فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

بررسی میزان مشارکت مردم در انتخاب خلفای سه گانه و حکومت امیرالمؤمنین علی(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد قم
10.22034/jml.2023.1987893.1225
چکیده
هیچ حکومتی بدون مشارکت مردم توانایی تداوم و پیشبرد اهداف خود را ندارد و حکومت اسلامی نیز از این امر مستثنا نیست. با توجه به این مسئله، در این مقاله بر آنیم تا با مطالعه ی نحوه به حکومت رسیدن خلفای سه گانه و حکومت امیرالمؤمنین علی(ع)، میزان مشارکت، نقش و جایگاه مردم را در تشکیل حکومت های مدنظر بیابیم. و راهکار مناسبی برای میزان مشارکت مردم در نظریات جدید مربوط به نحوه تشکیل حکومت اسلامی بیان نماییم.
نحوه به حکومت رسیدن خلیفه اول که به صورت دومرحله ای شوری سقیفه و بیعت همگانی صورت گرفته بود؛ شوری سقیفه با حضور عده قلیلی از امت اسلامی بدون نمایندگی از مردم و بر اساس نژاد و قریشی بودن خلیفه اول را انتخاب نموده و بیعت همگانی با مشارکت مردم به صورت تأیید حداقلی و بر اساس اجبار تبلیغاتی و فیزیکی صورت گرفت.
نحوه به حکومت رسیدن خلیفه دوم، که با اعلام خلیفه اول به عنوان جانشینی انتخاب شد. در واقع اراده و تمایل مردم در انتخاب حاکم بدون توجه ماند. و مردم با تأیید نظر خلیفه اول، خلیفه دوم را به حکومت رساندند.
به قدرت رسیدن خلیفه سوم بر اساس طرح شوری شش نفره خلیفه دوم بود. این شوری به نوعی مدیریت تصمیم‌گیری می‌باشد؛
میزان مشارکت مردم در به قدرت رسیدن امام علی (ع) بر خلاف خلفای سه گانه حداکثری بود . مردم برای به حکومت رسیدن ایشان مشارکتی مستقیم و نه بر اساس اجبار و تبلیغات بلکه براساس میل باطنی ایشان را حاکم قرار دادند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the Participation of People in the Selection of the Three Caliphs and the Government of Amir Al-Mu'minin Ali

نویسنده English

mohammad beirouti
Doctoral student of Qom Azad University
چکیده English

No government has the ability to continue and advance its goals without the participation of the people, and the Islamic government is no exception to this. Considering this issue, in this article, we will study how the three caliphs came to power and the rule of Amir al-Mu'minin Ali (AS), to find out the level of participation, role and position of the people in the formation of the considered governments. And to express a suitable solution for the level of people's participation in the new ideas related to the formation of the Islamic government.
How the first caliph came to rule, which was done in the form of minimal approval and based on propaganda and physical coercion.
How the second caliph came to rule, who was chosen as the successor by the announcement of the first caliph. And the people confirmed the opinion of the first caliph and brought the second caliph to power.
The coming to power of the third caliph was based on the plan of the six-member council of the second caliph. This saltiness is a kind of decision-making management;
The level of people's participation in Imam Ali's rise to power was maximum, unlike the three caliphs. In order to reach his government, the people made him the ruler through direct participation and not on the basis of coercion and propaganda, but on the basis of his inner desire.

کلیدواژه‌ها English

The participation of the people
the Council
the three caliphs
the government of Imam Ali (AS)
فیض الاسلام اصفهانی، علی نقی؛ ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام)؛ موسسه چاپ و نشر تالیفات فیض الاسلام ، تهران،١٣٧٩ش.
مادلونگ، ویلفرد؛جانشینی حضرت محمد (ص) ؛ مترجم: احمد نمایی، محمدجواد مهدوی، جواد قاسمی، حیدر رضا ضابط، مشهد:  بنیاد پژوهش‎های اسلامی آستان قدس رضوی، ایران، ۱۳۷۷ش.
مصاحبه با دکتر ارسطا21/8/1397و 28/8/1397
منابع عربی
ابن ابی الحدید، عبد الحمید بن هبه الله المدائنی ؛  شرح نهج البلاغه ؛ بیروت: دار احیاء التراث العربی  ج1 ، 6 و9، 1989م
ابن اثیر، علی بن محمد؛ الکامل فی التاریخ؛ج2، دار صادر، بیروت: لبنان،1417ق.
ابن سعد؛ الطبقات الکبری؛ج3، تحقیق محمد عبد القادر عطا، بیروت:‌ دارالکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم؛ الإمامة و السیاسة؛ج1،  محقق: شیری، علی،دار الاضواء، بیروت: لبنان، ۱۴۱۰ق.
ابن هشام؛ السیرة النبویة؛ بیروت: موسسة الرساله، 1998م
زمخشری، محمود بن عمر؛ الفائق فی غریب الحدیث؛ دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون، بیروت: لبنان،1971م
سیوطی، جلال الدین عبدالرحمن بن ابی بکر؛ تاریخ الخلفا؛ حلب: دار القلم العربی، ۱۴۱۳ق.
طبری، محمد بن جریر؛ تاریخ الطبری: تاریخ الأمم و الملوک؛ محقق:ابراهیم، محمد ابوالفضل،دار التراث، بیروت: لبنان، ۱۳۸۷ق.
ﻣﺎوردی، ﻋﻠﯽ بن ﻣﺤﻤﺪ؛ اﻷﺣﮑﺎم اﻟﺴﻠﻄﺎﻧﯿﻪ؛ ﻗﻢ: ﺑﻮﺳﺘﺎن ﮐﺘﺎب، 1409ق.
یعقوبی، احمد بن اسحاق؛ تاریخ الیعقوبی؛دار صادر، بیروت: لبنان،1429ق