعلی بابایی، جرایم مانع(جرایم بازدارنده)، مدرس، ش27. 1373
-        نوبهار، رحیم، اصل قضامندی مجازاتها، آموزههای حقوق­کیفری، 5. 1392ش
-        نوبهار، رحیم، حمایت حقوق­کیفری از حوزه­های عمومی و خصوصی، تهران، جنگل. 1387ش
-        نوربها، رضا، زمینه حقوق­جزای­عمومی، تهران، گنج دانش. 1383
-        ولیدی، محمدصالح، حقوق­جزای­عمومی، ج۱، تهران، سمت. 1374
-        هگل، گئورگ ویلهم فریدریش، عناصر فلسفة حق یا خلاصه­ای از حقوق طبیعی و علم سیاست، همراه با متن کامل افزودههای ادوار گانز بر اساس یادداشتهای هـ.گ. هوتهو و ک.گ. فون گریزهایم، ترجمة مهبد ایرانی طلب، تهران: انتشارت پروین. 1378
عربی
-        ابن­منظور، محمدبن­مکرم، لسان العرب، 15جلد. بیروت. دارالفکر. 1414ه-ق
-        خویی، ابوالقاسم موسوی، مبانی تکلمه المنهاج، ج2، بیروت، مطبعه الاداب. بی‌تا
-        عوده، عبد القادر، التشریع الجنایی الاسلامی. قاهره: مکتبه دارالتراث. 1373
-        نجفی، محمدحسن، جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، تهران، مکتبه الاسلامیه. بی­تا
قوانین
-        قانون اساسی ایران
-        قانون مجازات­اسلامی مصوب1370
-        قانون مجازات­اسلامی (کتاب پنجم«تعزیرات») مصوب1375
-        قانون مجازات­اسلامی مصوب1392
-        قانون آئین ­دادرسی ­کیفری مصوب1392
Modern Jurisprudence and Law
Volume 8, Issue 27
Spring 2026
Pages 1-22