Modern Jurisprudence and Law

Modern Jurisprudence and Law

A Comparative Analysis of the Role of Contextual Indicators (Qara'in) in the Semantics of Words with an Emphasis on the Capacities of Artificial Intelligence

Document Type : Original Article

Authors
مخلص Mukhlis 1
hidayt hussin muhaseli 2
1 Al-Mustafa International University Gorgan Office
2 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Principles of Islamic Law, Al-Mustafa International University (Golestan Branch), Iran.
10.22034/jml.2026.2086131.1623
Abstract
A contextual indicator (qarīnah) refers to something uttered by the speaker to clarify their intention, or something employed to indicate that the literal meaning is not intended. Words in religious texts often carry multiple meanings and cannot independently convey the speaker's intent completely. Therefore, utilizing contextual indicators—both verbal and non-verbal—is essential for understanding literal, figurative, and homonymous meanings, as well as the implications of commands. This research aims to conduct a comparative analysis of the role and scope of contextual indicators in the semantics of words and the deduction of legal rulings from the perspective of the two major sects' jurisprudential scholars (Fariqayn), while also exploring the capacities of artificial intelligence in this field. The findings indicate that contextual indicators, as key tools in the science of legal theory (Uṣūl al-fiqh), play a fundamental role in achieving more accurate deductions of rulings and preventing misinterpretations. Notably, the modern capacities of artificial intelligence—including high speed and accuracy in word analysis, the potential to identify contextual indicators through processing vast amounts of textual data, and its complementary role in the process of jurisprudential deduction—are significant outcomes of this research. However, the study also reveals the cognitive limitations of artificial intelligence in distinguishing linguistic implications, particularly concerning non-verbal contextual indicators dependent on intellect and custom, thereby emphasizing the necessity of human oversight. Employing a descriptive-analytical method with a comparative approach, this research highlights the importance of contextual indicators in Uṣūl al-fiqh and opens new horizons for utilizing artificial intelligence capacities in the service of ijtihad and legal deduction.
Keywords
Qara'
in (Contextual Indicators)
Semantics of Words
Siyaq (Context)
Artificial Intelligence
Dalalah (Signification)
Subjects
قرآن کریم
1)    ابن اللحام، ابی الحسن علی بن عباس البعلی،(۱۹۸۳م)، القواعد و الفوائد الاصولیة، بیروت: دارالکتب العلمیة.
2)    ابن الهمام، محمد بن حسن، (۱۳۱۶ق)، التقریر و التحبیر شرح التحریر، [بی‌جا]: المطبعة الامیریة.
3)    ابن حاجب، تاج الدین بن عبدالوهاب، (۱۹۹۹م)، رفع الحاجب عن محتصر ابن الحاجب، بیروت: دارالکتب العلمیة.
4)    ابن حزم، علی بن احمد، (۱۹۹۸م)، الاحکام فی اصول الاحکام، قاهره: دارالحدیث.
5)    ابن رشد، محمد بن احمد، (بی‌تا)، بدایة المجتهد نهایة المقتصد، بیروت: دارالفکر.
6)     ابن عبدالبر، ابوعمریوسف بن عبدالله، (۱۴۰۰ق)، الکافی فی فقه اهل المدینه، عربستان: مکتبة الریاش الحدیثة.
7)    ابن قدامه، موفق الدین عبدالله، (۱۹۹۶م)، المغنی، قاهره: دارالحدیث.
8)    ابن منظور، محمد بن مکرم، (۱۴۱۳ق)، لسان العرب، بیروت: موسسة تاریخ العربی و دار احیاء التراث العربی.
9)    ابن نجار، محمد بن احمد الفتوحی، (۱۹۹۷م)، شرح الکوکب المنیر، ریاض: مکتبة العبیکان.
10) اراکی، محسن، (۱۴۳۵ق)، اصول فقه نوین، قم: مجمع الفکر الاسلامی.
