فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

قدرت اثباتی شهادت و امکان‌سنجی تعارض آن با یکدیگر در حقوق افغانستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشگاه ابن‌سینا، کابل، افغانستان.
10.22034/jml.2024.2021278.1341
چکیده
شهادت یکی از ادله اثبات دعوا می‌باشد و عبارت است از اینکه شخصی به نفع یکی از اصحاب دعوا و بر ضد دیگری اعلام اطلاع و خبر از وقوع امری نماید. این مقاله، قدرت و ارزش اثباتی شهادت را مورد بررسی قرار داده و همچنین امکان یا عدم امکان تحقق تعارض میان شهادات را ارزیابی نموده است. بدین جهت، ابتدا شرایط تحقق تعارض میان ادله اثبات دعوا را مورد بررسی قرار داده و نتیجه می‌گیرد که برای تحقق تعارض چهار شرط: وجود حداقل دو دلیل، ناسازگاری مدلول دو دلیل، وحدت موضوع و قدرت اثباتی ادله به‌طور هم‌زمان ضروری است. سپس امکان یا عدم امکان تحقق تعارض میان شهادات را بر مبنای شرایط چهارگانه فوق ارزیابی نموده و به این نتیجه می‌رسد که امکان تحقق تعارض میان شهادات وجود دارد؛ اما با این توضیح که در شهادات مستقیم ارزیابی آن با قاضی است که با توجه به قراین و مرجحات، شهادت برتر را تشخیص و بر دیگری مقدم می‌نماید. در صورت عدم موجودیت مرجح، شهادات تساقط می‌کند. در صورت تعارض میان شهادت مستقیم و غیرمستقیم، باید همواره شهادت مستقیم را مقدم دانست.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Probative force of testimony and the feasibility of its conflict with each other in Afghan law

نویسنده English

Abdul khaliq Shafaq
Assistant professor, Department of private law, Avicenna University, Kabul, Afghanistan
چکیده English

Testimony is one of the Evidence in substantiation of claims, and it consists of a person announcing the occurrence of something in favor of one of the litigants and against the other. This article examines the power and evidential value of testimony and also evaluates the possibility or impossibility of conflict between testimonies. For this reason, he first examined the conditions of the realization of the conflict between the proofs of the lawsuit and concluded that four conditions are necessary for the realization of the conflict: the existence of at least two reasons, the incompatibility of the two reasons, the unity of the subject and the probative power of the evidence are necessary at the same time. Then he evaluates the possibility or impossibility of realizing the conflict between the testimonies based on the above four conditions and comes to the conclusion that there is a possibility of realizing the conflict between the testimonies; But with the explanation that in direct testimony, it is evaluated by the judge, who, according to the evidence and preferences, recognizes the superior testimony and prioritizes it over the other. In case of non-existence of preferred, certificates will be lost. In case of conflict between direct and indirect testimony, direct testimony should always be given priority.

