Modern Jurisprudence and Law

Modern Jurisprudence and Law

A Jurisprudential and Legal Analysis of the Effects of Obligations Toward Third Parties in Iranian, Afghan, and Egyptian Law

Document Type : Original Article

Authors
1 PhD student in private law, Law Department, Al-Mustafa University, Golestan Branch, Iran.
2 Professor, Department of Law, Payame Noor University, Tehran, Iran
3 Professor, Department of Theology, Faculty of Humanities and Sports Sciences, Gonbad Kavous University, Iran
10.22034/jml.2025.2077885.1559
Abstract
The principle of the relativity of contracts dictates that the legal effects of a contract are limited strictly to its parties; nevertheless, recent social and economic developments have necessitated that, in some circumstances, contracts also impact third parties. This article, using a descriptive-analytical method and a comparative approach, examines the jurisprudential and legal foundations of obligations in favor of third parties in the legal systems of Iran, Afghanistan, and Egypt. The findings indicate that, in Iranian law, the acceptance of stipulation in favor of third parties is based on the rule “the believers are bound by their conditions.” In Afghanistan, acceptance of this concept has been influenced by Egyptian law and established on principles such as juristic preference and custom. In Egyptian law, the adoption of the direct obligation theory considers the rights of third parties independent from the will of the stipulator. This comparative study shows that, despite fundamental jurisprudential differences, all three countries converge on the affirmative aspect of this institution but differ structurally in the negative aspect.
Keywords
Subjects

1. اسماعیلی، محسن، 1377،نظریه خسارت، چاپ اول، تهران، انتشارات امیر کبیر.
2. -اصغری آقمشهدی، فخر الدین، 1382، جبران خسارت معنوی در حقوق ایران، پژوهشنامه
علوم انسانی و اجتماعی شماره 9 و10
3. -آفشار، حسن، 1395، مسئولیت مدنی جبران خسارت معنوی در حقوق ایران، تهران،
چاپ دوم ،انتشارات مجد.
4. .امامی، سیدحسین، 1396، حقوق مدنی، تهران، چاپ 24، انتشارات اسلامیه
5. .احمدی، عبد الله،1387،خسارات مادی قابل مطالبه، تهران، چاپ دوم، انتشارات
میزان
6. بشله،ماری نوئل،ژوبل، محمد عثمان، متین، برات علی، ودیگران، 1392، دوره حقوق
وجایب،کابل، چاپ سوم،انتشارات سعید.
7. بیگدلو، فرشته 1388، خسارت معنوی ناشی از جرم در فقه وحقوق، پایان نامه ارشد،
دانشگاه الزهرا.
8. .پروین، فرهاد1379، خسارت معنوی در حقوق ایران، چاپ اول، تهران، انتشارات ققنوس.
9. حاضری، جواد، صفایی، حسین، 1392،کاهش خسارت توسط زیان دیده، تهران، چاپ اول،
انتشارات جنگل.
10. .حاجی عزیز، بیژن، 1391، روش های جبران خسارت در مسؤلیت مدنی، در فرض تعدد
اسباب، فصلنامه حقوق، دوره 42، شماره 1
11. .حسینی مدرس، مهدی وگلشنی، عصمت، 1392، طریق جبرانی پرداخت خسارت نقض
تعهدات قراردادی در انگلستان و .طرح آن در حقوق ایران، دو فصلنامه دانش حقوق مدنی
شماره 2
12. -حسینی نژاد، حسینقلی، 1389، مسؤلیت مدنی، چاپ اولف تهران، انتشارات مجد.
13. .خالقی، علی، 1395، آیین دادرسی کیفری،جلد اول، چاپ سوم، تهران، انتشارات شهر دانش.
14. -داراب پور، مهراب،1377، قاعده مقابله باخسارات، چاپ اول، انتشارات گنج دانش.
15. -رشنودی، عارف، احمدی، یوسف،1402، بررسی تطبیقی شیوه های جبران خسارت معنوی در
نظام حقوقی ایران وانگلستان، تمدن حقوق، دوره 6، شماره 15.
16. -رحیمی، حبیب الله، 1398، مسؤلیت مدنی ( الزامات خارج از قرارداد) چاپ پنجم، تهران
انتشارات سمت.
17. ره پیک، حسن،1388، حقوق مسؤلیت مدنی وجبران ها، تهران، چاپ دوم، انتشارات خرسندی،
18. -زراعت، عباس، حاجی زاده، حمید رضا، متولی جعفر آبادی، یاسر، 1388، قانون آیین دادرسی
کیفری در نظم حقوق کنونی، چاپ سوم، تهران، انتشارات خط سوم.
19. -سلطانی نژاد، هدایت الله، 1394، بررسی تطبیقی خسارت معنوی،تهران، چاپ اول، میزان دانش.
20. سعیده محمودی و احمد مراد خانی،1394،«جبران خسارت معنوی در فقه و حقوق ایران»،
فصل نامه مطالعات فقهی و فلسفی، شماره88،
21. -صفایی،سید حسین،رحیمی، حبیب الله، مسؤلیت مدنی، 1396، تهران چاپ دهم، انتشارات
سمت.
22. طبا طبایی حکیم، سید محمد سعید،1427، مسائل معاصر فقه القضائ، نجف اشرف، چاپ دوم،
دارالهلال،
23. .-علم ستانکزی، محمد ظریف، 1398، اصول اجراآت ومحاکمات جزائی
24. .-عمید زنجانی، عباس علی، 1382، موجبات ضمانف تهران، بی چا، نشرمیزان.
25. قدرتی، فاطمه، 1396،مطالبه خسارت معنوی متوفی، تهران، چاپ اول، انتشارات مجد.
26. کاتوزیان، ناصر، 1388،فلسفه حقوق، تهران، شرکت سهامی انتشار.
27. .کاتوزیان، ناصر 1395،مسؤلیت مدنی، تهران، چاپ چهاردم،انتشارات دانشگاه تهران
28. کاتوزیان، ناصر،13711369، وقایع حقوقیضمان قهری، تهران، چاپ اول، انتشارات شرکت سهامی انتشار.دانشگاه تهران
29. .محمدی، پژمان، مراد پور شاد، امیر، مبین، حجت،1397، تأثیر قانون آیین دادرسی کیفری
مصوب 1392، در امکان مطالبه خسارت معنوی وعدم نفع درنظام حقوقی ایران، فصلنامه
پژهش های حقوق خصوصی شماره 24
30. مراد زاده، حسن، و رضوی، فهیمه سادات، 1395،شیوه های جبران خسارت معنوی در زندگی مشترک زوجین، دو فصلنامه فقه وحقوق خانواده شماره 64.
31. محمدی 1398:احمد مسعود، جبران خسارت معنوی در نظام حقوقی ایران وافغانستان، رساله کارشناسی ارشد،
32. نقیبی، سید ابو القاسم، 1396،نظریه جبران مالی خسارت معنوی در حقوق اسلامی، مجله
مطالعات اسلامی، شماره 76
33. .یوسفی، علی، 1397اصل جبران کامل خسارت در حقوق مسؤلیت مدنی،تهران چاپ اول،
انتشارات جنگل.
34. نیک دوستی، مجتبی، امیریان فارسانی، امین،1397، آثار حقوقی وکیفری خسارت معنوی
ناشی از جرم،(مطالعه تطبیقی)، تهران، چاپ اول، انشتارات مجد.
 