11) ازکات، محمدجواد و براهویی، فاطمه و کلکلی، زینت و خافی، فاطمه،1404،هوش مصنوعی در تحلیل و درک متون دینی و تاریخی،اولین همایش بین المللی هوش مصنوعی در آموزش و پرورش، روانشناسی، علوم تربیتی و مطالعات دینی، فرهنگی، اجتماعی و مدیریتی در هزاره سوم،بوشهر.
12) آمدی، سیف الدین، (بی‌تا)، الاحکام فی اصول الفقه، قاهره: دارالحدیث.
13) بخاری، عبدالعزیز، (۱۹۹۷م)، کشاف الاسرار، بیروت: دارالکتاب العربی.
14) بخاری، محمد بن اسماعیل، (۱۴۲۲ق)، صحیح البخاری، [بی‌جا]: دارطوق النجاة.
15) بیهقی، احمد بن الحسین، (۱۹۹۴م)، سنن البیهقی الکبری، مکه: مکتبة دارالباز.
16) ترمذی، محمد بن عیسی، (۱۳۹۵ق)، سنن الترمذی، مصر: شرکة مکتبة و مطبعة مصطفی البابی الحلبی.
17) تلمسانی، ابی عبدالله، (۱۴۱۹ق)، مفتاح الوصول الی بناء الفروع، بیروت: مؤسسة الرسالة.
18) جصاص، ابوبکر احمد بن علی رازی، (بی‌تا)، احکام القرآن، بیروت: داراحیاء التراث العربی.
19) حورعلی، مریم، حورعلی، فاطمه، محمدی، زهرا، 1402، به کارگیری تکنیک های پردازش زبان طبیعی جهت مدل سازی رویدادهای سیاسی با استفاده از شبکه های عصبی عمیق، فناوری اطلاعات و ارتباطات انتظامی، 4(1)، 55-74.
20) خوانساری، محمد، (۱۳۶۲ش)، منطق صوری، تهران: انتشارات آگاه.
21) رازی، محمد بن عمر، (۱۹۹۲م)، المحصول فی علم اصول الفقه، بیروت: مؤسسة الرسالة.
22) رشاد، محمد، (بی‌تا)، اصول فقه، [بی‌جا]: شرکت نسبی اقبال و شرکاء.
23) زحیلی، محمدمصطفی، (۱۴۱۸ق)، وسائل الاثبات فی الشریعة الاسلامیة، دمشق: دارالقلم.
24) زحیلی، محمدمصطفی، 1418، وسائل الاثبات فی الشریعة الاسلامیة، دمشق: دارالقلم.
25) زرکشی، بدرالدین محمد بن عبدالله، (۱۹۹۰م)، البحر المحیط فی اصول الفقه، کویت: وزارت الاوقاف.
26) سالمی، رحیم و جواد (المؤذن)، صالح، 1397، نقش و کاربرد حدیث در مباحث الفاظ اصول فقه، پژوهشنامه علوم حدیث تطبیقی، 5(9)، 47-68.
27) شافعی، محمد بن ادریس، (بی‌تا)، الرسالة، بیروت: دارالکتب العلمیة.
28) شعبانی، مهدی، ابراهیمی، علیرضا، دیانت، روح الله، 1403، امکان سنجی استفاده از هوش مصنوعی درفرایند استنباط احکام شرعی، مطالعات تطبیقی فقه و اصول مذاهب، 7(1)، 250-274.
29) شوکانی، محمد بن علی، (۱۹۹۷م)، نیل الاوطار شرح منتقی الاخبار، قاهره: دارالحدیث.
30) شیرازی، ابی اسحاق، (۱۴۰۳ق)، التبصرة، دمشق: دارالفکر.
31) صدر، محمدباقر، (۱۴۱۸ق)، دروس فی علم الاصول، قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
32) صنعانی، حسین بن احمد، (بی‌تا)، الروض النضیر شرح مجموع الفقه الکبیر، بیروت: دارالجیل.
33) طبرسی، فضل بن حسن، (۱۹۹۵م)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة العالمی للمطبوعات.
34) طوسی، محمد بن حسن، (۱۴۱۷ق)، العُده فی اصول الفقه، قم: انتشارات تیزهوش.
35) غزالی، ابوحامد محمد، (۱۹۹۰م)، المستصفی، بیروت: مؤسسة الرسالة.
36) قرافی، شهاب الدین بن احمد، (۱۴۱۶ق)، نفائس الاصول، [بی‌جا]: مکتبة تزارمصطفی البابی.
37) قرطبی، محمد بن احمد، (۱۹۹۷م)، الجامع لاحکام القرآن، بیروت: دارالکتب العلمیة.
38) کاسانی، علاءالدین ابوبکر بن مسعود، (۱۴۰۲ق)، البدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع، بیروت: دارالکتاب العربی.
39) کاملان، محمد صادق، یزدانی فر، صالحه، 1392، دلالت الفاظ بر معانی از دیدگاه اصولیان و زبانشناسان، مطالعات اسلامی فقه و اصول، 45(95)، 125-149.
40) کلوذانی، محفوظ بن احمد، (۲۰۰۰م)، التمهید فی اصول الفقه، بیروت: مؤسسة الریان.
41) کلینی، محمد بن یعقوب، (۱۴۰۷ق)، الکافی، تهران: دارالکتب الاسلامیة.
42) لنکرانی، محمد، (۱۳۸۱ش)، اصول فقه شیعه، قم: مرکز ائمه اطهار (ع).
43) مظفر، محمدرضا، 1388، المنطق، نجف، مطبعة النعمان.
44) میردامادی, سید مجید، 1394، نسبت دلالی «لفظ» و «معنی»، مطالعات فقه اسلامی و مبانی حقوق، 9(32)، 89-112.
45) نجفی، محمد حسن، (۱۳۶۲ش)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
46) نووی، شرف الدین بن یحی، (بی‌تا)، المجموع شرح المهذب، جده: مکتبة الارشاد.
47) هندی، صفی الدین، (۱۹۹۶م)، نهایة الوصول فی درایة الاصول، مکه: المکتبة التجاریة.
48)                    Li, P., & Mao, K. (2019). Knowledge-oriented convolutional neural network for causal relation extraction from natural language texts. Expert Systems with Applications, 115, 512-523.