فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

واکاوی فقهی قرارداد سی‌اف‌دی در معاملات فارکس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه تهران
2 عضو هیئت علمی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه تهران دانشکدگان فارابی
3 پژوهشگر حوزه علمیه قم
10.22034/jml.2024.2046802.1410
چکیده
از جمله ابزارهای برجسته معاملاتی، بازار فارکس است که خود دارای معاملات متنوعی به نام‌های اسپات، فیوچرز، آپشن، ای‌اف‌تی، فوروارد و سوآپ است. معاملات اسپات نیز خود به چهار دسته بازار اصلی اسپات، بازار خرده فروشی در فارکس، معاملات سی‌اف‌دی در فارکس و شرط بندی اسپرد تقسیم می‌شود که در میان آنها سی‌اف‌دی از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ چرا که نسبت به سایر معاملات این بازار عمومیت بیشتر و ویژگی‌های منحصر به‌فردی از قبیل نقدشوندگی بسیار زیاد، امکان استفاده از اهرم‌‌های بالا و تنوع نمادهای معاملاتی دارد. علی‌رغم گسترش روزافزون این معاملات، نوپدید بودن، پیچیدگی ساختاری و وجود برخی ابهامات نسبت به مشروعیت آنها، پژوهش درخوری از جهت فقهی در این زمینه صورت نگرفته؛ از این رو بررسی ماهیت فقهی آنها ضروری است. در این مقاله که با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای اعم از نسخه‌های چاپی و دیجیتال نگاشته شد، پس از بررسی مستندات، این نتیجه بدست آمد که بنابر دو نظریه موجود (حقیقی بودن قالب‌‌های معاملات سی‌اف‌دی و صوری بودن آنها)، این معاملات از نظر تکلیفی جایز و از جهت وضعی صحیح است، با این تفاوت که بنا بر نظریه اول می‌توان آن را بیع و بنا بر نظریه دوم عقدی جدید و مستقل از عقود توقیفی دانست.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Jurisprudential analysis of CFD contracts in Forex

نویسندگان English

Saeed Sabouei Jahromi 1
Ali Jafari 2
Seyed Amir Hossein Arjmand 3
1 PhD student of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology, University of Tehran
2 Member of the Faculty of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology, University of Tehran, Farabi Campus
3 Seminary researcher, Qom
چکیده English

One of the prominent trading instruments in the financial market is Forex. This market itself encompasses a diverse array of transactions, including spot trading, futures, options, ETFs, forwards, and swaps. Spot transactions are categorized into four main types: the primary spot market, retail Forex, Forex CFD trading, and spread betting. Among these, CFDs have gained significant prominence due to their widespread adoption and unique characteristics such as high liquidity, leverage, and a wide variety of tradable instruments. Despite the burgeoning popularity of these innovative instruments, the complex nature of CFDs and uncertainties regarding their legal and ethical status have led to a dearth of scholarly research, particularly from an Islamic jurisprudence perspective. Consequently, a thorough examination of the Islamic legal implications of CFDs is warranted. Employing a descriptive-analytical methodology and drawing upon both print and digital resources, this study concludes that, based on two prevailing theoretical perspectives regarding the substantive nature and formal aspects of CFDs, these transactions are permissible from an Islamic law standpoint and legally valid. However, the specific classification varies: according to the first perspective, CFDs can be categorized as a sale, while the second perspective considers them a novel, independent contract distinct from established legal contracts.

کلیدواژه‌ها English

CFD
Forex
intention
contract
transactio
جلیل، مجتبی و صادقی ده‌صحرایی، مرتضی. بازار فارکس و بورس در حقوق تجارت داخلی و بین اللملی. فصلنامه مطالعات علوم سیاسی. حقوق و فقه، 3 (1). 1396ش.
خاتمی سبزواری، سید مرتضی؛ ظهیری، علی و عندلیبی، رضا. بررسی فقهی معاملات بازار فارکس. فصلنامه علمی-پژوهشی فقه، 30 (114). 1402ش.
خادمی کوشا، محمد علی و درخشان دوست، عسگر. نقش انواع پرداخت کننده های مالی در بازی های یارانه ای. فصلنامه علمی-پژوهشی فقه، 29 (109). 1401ش.
سهراب بیگی، زهرا و خرمندی، سعید. امکان سنجی فقهی ماهیت قرارداد سی‌اف‌دی کالا. دو فصلنامۀ علمی حقوقی تطبیقی، 13 (23). 1400ش.
سهراب بیگی، زهرا و خرمندی، سعید. ماهیت و آثار قرارداد ما به التفاوت در حقوق و تطبیق آن بر فقه. دو فصلنامۀ علمی حقوقی تطبیقی، 8 (1). 1400ش.
طباطبائی نژاد، سید صادق. موضوع شناسی فارکس. نشریه معرفت، 30 (2). 1400ش.
لطفی، علی. شاخص‌‌های تکنیکال. چاپ اول. تهران: نشر ترمه. 1385ش.
مدرسی، سید محمدرضا. فقه رمز ارزها. چاپ اول. قم: مؤسسة انتشارات حوزه‌‌های علمیه. 1400ش.
موسویان، سید عباس و خوانساری، رسول. اجتهاد چند مرحله ای روش پژوهش استنباط مسائل فقه اقتصاد. فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، ۱۶ (۶۳). ۱۳۹۵ش.
هاشمی شاهرودی، سید محمود. فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام. جلد 5. چاپ اول. قم: موسسة دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت علیهم السلام. 1382ش.
منابع عربی
قرآن کریم.
ابن درید، محمد بن الحسن، جمهرة اللغة، جلد 1، چاپ اول، بیروت: دارالعلم للملایین، 1987م.
ابن سیده، علی بن اسماعیل، المحکم و المحیط الاعظم، جلد 2، چاپ اول، بیروت: دار الکتب العلمیه، 1421ق.
أنصاری، مرتضی بن محمد امین، کتاب المکاسب، جلد 1، 3، 4، چاپ اول، قم: مجمع الفکر الاسلامی، 1415ق.
جوهری، اسماعیل بن حماد، تاج اللغة و الصحاح العربیة، جلد 2، چاپ اول، بیروت: دارالعلم للملایین، 1410ق.
حرعاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة، جلد 17، 23، چاپ سوم، قم: مؤسسة آل البیت (ع) لإحیاء التراث، 1416ق.
خمینی، سید روح الله، کتاب البیع، جلد 3، چاپ اول، طهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1392ش.
سبحانی، جعفر، الإیضاحات السنیۀ للقواعد الفقهیۀ، جلد 2، چاپ اول، قم: مؤسسۀ الإمام الصادق علیه السلام، 1436ق.
شهید ثانی، زین الدین بن علی، مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، جلد 5، چاپ اول، قم: موسسه المعارف الاسلامیه، 1413ق.
شیرازی، محمد تقی، حاشیة المکاسب، جلد 1، چاپ اول، قم: منشورات الشریف الرضی، 1412ق.
طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، جلد 3، چاپ سوم، طهران: کتاب فروشی مرتضوی، 1416ق.
طوسی، محمد بن حسن، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، چاپ دوم، بیروت: دار الکتاب العربی، 1400ق.
طوسى، محمد بن حسن، الخلاف، جلد 3، چاپ اول، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1407ق.
علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء، جلد17، 18، چاپ اول، قم: موسسه آل البیت علیهم السلام، 1414ق.
علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام فی معرفۀ الحلال و الحرام، جلد 2، چاپ اول، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین قم، 1413ق.
محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد فی شرح القواعد، جلد 4، 7، چاپ دوم، قم: مؤسسة آل بیت (ع)، 1414ق.
مراغی، سید میر عبد الفتاح بن علی حسینی، العناوین الفقهیه، جلد 2، چاپ دوم، قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1417ق.
مغنیه، محمد جواد، فقه الإمام جعفر الصادق، جلد 3، چاپ دوم، قم: انصاریان، 1379ش.
منتظری، حسینعلی، دراسات فی المکاسب المحرمۀ، جلد 1، چاپ اول، قم: نشر تفکر، 1415ق.
نائینی، محمد حسین، المکاسب و البیع، جلد 2، چاپ اول، قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجامعة المدرسین بقم المشرفة، 1413ق.
نائینی، محمد حسین، منیة الطالب فی حاشیة المکاسب، جلد 1، چاپ اول، طهران: المکتبة المحمدیة، 1373ق.
منابع انگلیسی
Carmin, C. How is a poor money trader traveling? The interest rate at the price of the currency. Dow jones & Company, 2008.
Amiri. M., M. Zandieh, B., Vahdani, R., Soltani and V. Roshanaei, An Integrated Eigenvector–DEA–TOPSIS Methodology for Portfolio Risk Evaluation in the FOREX Spot Market, Expert Systems with Applications, 37, pp.509–516, 2010.
Schlet, I; Maurer, C; Hirth. Financial Contracts for Differences: The problems with conventional CFDs in electricity markets and how forward contracts can help solve them, Energy policy, Elsevier, vol.186, 2023.
Strazisar, B. Rolling Spot Forex Trading – Financial Problem or Ponzi. 2012.
Barnes, P. The use of contracts for difference ('CFD') spread bets and binary options (forbin) to trade foreign exchange (forex) commodities, and stocks and shares in volatile financial markets, Unversity library of Munich, Germany, 2021.
وبسایت‌ها
آموزش بورس، آخرین مراجعه: 10/12/1402. (www.amoozesh-boors.com).
آشنایی با بازار فارکس (آسا365)، آخرین مراجعه: 31/05/1403. (www.asa365.ir).