فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

بررسی ابعاد حقوقی خسارت معنوی ناشی از جرم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
2 کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز ، رشته جزا و جرم شناسی
10.22034/jml.2025.722100
چکیده
خسارت معنوی یکی از مهمترین اقسام خسارت می­باشد و مشمول این قاعده کلی است که هر نوع خسارت نامشروع و نامتعارف باید توسط عامل ایجاد آن جبران شود و هیچ ضرری بدون جبران باقی نمی­ماند.. بنابراین لازم است علاوه بر ضررهای مادی، ضررهای معنوی وارد به اشخاص نیز مورد حمایت قانون بوده و وارد کننده ضرر ملزم به جبران شود. خسارت معنوی متوجه بعد معنوی شخصیت انسان از قبیل شرافت، کرامت، آزادی، شهرت و ... می­شود. در شرع مقدس اسلام با توجه به قاعده لاضرر و لاضرار فی الاسلام ایراد هرگونه خسارت به طور مطلق نهی شده است که خود مبنای جبران خسارت معنوی می­باشد. علاوه بر قاعده لاضرر، پیشبینی دیه در مورد صدمات جسمانی منجر به خسارت معنوی لازم می­باشد عقلا نیز به جبران خسارت معنوی وارد شده بر اشخاص حکم می‌کنند. چراکه عدم پرداخت خسارات مادی و معنوی به نظر عقلا ظلم بوده و ظلم نیز در نظر خداوند امری قبیح می­باشد، پس حکم به عدم جبران خسارت معنوی از جانب خدا قبیح است. تعیین و ارزیابی خسارت معنوی به راحتی خسارت مادی نخواهد بود. صدمه به حیثیت و اعتبار اجتماعی و عزت و احترام اشخاص از مصادیق خسارت معنوی محسوب می‌شود و برای رفع آثار این صدمات و جبران آن به گونه‌ای که رضایت زیاندیده را تا حدودی برآورده سازد، مجازات تعیین شده است و آن را به عنوان تعزیر در اختیار حاکم قرار داده است. به دلیل ماهیت غیر مادی و نامحسوس این خسارت و عدم ارزیابی و تعیین میزان دقیق آن و فقدان ملاک و رابطه مشخص برای سنجش میزان خسارت و ارتباط مستقیم با شخصیت و جایگاه اجتماعی اشخاص و ارزش اجتماعی و کم سابقه بودن جبران مادی این خسارت‌ها، تمایل به مطالبه خسارت جبران مالی این خسارت­ها کمتر وجود داشته است. لذا در پایان­نامه حاضر سعی بر این است تا با روش توصیفی-تحلیلی، ابعاد حقوقی خسارت معنوی ناشی از جرم را مورد بحث و بررسی قرار دهیم.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Examining the legal dimensions of moral damages resulting from crime

نویسندگان English

Morteza Asadlo 1
Hessam Shahin Golzar 2
1 Assistant Professor of Private Law, Islamic Azad University, Tabriz Branch
2 Master's degree, Islamic Azad University, Tabriz Branch, Criminal Justice and Criminology
چکیده English

Moral damage is one of the most important types of damage and is subject to the general rule that any type of illegitimate and unusual damage must be compensated by the person who caused it and no damage remains uncompensated. Therefore, in addition to material damage, moral damage caused to individuals is also protected by law and the person causing the damage is required to compensate. Moral damage affects the spiritual dimension of human personality such as honor, dignity, freedom, reputation, etc. In the holy law of Islam, according to the rule of no harm and no harm in Islam, causing any damage is absolutely prohibited, which is the basis for compensating for moral damage. In addition to the rule of no harm, it is necessary to provide for blood money in the case of physical injuries that lead to moral damage. Reason also dictates compensation for moral damage caused to individuals. Because failure to pay material and moral damages is considered injustice in the eyes of reason, and injustice is also an abomination in the eyes of God, so the ruling not to compensate for moral damage by God is abomination. Determining and assessing moral damage will not be as easy as material damage. Damage to the social reputation and reputation and the dignity and respect of individuals are considered examples of moral damage, and in order to eliminate the effects of these damages and compensate them in a way that satisfies the victim to some extent, punishment has been determined and has been made available to the ruler as ta’zir. Due to the immaterial and intangible nature of this damage, the lack of evaluation and determination of its exact amount, the lack of a specific criterion and relationship for measuring the amount of damage, and the direct connection with the personality and social status of individuals and the social value, and the rarity of material compensation for these damages, there has been less desire to demand financial compensation for these damages. Therefore, in this thesis, we attempt to discuss and examine the legal dimensions of moral damage resulting from a crime using a descriptive-analytical method.

کلیدواژه‌ها English

Damage
moral damage
loss
injured party
crime
منابع
 ها کتاب -الف
 ناصر نظر زیر خصوصی حقوق تحوالت ،(1349)عبدالحمید،ابولحمد-1
 تهران دانشگاه ،تهران ،دولت مدنی مسئولیت مقالهی ،کاتوزیان
 فرهنگ وزارت انتشارات ،کیفری دادرسی آیین ،(1386) محمود ،آخوندی-2
 دوازدهم چاپ،اول جلد،اسالمی ارشاد و
 دانشکده ،تهران دانشگاه ،تهران ،نامه لغت ،(1377)اکبر علی ،دهخدا-3
انسانی علوم و ادبیات
 ،مدنی قانون در جدید ضوابط و مفاهیم ،(1355)سیدحسین،صفایی-4
 تحقیقات مرکز انتشارات
 نشر ،اشتری محمد :ترجمه،مدنی مسئولیت ،(1375)لورارسا،میشل-5
حقوقدانان
 مقالهها -ب
 خسارت مطالبه برای بازماندگان دعاوی ،( 1394 )عاطفه ،آیسک آجری-6
 شماره ،هشتادم سال ، دادگستری حقوقی مجله ،جسمانی صدمات از ناشی معنوی
13 -36 صص ،96
 ،)1399(اهلل فرج ،گنجی نیا هدایت جواد؛ ،تبار مهدیه؛حبیبی،نیا امراللهی-7
 حقوق و امامیه فقه در همسری کودک از ناشی معنوی خسارت خاستگاههای
-27 صص،5شماره ،خانواده و زن حقوقی فقهی مطالعات نشریه ،ایران موضوعه
8
 روابط در معنوی خسارت ،(1394)فهیمه ،رضوی سادات علی؛ ،شهسواری-8
 ، خانواده حقوق و فقه ترویجی علمی فصلنامه دو ، آن از ناشی مسئولیت و زوجین
147-171 صص ،62 شماره ،بیستم سال
 مطالعه ،(1398)رضا ،پاشاکی مقصودی رضا؛ ،دریائی متین؛ ،زاری الله-9
 علمی فصلنامه ،ایران و انگلیس حقوق در کودک به وارد معنوی خسارت مصداقی
147 -180صص ،5 شماره ،حقوق تعالی پژوهشی
 پایاننامهها -ج
 نامه پایان ،جرم از ناشی معنوی خسارت تعیین ،( 1388 )آزیتا ،اسدپور -10
 علوم و حقوق دانشکده ،نور پیام دانشگاه ،ارشد کارشناسی درجه دریافت جهت
سیاسی
 و ایران حقوق در خسارت جبران شیوه ،(1393 )مریم ،تیرتاشی نجفی-11
 رشته ارشد کارشناسی درجه اخذ برای نامه پایان ،(وین 1980 )کاال المللی بین بیع
 سیاسی علوم و حقوق دانشکده ،مازندران دانشگاه ،خصوصی حقوق