کلیدواژه‌ها English

Evidence in substantiation of claims"
testimony"
Probative force of testimony"
probative value of testimony
"
conflict of testimony"
فهرست منابع
1.    اطفیش، محمد بن یوسف(1365)، شرح النیل، بی‌چا، عمان، وزاره التراث القومی و الثقافه.
2.    انصاری، مرتضی( بی‌تا)، فرائدالأصول، ج4،  (دوره چهار جلدی)، چاپ نهم، قم، مجمع‌الفکر الإسلامی.
3.    آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین(1364)، کفایه الاصول، با حواشی ابوالحسن مشکینی،  ج2، تهران.
4.    آشتیانی، محمد حسن(1404)، کتاب‌ القضاء، بی‌چا، دارالهجره.
5.    بهرامی، بهرام(1387)، بایسته‌های ادله اثبات دعوا، چاپ اول، تهران، نگاه بینه.
6.    بیهقی، احمد بن علی (1366) تاج المصادر، ج2، تهران: هادی عالم‌زاده.
7.    حائری، طهرانی،  محمدحسین بن عبدالرحیم (1363)، الفصول الغرویه فی الاصول الفقهیه، ج1، قم: بی‌نا.
8.    حائری، عبدالکریم(بی‌تا) دررالفوائد، با تعلیقات محمدعلی اراکی، ج2، قم: محمد مؤمن قمی.
9.    حیدر، علی(2003)، درر الحکام شرح مجلۀ الأحکام، بیروت، دار عالم الکتب، ج4.
10.                                  خلاّف، عبدالوهاب(1992)، علم اصول الفقه، ج1، دمشق.
11.                                  دهخدا، علی‌اکبر(1373) ، لغت‌نامه دهخدا، چاپ اول (از دوره جدید)، ج ۴، تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
12.                                  رحمانی اصل، مهسا(1396)، تعارض شهادت با سایر ادله اثبات دعوا، فصلنامه علمی- تخصصی مطالعات حقوقی، سال اول، شماره ۱، بهار، ص ۱۲۹.
13.                                  رسولی، عبدالحسین(1391)، قواعد عمومی قراردادها، چاپ دوم، کابل، انتشارات امیری.
14.                                  الزحیلی، محمد مصطفی(1982)، وسائل الإثبات فی الشریعۀ الإسلامیه فی المواد المدنیۀ و الأحوال الشخصیه، الجزء الأول و الجزءالثانی، الطبعۀ الأولی، بیروت، مکتبۀ دارالبیان.
15.                                  الزحیلی، وهبه (1418)، اصول الفقه اسلامی، ج2، دمشق.
16.                                  الزحیلی، وهبه(1989)، الفقه الإسلامی و ادلته، الطبعۀ الثالثه، دمشق، دارالفکر، الجزء‌السادس.
17.                                  زراعت، عباس، متقی اردکانی، امید(1394)، «تعارض ادله اثبات دعاوی کیفری؛ پیامدها و راهکارها»، دو فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال 7، شماره 13، پایز و زمستان ، ص 66.
18.                                  السنهوری، عبدالرزاق احمد(2011)، الوسیط فی شرح القانون المدنی الجدید، الطبعۀالثالثه‌، بیروت، منشورات الحلبی الحقوقیه، المجلد الثانیه.
19.                                  السیواسی، کمال الدین محمد(بی‌تا)، فتح القدیر، بی‌چا، دارالفکر، ج۷.
20.                                  شمس، عبدالله(1395)، آیین دادرسی مدنی(دوره‌ی پیشرفته)، چاپ بیست و نهم، تهران، دراک، جلد سوم.
21.                                   الشنقیطی، محمد عبدالله محمد، تعارض البینات فی الفقه الاسلامی (دراسۀ مقارنۀ بین المذاهب الأربعه)، الطبعۀ الأولی، ریاض، ۱۹۹۹..
22.                                  شوکانی، محمد بن علی(1421)، ارشادالفحول الی تحقیق الحق من علم الاصول، ج1، بیروت: محمد صبحی بن حسن حلاق.
23.                                  صبری السعدی، محمد(2009)، الإثبات فی المواد المدنیۀ و التجاریه، بی‌چا، عین ملیله، دارالهدی.
24.                                  صفایی، سید حسین، مترجم حبیب‌الله رحیمی(1383)، ارزش اثباتی شهادت در حقوق خصوصی، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، دوره ۶، شماره ۱۳، زمستان ۱۳۸۳، ص ۱۵۲ و ۱۵۳
25.                                  الصوافی، سالم بن حمید بن محمد(2009)، الشهادۀ بین الشریعۀ و القانون و العوارض التی تقدح فی قبولها، قاهره، ناشر مرکز الغندور، ۲۰۰۹.
