فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

تبیین جرم‌شناختی بزه‌دیدگی زنان در فضای مجازی با تأکید بر بزه‌های جنسی در نظام کیفری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 حقوق.دانشکده علوم انسانی.واحد الکترونیکی .دانشگاه آزاد.تهران.ایران
2 دانشگاه آزاد اسلامی-شیراز -ایران
10.22034/jml.2025.2050237.1424
چکیده
«فضای مجازی» مانند هر وسیله‌ای که قابلیت استفاده مطلوب یا مضر را دارد، دارای ویژگی‌های مثبت و منفی است، به‌این‌ترتیب به‌وجودآمدن جرایم فضای مجازی نیز یکی از معایب این پدیده است که در حوزه‌ی مطالعه حقوق کیفری قرار می‌گیرد. همان‌طور که در فضای واقعی زنان بزه‌دیده خاص جرایم جنسی هستند. در فضای مجازی نیز زنان بیش از دیگر افراد در معرض بزه‌دیدگی جنسی قرار می‌گیرند که این بزه‌دیدگی در گستره بزه‌های گوناگون نوظهور انجام می‌پذیرد؛ لذا توجه ویژه‌ای را در حوزه‌ی مطالعات حقوق کیفری و بالاخص بزه‌دیده‌شناسی می‌طلبد تا در این زمینه پیشگیری‌هایی نیز انجام شود. باتوجه‌به مطالب پیش‌گفته در این تحقیق نیز که با روش تحقیق تحلیلی - توصیفی و بامطالعه کتابخانه‌ای بزه‌دیدگی زنان در فضای مجازی با تأکید بر بزه‌های جنسی سعی می‌شود؛ راهکارهای پیشگیری از بزه‌دیدگی زنان در فضای مجازی ارائه شود. نتایج نشان داد که به نظر می‌رسد باتوجه‌به مطالعات انجام شده دولت به معنای اعم آن نتوانسته است به‌صورت تخصصی در خصوص جرایم رایانه‌ای با محوریت بزه‌دیدگی زنان جرم‌انگاری‌هایی انجام دهد اگرچه در سال‌های اخیر با جرم‌انگاری‌های کلی در این زمینه ورود کرده است؛ اما محوریت بیشتر اقدامات دولتی جرایم مالی بوده است. آنچه که در حوزه‌ی ی پیشگیری بزه‌دیدگی زنان بیشتر اهمیت دارد اقدام به پیشگیری وضعی در این زمینه است؛ چرا که در این نوع پیشگیری می‌توان اقدامات پیشگیرانه را بر اساس ویژگی‌های فضای مجازی اعمال نمود، همچنین به دلیل وضعیت خاص زنان به‌خصوص در سنین پایین اقدامات پیشگیرانه رشد مدار ضرورت دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Criminological explanation of women's victimization in cyberspace with an emphasis on sex offenders in Iran's criminal system

نویسندگان English

sara mohammad rezaee 1
sina kiani 2
1 Law, Faculty of Humanities, Electronic Unit, Azad University, Tehran, Iran
2 Islamic Azad University-shiraz-Iran
چکیده English

"Cyberspace" like any device that can be used for good or bad, has positive and negative characteristics, so the emergence of cyberspace crimes is one of the disadvantages of this phenomenon, which is in the field of criminal law study.

As in the real world, women are special victims of sexual crimes. In cyber space, women are exposed to sexual abuse more than other people, and this abuse is done in the scope of various emerging crimes; Therefore, it requires special attention in the field of criminal law studies, especially criminology, so that preventions can be done in this field. According to the aforementioned in this research Also, with analytical-descriptive research method and library study, the victimization of women in cyber space is tried with an emphasis on sex offenders; Provide solutions to prevent the victimization of women in cyber space. The results showed that it seems that according to the conducted studies, the government has not been able to achieve its goal carry out criminalizations specialized in computer crimes with a focus on the victimization of women, although in recent years it has entered with general criminalizations in this field; But the focus of most government measures has been financial crimes.What is more important in the field of women's victimization prevention is taking preventive measures in this field; Because in this type of prevention, preventive measures can be applied based on the characteristics of the virtual space, also due to the special situation of women, especially at a young age, growth-oriented preventive measures are necessary.

