فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

معرفت از دیدگاه صوفیان و اصولیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترا زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه
چکیده
پژوهش حاضر به تحلیل مفهوم «معرفت» از دیدگاه دو جریان اصلی اندیشه اسلامی، یعنی صوفیان و اصولیان، می‌پردازد. هدف، تبیین تفاوت مبنایی در خاستگاه، روش و غایت معرفت در این دو نگرش است. صوفیان معرفت را حقیقتی شهودی و قلبی می‌دانند که از راه سلوک، تزکیه نفس و عشق الهی حاصل می‌شود؛ در حالی که اصولیان آن را محصول تعقّل، استدلال منطقی و اتکای به وحی و ادله‌ی شرعی تلقی می‌نمایند. تأمل در این دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که معرفت اسلامی ماهیتی ذووجهین دارد و در پیوند میان عقلانیت و باطن‌گرایی ریشه می‌دواند؛ امری که می‌تواند الگوی جامعی در معرفت‌شناسی دینی معاصر و گفت‌وگوهای میان‌رشته‌ای فلسفه، عرفان و کلام ارائه دهد.این مقاله با رویکرد تحلیلی تطبیقی و بر اساس مطالعه آثار عرفانی و اصولی، نشان می‌دهد که معرفت در عرفان اسلامی ناظر بر حضور و کشف است و در اصول فقه، ناظر بر برهان و یقین. نتیجه تحقیق بیانگر آن است که معرفت در سنت اسلامی دو ساحت مکمل دارد: ساحت عقلی که به نظم معرفتی و استدلال می‌پردازد و ساحت اشراقی که به شهود و درک باطنی می‌انجامد. تلفیق این دو رویکرد، راه را برای فهم جامع‌تری از حقیقت در اندیشه اسلامی می‌گشاید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Knowledge from the perspective of Sufis and Usuli

نویسندگان English

Amin Hadavi 1
Mohammad Amir Obidinia 2
1 PhD student in Persian Language and Literature, Urmia University
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Urmia University
چکیده English

The present study analyzes the concept of maʿrifa (knowledge) from the viewpoints of two major currents of Islamic thought: Sufis and Usuliyun (principlists). The objective is to clarify the fundamental differences in the origin, method, and purpose of knowledge within these perspectives. Sufis consider knowledge as an intuitive and heartfelt reality attained through spiritual purification, mystical experience, and divine love, whereas Usuliyun regard it as the outcome of rational reasoning, logical inference, and reliance on revelation and legal evidences. Using an analytical–comparative approach and based on classical mystical and jurisprudential texts, the study demonstrates that knowledge in Islamic mysticism emphasizes presence and unveiling (kashf), while in the science of usul al‑fiqh it emphasizes argumentation and certainty (yaqin). The findings suggest that Islamic epistemology embodies two complementary dimensions: a rational one grounded in intellect and a supra‑rational one grounded in intuition. The integration of both leads to a more comprehensive understanding of truth in Islamic thought.
 
مقدمه

کلیدواژه‌ها English

knowledge, Sufism, Usuliyun, intellect, intuition, truth, Islamic epistemology

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 آذر 1404