35. هدایتی محبوب، ابو الفضل واسدی، محمد حسن، 1398،نقدی بر ماده 14 قانون آیین دادرسی
کیفری،فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، شماره 26.
قوانین
1. . قانون مدنی مدنی ایران مصوب 1339
2. قانون مجازات اسلامی ایران مصوب 1392
3. قانون آیین دادرسی کیفری ایران مصوب 1392
4. قانون اساسی ایران مصوب 13
5. .قانون دریایی ایران مصوب 1343
6. قانون بیمه مصوب 1396
7. قانون آیین دادرسی ایران مصوب 1379
8. قانون مدنی افغانستان مصوب 1355
9. کود جزای افغانستان مصوب 1396
10. قانون اجراآت جزای مصوب 1392
11. قانون اساسی افغانستان مصوب 1382
 
 
 
 
 
 
 
· قانون مدنی افغانستان، مصوب ۱۳۵۵، ماده ۷۷۴، ریاست تقنین وزارت عدلیه جمهوری اسلامی افغانستان. ↩
· همان، ماده ۱۱۱. ↩
1. کود جزای افغانستان، مصوب ۱۳۹۶، ماده ۱۴ بند (۲)، ریاست تقنین وزارت عدلیه جمهوری اسلامی افغانستان. ↩
2. همان، ماده ۱۳۴. ↩
3. قانون آیین دادرسی کیفری افغانستان، مصوب ۱۳۹۲، ماده ۶، ریاست تقنین وزارت عدلیه جمهوری اسلامی افغانستان. ↩
1. عبداللهی، احمد. (۱۴۰۰). جبران خسارت معنوی در حقوق افغانستان. مجله حقوق و علوم سیاسی دانشگاه کابل، شماره ۴۵، ص ۲۷۵.
 
· حسینی‌نژاد، علی. خسارت معنوی در حقوق ایران. تهران: انتشارات مجد، ۱۳۸۹.
· اصغری آقمشهدی، سیدمحمد. مسئولیت مدنی در حقوق ایران. تهران: نشر میزان، ۱۳۸۲.
· رهامی، سید محمود. مسئولیت مدنی و خسارت معنوی. تهران: نشر میزان، ۱۳۹۰.
· اهدیتی محبوب، محمد و اسدی، سیدرضا. حقوق جزا و آیین دادرسی کیفری. تهران: نشر جنگل، ۱۳۸۹.
· عبداللهی احمد. بررسی تطبیقی مسئولیت مدنی در افغانستان. کابل: انتشارات پوهنتون، ۱۴۰۰.
· امامی، سیدحسن. حقوق مدنی (مسئولیت مدنی). تهران: انتشارات اسلامیه، چاپ جدید ۱۳۹۷.
 
· ناصر کاتوزیان، قواعد عمومی مسئولیت مدنی، جلد ۱ (شرکت سهامی انتشار ۱۴۰۰) ص ۲۱۶. ↩
· قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ۱۳۷۹، ماده ۴۸ بند ۹. ↩
· قانون مدنی افغانستان، وزارت عدلیه، ماده ۱۹۷۳. ↩
· قانون اجراآت مدنی افغانستان، مصوب ۱۳۶۹، ماده ۶۳. ↩
· ناصر کاتوزیان (پیشین) ص ۲۲۱. ↩
· وزارت عدلیه افغانستان، رهنمای حقوقی محاکم افغانستان، جلد دوم (انتشارات وزارت عدلیه) ص ۴۸.
فتاحی صمد نجفی فتاحی، «جبران مادی خسارت معنوی در نظام حقوقی ایران»، مجله کانون وکلا، شماره 811 و 811، زمستان
8919. ص 810.
سعیده محمودی و احمد مراد خانی،«جبران خسارت معنوی در فقه و حقوق ایران»، فصل نامه مطالعات فقهی و فلسفی، شماره88، تابسان، 1394: