فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

بررسی فقهی و علمی اجزای حرام چهارپایان حلال گوشت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 فقه ومبانی حقوق اسلامی،دانشکده الهیات،دانشگاه شهیدچمران اهواز. ایران.
2 دانشیار، گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی،دانشکده الهیات ومعارف اسلامی،دانشگاه شهیدچمران اهواز. ایران.
3 استاد،گروه علوم درمانگاهی،دانشکده دامپزشکی،دانشگاه شهیدچمران اهواز. ایران.
10.22034/jml.2025.2045490.1406
چکیده
دین اسلام درباره جانوران احکامی مقرر نموده که از میانِ این احکام، چهارپایانی که اصالتاً و ذاتاً حلال گوشت هستند، اجزایی دارند که حتی بعد از تذکیة شرعی، مصرفشان جایز نیست. با توجه به ارتباط این مسئله با تغذیه انسان، توجه و تحقیق درباره این احکام ضروری محسوب می شود. پیشرفت علم جانوران در عصر حاضر سبب طرح پرسش های فراوانی درباره میزان ارتباط و موافق یا مخالف بودن یافته های علمی با این احکام گردید. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی در تلاش است تا دلیل حرمت برخی از اجزاء را از منظر فقه امامیه بیان نموده سپس در حدّ امکان با یافته های علمیِ موجود تطبیق و بررسی نماید.در این پژوهش چنین حاصل گردید که بعضی از این اجزا محل جمع شدن میکروب ها و عوامل دفعی چهارپایان بوده که غالباً برای انسان بیماری زا، و ارزش غذایی خاصی ندارند. همچنین به جهت خطر انتقال بیماری مشترک بین انسان و دام، ایجاد مشکلات گوارشی و به دلیل مسائل مختلف بهداشتی و به طورکلی در راستای دفع ضرر جسمانی مصرف آنها ممنوع اعلام شده است. البته این ممنوعیت به این دلیل نیست که این اندام ها بَد و پلید باشند بلکه تنها برای مصرف انسان غیرمناسب و ممنوع می باشند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Jurisprudential and the Scientific Study of the Forbidden Parts of Halal-Meat Quadrupeds

نویسندگان English

Seyyed Abbas Hoseini 1
Abdolhossein Rezaei Rad 2
Mohammad Rahim Haji Hajikalaei 3
1 Islamic Jurisprudence and Legal Fundamentals Postgraduate, Faculty of Theology and Islamic Sciences. Shahid Chamran University of Ahvaz. Iran
2 The Associate Professor of Islamic Jurisprudence and Legal Fundamentals, Faculty of Theology and Islamic Sciences, Shahid Chamran University of Ahvaz. Iran.
3 The Professor of Clinical Sciences, Faculty of Veterinary Medicine. Shahid Chamran University of Ahvaz. Iran
چکیده English

Islam has made some rules about the animals that among them, the quadrupeds which are originally and naturally halal-meat, have some parts that are not permissible to be consumed even after religious purification. Considering its relation to human's nutrition, it is necessary to pay attention and study these rules. The development of animals science in the current era has raised so many questions about the relationship and consistency and inconsistency of the scientific findings with these rules. using descriptive-analytical research method, the present study aims at describing the reason of unlawfulness of some parts from Jaʽfari jurisprudence's viewpoint and then comparing them with the existing scientific findings. In this study, it was concluded that some of these components serve as sites for the accumulation of microbes and excretory factors of quadrupeds, which are often pathogenic to humans and have no specific nutritional value. Furthermore, due to the risk of transmitting zoonotic diseases, causing digestive problems, and various other health-related issues, their consumption has been prohibited in order to avoid physical harm. However, this prohibition is not because these organs are bad or impure, but simply because they are unsuitable and prohibited for human consumption.