کلیدواژه‌ها English

Victim
women
cyberspace
sexual victimization
criminal law
ابراهیمی، ش. (١٣٩١). جرم‌شناسی پیشگیری. تهران. نشر میزان. چاپ اول
امینی، م (1394) طبقه‌بندی و آسیب‌شناسی جرائم رایانه‌ای، نشریه علوم انتظامی، شماره 6
باستانی، بهزاد. (١٣٨٩). جرایم کامپیوتری و اینترنتی، جلوهای نوین از بزهکاری، انتشارات بهنامی. چاپ دوم.
 برنارد، ت (١٣٨٠)، جرم‌شناسی نظری (گذری بر نظریه‌های جرم‌شناسی)، مترجم علی شجاعی، سمت، تهران.
برومند باستانی. م. (١٣٩٣) جرائم رایانه‌ای و اینترنتی، تهران، انتشارات بهنامی،
 بهره‌مند، ح. کوره‌پز، ح. سلیمی، ا. (١٣٩9). راهبردهای وضعی پیشگیری از جرایم سایبری. آموزه‌های حقوق کیفری. شماره ٧.
پاک‌نهاد، ا سدره نشین، ا. (١٣٩٠). بررسی قانون جرایم رایانه‌ای از دیدگاه موازین حقوق کیفری فناوری اطلاعات، فصلنامه علمی‌ترویجی کارآگاه. دفتر تحقیقات کاربردی پلیس آگاهی ناجا. شماره ١٧.
 جلالی فراهانی، ا.ح (1384) پیشگیری وضعی از جرایم سایبر در پرتو موازین حقوق بشر، مجله فقه و حقوق.
جلالی فراهانی، ا.ح؛ باقری اصل، ر (١٣٨٦). پیشگیری اجتماعی از جرائم و انحرافات سایبری مجله مجلس و پژوهش. شماره ١٢4
 جمشیدی، ع، (١٣٨٨)، گفتمان پیشگیری از سیاست جنایی مشارکتی در لوایح قضایی، مجله تحقیقات حقوقی، ویژه نامه بهار و تابستان
جوان جعفری، ع. (1399) جرایم سایبر و رویکرد افتراقی با نگاهی به قانون مجازات اسلامی بخش جرایم رایانه‌ای. مجله دانش و توسعه علمی - پژوهشی. سال هفدهم. شماره ٣٤
جوان جعفری، ع. شاهیده، ف. (١٣٩٢). رفتار و گفتار تحریک‌آمیز بزه‌دیده در قوانین و مقررات کیفری و رویه قضایی ایران - مجله آموزه‌های حقوق کیفری. دانشگاه علوم اسلامی رضوی
حسن‌بیگی، ا. (1393) آسیب‌شناسی شبکه جهانی اطلاع‌رسانی اینترنت و ارائه راهبردهای مناسب جهت مقابله با تهدیدها از دیدگاه امنیت ملی با تأکید بر جنبه‌های حقوقی و فنی، پایان‌نامه دکتری، دانشگاه عالی دفاع ملی‌
دزبانی، م.ح. (1393) مقدمه‌ای بر ماهیت و تقسیم‌بندی تئوریک جرائم کامپیوتری (سایبری)، خبرنامه انفورماتیک، شماره ١٨٧
ده آبادی، ا. سلیمی، ا (١٣٩٣). اصول جرم‌انگاری در فضای سایبر (با رویکردی انتقادی به قانون جرایم رایانه‌ای). فصلنامه مجلس و راهبرد. سال بیست و یکم. شماره ١٨٠
دهخدا، ع.ا. (1388) لغت‌نامه، دانشگاه تهران، انتشارات دانشکده ادبیات
رایجیان اصلی، م.  (١٣٨٤) بزه‌دیده‌شناسی حمایتی، چاپ اول، نشر دادگستر