26.                                  طباطبایی حائری، سید علی بن محمد(1418)، ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلایل، دوره ۱۶ جلدی، چاپ اول، قم، مؤسسۀ آل‌البیت(علیهم السلام).
27.                                  طباطبایی حائری، سید علی بن محمد(بی‌تا)، ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل، الطبعۀ الاولی، قم، مؤسسۀ آل‌‌البیت(علیهم‌السلام)، ج۲، ص ۴۵۴ و ۴۵۶.
28.                                  عابدین، محمد امین ابن عمر(1992)، رد المحتار على الدر المختار، الطبعة الثانیة، بیروت، دارالفکر، ج ۵.
29.                                  عاملی (شهید ثانی)، زین الدین بن علی(1412)، الروضۀ البهیه فی شرح اللمعۀ الدمشقیه (دوره دو جلدی)، چاپ اول، قم، انتشارات دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم، ج ۱.
30.                                  عبداللهی‌نژاد، عبدالکریم، تعارض بینات در خصوص اموال، نشریه دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، شماره ۴۵ و ۴۶، ص ۱۱۶ و ۱۱۷.
31.                                  قافی، حسین، شریعتی فرانی، سعید(1395)،  اصول فقه کاربردی، ج3، چاپ چهارم، قم، سمت و پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
32.                                  کاتوزیان، ناصر(1392)، اثبات و دلیل اثبات، چاپ هفتم، تهران، میزان، ج ۲، ۱۳۹۲.
33.                                  کاتوزیان، ناصر(1395)، دوره مقدماتی حقوق مدنی: وقایع حقوقی- مسئولیت مدنی، چاپ هجدهم، تهران، شرکت سهامی انتشار.
34.                                  الکاسانی الحنفی، علاءالدین أبوبکر بن مسعود(1986)، بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع، الطبعة الثانیة، دارالکتب العلمیة، ج۶.
35.                                  کاشف الغطاء، محمدحسین(2005)، تحریر المجله، الطبعۀ الاولی، قم، المجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الإسلامی، الجزءالرابع.
36.                                  لری، رحیم شمس‌الدین(1395)، بررسی تطبیقی ادله‌ی اثبات دعوی در حقوق ایران و فقه حنفیه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته‌ی الهیات و معارف اسلامی، گرایش فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، ص ۱۳۰
37.                                  محقق داماد، سید مصطفی(1383)، مباحثی از اصول فقه، چاپ سوم، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، دفتر سوم.
38.                                  محمدی، ابوالحسن(1392)، مبانی استنباط حقوق اسلامی یا اصول فقه، چاپ پنجاه و سوم، تهران، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران.
39.                                  مدنی، سید جلال‌الدین(1379)، ادله‌ی اثبات دعوی، چاپ پنجم، تهران، پایدار.
40.                                  مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی(1392)، فرهنگ‌نامه اصول فقه، چاپ چهارم، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
41.                                  مظفر، محمدرضا(بی‌تا)، اصول الفقه، چاپ پنجم، قم، مؤسسة النشر الإسلامی‏، ج ۳.
42.                                  معین، محمد (1387)،  فرهنگ فارسی،  ج1، چاپ چهارم، تهران، امیرکبیر.
43.                                  مکارم شیرازی(1383)، ناصر، القواعد الفقهیه، چاپ دوم، قم، مدرسه الإمام علی بن ابی طالب، الجزء الثانی.
44.                                  المؤمن المحامی، حسین(1951)، نظریۀ الإثبات؛ الشهاده، بی‌چا، بی‌نا، الجزءالثانی.
45.                                  المؤمن، حسین(1953)، الإثبات فی المواد التجاریه، مجلۀ القضاء، العدد الأول.
46.                                  نراقی، مولی احمد بن محمدمهدی(1415)، مستند الشیعه فی أحکام الشریعه (دوره ۱۹ جلدی)، چاپ اول، قم، مؤسسۀ آل‌البیت(علیهم‌السلام)، ج ۱۷.
47.                                  نشأت، احمد(بی‌تا)، رسالۀ الإثبات، الجزء الأول، الطبعۀ السابعه، بی‌جا.