فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

بررسی تطبیقی حضانت فرزند پس از طلاق در قوانین کشورهای اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه الزهرا (ص)
2 دانشجوی دکتری گروه فقه و مبانی حقوق دانشگاه مازندران ( بابلسر)
10.22034/jml.2023.1971053.1204
چکیده
حقوق کودک، یکی از مهم ترین حقوق در قوانین کشورهای اسلامی می باشد که شامل حقوق مالی و غیر مالی ( معنوی) می شود؛ از مهمترین حقوق معنوی کودک حق حضانت می باشد ؛ به همین علت مسئله حـقوق ومـسئولیت های پدر‌ ومادر در امر حضانت و ولایت کودکان در سنن مذهبی یکی دیگر ازموضوعاتی است که مورد بـحث و چالش حقوقدانان کشور های مختلف قرار گرفته است. این مقاله که به روش توصیفی-تحلیلی و تطبیق قوانین کشورهای اسلامی نگاشته شده است در پی تبیـَن حق حضانت در قوانین کشور های اسلامی است و موضوعی که در امر حضانت باعث ایجاد تمایز بین‌ پدر و مادر در قوانین کشورهای اسلامی شده است آن است که این قوانین و سنت‌ها، مـقررات ویژه ای‌ را‌ در‌ ارتباط با سرپرستی کودکان دختر و پسـر، تـوسط پدر ومـادر تـعبین نـموده است. براساس این سـنت‌ هـا‌، ظاهراً در هنگام جدایی پدر و مادر، معیار اصلی در تعیین سرپرست برای‌ کودک‌ ، سن‌ طفل می باشد.

نتایج این تحقیق نشان می دهد که قوانین مربوط‌ به‌ سرپرستی کودک درمیان کشورهای مسلمان‌ به‌ سمت‌ و سـوی اولویت دادن به‌ «منافع عالیه کودک » تـمایل‌ پیداکـرده‌ است و نسبت به امر حضانت کودک برای پدر و مادر تکالیف و وظایفی مخصوصی معین نموده اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Comparative study of child custody after divorce in the laws of Islamic countries

نویسندگان English

mohammadhoseim alemi 1
fariba taei 2
1 Assistant Professor of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law Department of AlZahra University (PBUH)
2 Doctoral student of the Department of Jurisprudence and Fundamentals of Law, Mazandaran University (Babolsar)
چکیده English

Children's rights are one of the most important rights in the laws of Islamic countries, which include financial and non-financial (spiritual) rights; One of the most important spiritual rights of a child is the right to custody; For this reason, the issue of the rights and responsibilities of father and mother in the matter of custody and guardianship of children in religious traditions is one of the issues that have been discussed and challenged by jurists of different countries. This article, which is written in a descriptive-analytical method and applying the laws of Islamic countries, seeks to explain the right of custody in the laws of Islamic countries, and the issue that has caused a distinction between father and mother in the laws of Islamic countries in the matter of custody is thatThese laws and traditions have defined special regulations regarding the guardianship of male and female children by father and mother. According to these traditions, apparently, when the parents are separated, the main criterion in determining the guardian for the child is the child's age.

The results of this research show that the laws related to child custody among Muslim countries have tended to prioritize the "best interests of the child" and have set specific duties and responsibilities for parents regarding child custody.

کلیدواژه‌ها English

Custody
child
parents
Islamic countries
rights
ابن براج، قاضی ابی القاسم (1385). «المهذب»، قم: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
ابن منظور، محمد‌ بن‌ مکرم، (1405). «لسان العرب»، بیروت: دار احیاء‌ التراث‌ العربیه.
امامی، سید حسن (1366). «حقوق مدنی»، چاپ ششم، تهران: کتابفروشی اسلامی.
حجی کردی، احمد (1993). «الاحوال الشخصیه»، دمشق: جامعه دمشق.
حر عاملی، محمدبن حسن (1414). «وسائل الشیعه الی تحصیلی مسائل الشرعیه»، تسحیح و تحقیق عبدالرحیم ربانی، بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.
دهخدا، على اکبر (1337). «لغت نامه»، تهران: دانشگاه تهران.
شادلو، شیده، سیمای زن در جهان (چین)، مرکز امور مشارکت زنان نشر برگ زیتون، ۱۳۷۷
 حضانت در حقوق بریتانیا
شهید ثانی، زین الدین (1373). «الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه»، قم: موسسه اسماعیلیان.
صدوق، محمدبن علی بن حسین بابویه قمی (1410). «من لا یحضره الفقیه»، تحقیق سید حسین موسوی خراسانی، تهران: دارالکتب الاسلامیه تهران.
طباطبائی،سید علی (1404). «ریاض المسائل‌ فی‌ بیان الاحکام بالدلائل»، قم: مؤسسه آل البیت للطباعۀو النشر.
طبرسی، فضل بن حسن (1408). «مجمع البیان»، تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی، بیروت: دارالمعرفه.
طبرسی، فضل بن حسن (1418). «جامع الجوامع»، قم: موسسه نشر اسلامی.
طبری، محمدبن جریر (1415). «جامع البیان فی تفسیر القرآن»، بیروت: دارالفکر.
طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن (1365). «تهذیب الاحکام»، تصحیح محمد آخوندی، تهران: دارالکتب الاسلامیه
عبادی، شیرین (1392). «حقوق کودک و نگاهی به مسائل حقوق کودکان در ایران متن کامل کنوانسیون حقوق کودک، مصوب 1989 و اعلامیه اجلاس جانی سران دولت­ها برای کودکان 1990»، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان، چاپ هفتم.
قانون اقدامات تامینی (مصوب 1339)، (مصوب 1370) و(مصوب1384)..
قانون آیین دادرسی کیفری1392.
قانون مجازات اسلامی 1370 و 1392.
کلینی، محمد بن یعقوب (1388). «الکافی فی الاصول‌ و الفروع»، تعلیق و تصحیح علی اکبر غفاری، چاپ‌ دوم‌، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
نجفی، محمدحسن (1365). «جواهرالکلام فی شرع الاسلام»، چ دوم، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
النجفی، محمدحسن (1385). «جواهر الکلام"فی شرح شرائع الاسلام"»، تهران: نشر دارالکتب الاسلامیه.
هاشمی اردستانی، کامران، (1387). کشورهای مسلمان، حق شرط ها و ماده 2 پیمان نامه حقوق کودک در مورد تبعیض، حقوق بشر، دوره سوم، شماره 1، بهار و تابستان، از صفحه 81 تا 102.
CRC, General Comment No. 5 (General Neasures of Implementation of the Convention on the Rights of the Child), CRC/GC/2003/5, Para. 12
General comment No. 14 (2013) on the right of the child to have his or her best interests taken as a primary consideration (art. 3, para. 1), Adopted by the Committee at its sixty-second session (14 January – 1 February 2013).
Hetherington, E. M., & Kelly, J. (2002). For better or worse. New York: Norton.
Jeremey, A. (2015). The temporal effects of divorces and separations on children’s academic achievement and problem behavior. Journal of Divorce and Remarriage, 26, 25-42.
Schaffer, R. (1977): Mothering. London: Fontanna/open books.
Winnicott, D.W. (1968): The Child, the Family and the outside World. Harmndsworth: Penguin Books, 3rd ed.
Goonesekere, Savitri, ‘The Best Interest of the Child: A South Asian Perspective’, in Philip Alston (ed.) The Best Interests of the Child, Reconciling Culture and Human Rights (Clarendon Press, Oxford, 1994).
Burton.frances.2010.family law. Publication of palgrave