 رایجیان اصلی، م. (١٣٩٠)، بزه‌دیده‌شناسی حمایتی، چاپ دوم، تهران: انتشارات دادگستر.
 رایجیان اصلی، م. (١٣٨٣)، رهیافتی نو به بنیان‌های نظری پیشگیری از جرم، مجله حقوقی دادگستری، شماره ٤٨
رضوی، م. صادقی، ر. (١٣٩9). اینترنت. انتشارات ستایش. چاپ اول.
 رمضان نرگسی، ر. (1384) تجاوز و بزه‌دیدگی زنان، فصلنامه کتاب زنان، شماره 20
زررخ، مالمیر (١٣٨٩)، پیشگیری از بزه‌دیدگی سایبری، فصلنامه علمی - ترویجی مطالعات پیشگیری از جرم
زکوی، م. (١٣٩٠). بزه‌دیدگان خاص در پرتو بزه‌دیده‌شناسی حمایتی، انتشارات مجد.
زندی، م. (١٣9٩)، تحقیقات مقدماتی در جرایم سایبری. انتشارات جنگل چاپ اول.
سیدزاده ثانی، م. (١٣٩٢). کتاب راهنمای قانون مجازات اسلامی، انتشارات خرسندی. چاپ دوم.
شیرزاد، ک. (١٣٩٧). جرایم رایانه‌ای از دیدگاه حقوق جزای ایران و حقوق بین‌الملل، انتشارات بهینه فراگیر. چاپ اول.
صادقیان، د. (1391) کالبدشناسی جرائم سایبری در ایران، روزنامه اطلاعات.
صلاحی، ج. (١٣٩٣) کلیات جرم‌شناسی و تئوری‌های جدید. چاپ اول. انتشارات مجد.
عالی‌پور، ح (١٣٩٦). مجموعه مقاله‌های همایش بررسی جنبه‌های حقوقی فناوری اطلاعات معاونت حقوقی و توسعه قضایی قوه قضائیه. مرکز مطالعات توسعه قضایی، انتشارات سلسبیل. چاپ اول.
فضلی، م (١٣٨٩)، مسئولیت کیفری در فضای سایبر. چاپ نخست. تهران: انتشارات خرسندی
معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضائیه (١٣٩٢) مسائل قضایی هرزه‌نگاری در محیط سایبر، تهران، انتشارات راه نوین
میتنیک، ک. سیمون، و. (١٣٩٠). آموزش مقابله با مهندسی اجتماعی در هک. انتشارات طاهریان چاپ اول
 مینولی، د. (١٣٩٥). مهندسی اینترنت و اینترانت. (ترجمه او مهابادی). انتشارات آذرخش، چاپ دوم.
 نجفی ابرندآبادی، ع.ح. (1383) پیشگیری عادانه از جرم، علوم جنایی، مجموعه مقاات در تحلیل از استاد آشوری، انتشارات سمت.
 نجفی ابرندآبادی، ع.ح. (١٣٨٨)، پیشگیری عادلانه از جرم، مجموعه مقالات علوم جنایی در تجلیل از دکتر آشوری، انتشارات سمت.
 نجفی ابرندآبادی، ع.ح؛ هاشم بیگی، ح (١٣87)، دانشنامه جرم‌شناسی، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران
 نیا فیلی، ز. (1379) بزه‌دیده و بزه‌دیده‌شناسی. ترجمه روحالدین کردعلیوند و احمد محمدی. تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد.
نیازپور، ا.ح. (١٣٩٧)، بزهکاری به عادت از علت تا پیشگیری، انتشارات فکرسازان، چاپ اول.
وراویی، ا؛ مؤمنی پور، ح. (١٣٩٠) جرایم سایبری: از علت‌شناسی تا پیشگیری، چاپ اول. انتشارات سمت