کلیدواژه‌ها English

jurisprudence
halal-meat
haram parts
quadrupeds
قرآن کریم
ابن ‌بابویه، محمد بن علی، (1363ش)، من لا یحضره الفقیه، قم، مؤسسة النشر الإسلامی.
ابن ‌بابویه، محمد بن علی،(بی تا)، علل الشرائع، قم، مکتبة الداوری.
ابن‌ براج، عبدالعزیز بن نحریر،( 1406ق)،المهذب، قم، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
ابن حنبل، احمد بن محمد،( 1416ق)، المسند، قاهره-مصر، دارالحدیث.
ابن‌‌ادریس، محمد بن احمد،( 1387ش)،موسوعة ابن إدریس الحلی، محقق محمدمهدی خرسان،‌ قم، دلیل ما.
ابن‌بابویه، محمد بن علی،(1415ق)، المقنع، قم، پیام امام هادی (ع).
ابن‌حمزه، محمد بن علی،( 1408ق)، الوسیلة إلی نیل الفضیلة، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی(ره).
آندریو گریست،) 1394ش(، بازرسی گوشت گوسفند(آناتومی،فیزیولوژی و خصوصیات بیماری ها)، مترجمین: یاسر شهبازی، روژین بهرامی، نسیم شاویسی، کرمانشاه، دانشگاه رازی.
برقی، احمد بن محمد،(بی تا)، المحاسن، مصحح :جلال‌الدین محدث، قم، دار الکتب الإسلامیة.
جناتی، محمد ابراهیم، (1386ش)،تطور اجتهاد در حوزه استنباط، تهران، امیر کبیر.
چاشنی دل، یداله، (1395ش)،معیارهای زیست شناختی حلال و حرام بودن گوشت حیوانات با تأکید بر آیات قرآنی،دانشگاه اصفهان،دومین همایش ملّی قرآن و علوم زیستی با محوریت غذای سالم.
خوئی، سید ابوالقاسم،( 1422)ق،توضیح المسائل، قم، مؤسسة إحیاء آثار الامام الخوئی،چاپ دهم.
دوستی، اسماعیل و حسینی، سید مسعود )1392 ش(،ذبح شرعی و نظارت بهداشتی، شهرکرد، نیوشه.
سبزواری، عبدالاعلی،) 1413ق(، مهذب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام، قم، سیدعبدالاعلی سبزواری.
سیستانی، سید علی،(1393ش)، توضیح المسائل، قم، دفتر آیت الله العظمی سیستانی.
شبیری زنجانی، موسی،(1388ش)، توضیح المسائل، قم، سلسبیل.
شهید اول، محمد بن مکی، )1430 ق(،موسوعة الشهید الأول، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
شهید ثانی، زین‌‌الدین بن علی، (1410ق)،الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، محقق محمد کلانتر، قم، مکتبة الداوری.
شیرازی، احمدامین، )1368ش(، اسلام پزشک بی دارو، قم، نسل جوان.
صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد،(1414ق)، المحیط فی اللغة،بیروت-لبنان، عالم الکتب.
صاحب جواهر، محمدحسن بن باقر،(بی تا) جواهر الکلام، محقق و معلق: محمود قوچانی و دیگران، بیروت - لبنان، دار إحیاء التراث العربی.
طباطبایی،سیدمحمد(1388ش)،قرآن و دانش-گوشت حلال،بشارت،شماره 70.
طبرسی، احمد بن علی،)1424ق(، الاحتجاج، قم،سازمان اوقاف و امور خیریه، انتشارات اسوه.
طوسی، محمد بن حسن،(1400ق)، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، بیروت - لبنان، دار الکتاب العربی.
طوسی، محمد بن حسن،)1407ق(، الخلاف، قم، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
طوسی،محمدبن حسن،(1365ش)،تهذیب الأحکام، محقق: حسن خرسان، مصحح محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الإسلامیة.
علامه حلی، حسن بن یوسف، (1420ق)،تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة،قم، مؤسسة الإمام الصادق (ع).
علامه حلی، حسن بن یوسف،(1374ش) ،مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة، قم،موسسه النشرالاسلامی.
علامه حلی، حسن بن یوسف،(1411ق)،تبصرة المتعلمین فی أحکام الدین،تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
علم‌الهدی، علی بن حسین،(1415ق الانتصار، قم، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
فراهیدی، خلیل بن احمد،(1409ق)، العین، قم، مؤسسة دار الهجرة.
فرّهی، سیدفرید،(1394ش)،روش های مختلف ذبح و اثر آن برکیفیت گوشت، کرج، پژوهش اخوّت.
قرطبی، محمد بن احمد،(1384ق)، الجامع لاحکام القرآن، القاهرة، دار الکتب المصریة، الطبعة الثانیة.
 
قزوینی، ابن ماجه،(بی تا)، السنن، تحقیق: محمدفواد عبدالباقی، قاهره-مصر،داراحیاء الکتب العربیه.
کلینی، محمد بن یعقوب،(1363ش)،الکافی، مصحح: محمد آخوندی و علی‌‌اکبر غفاری، تهران، دار الکتب الإسلامیة.
گریسی،جوزف و دیگران، )1397ش(،بهداشت گوشت، مترجم: حمیدخانقاهی ابیانه و دیگران، تهران، انتشارات دانشگاه تهران،چاپ سوم.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی،( 1403ق)،بحار الأنوار، محقق: عبدالزهراء علوی، بیروت - لبنان، دار إحیاء التراث العربی.
مروج، حسین،( 1379ش)، اصطلاحات فقهی، قم، بخشایش.
مکارم شیرازی، ناصر،(1424ق)،توضیح المسائل قم، مدرسة الإمام علی بن أبی طالب (ع).
مکارم شیرازی،ناصر،)1374 ش(،تفسیرنمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ سی و دوم.
نوری، حسین بن محمدتقی،( 1408ق)،مستدرک الوسائل، بیروت- لبنان، مؤسسة آل البیت (ع) لإحیاء التراث.
نووی، محی الدین بن شرف،(بی تا)، المجموع، بیروت-لبنان، دارالفکر.
وحید خراسانی، حسین، (1386ش)،توضیح المسائل، قم، مدرسة الامام باقر العلوم(ع).
هاشمی شاهرودی، محمود،( 1382ق)،فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (ع)، قم، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت(ع).
هوشیاری، عارف و نجفی، غلامرضا (1395ش)،طب دامپزشکی و نقش آن در فقه اسلامی، ارومیه، جهاد دانشگاهی، چاپ پرستو.
اختراعی طوسی، سید مصطفی و ناصری مقدم ،حسین(1396)، امکان سنجی فقهی تولید فراورده های حلال از اجزای حرام بررسی موردی خون، مجله فقه پزشکی، دوره نهم شماره سی و دو و سی و سوم.