فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

چالش‌های حاکمیت قانون بر وضع عوارض توسط شهرداری با مطالعه آراء دیوان عدالت اداری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 حقوق،حقوق عمومی ،دانشگاه آزاد تبریز ،تبریز،ایران
2 حقوق،حقوق عمومی،دانشگاه آزاد تبریز،تبریز،ایران
10.22034/jml.2025.725192
چکیده
حاکمیت قانون به عنوان یکی از اصول بنیادین نظام حقوقی، تضمین‌کننده مشروعیت و اعتبار تصمیمات و اقدامات نهادهای عمومی از جمله شهرداری‌هاست. با این حال، بررسی آراء دیوان عدالت اداری نشان می‌دهد که وضع عوارض توسط شهرداری‌ها در موارد متعددی خارج از حدود و ثغور صلاحیت قانونی بوده و منجر به نقض حقوق مکتسبه شهروندان شده است. برخی از این آراء ناظر بر اعمال عوارض بدون وجود مجوز صریح قانونی، تکرار عوارض مشابه با عناوین متفاوت، و عدم رعایت ضوابط تصویب و ابلاغ مقررات محلی هستند.از تحلیل این آراء می‌توان نتیجه گرفت که چالش‌های موجود عمدتاً ناشی از عدم شفافیت در قوانین بالادستی، تفسیر موسع شهرداری‌ها از اختیارات خود، و ضعف نظارت مؤثر بر مصوبات شوراهای اسلامی شهر است. برای رفع این چالش‌ها، اصلاح مقررات قانونی، بازنگری در رویه‌های نظارتی دیوان عدالت اداری، و تقویت نهادهای ناظر بر فرآیند تصویب و اجرای عوارض شهری امری ضروری به نظر می‌رسد. این مقاله تلاش دارد تا با تمرکز بر رویه قضایی، راهکارهایی برای تقویت اصل حاکمیت قانون در حوزه عوارض شهری ارائه دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Challenges to the rule of law in imposing taxes by municipalities by studying the opinions of the Administrative Court of Justice

نویسندگان English

Reza Habibi 1
Javad Poraliakbar 2
1 Law, Public Law, Tabriz Azad University, Tabriz, Iran
2 Law, Public Law, Tabriz Azad University, Tabriz, Iran
چکیده English

The rule of law, as one of the fundamental principles of the legal system, guarantees the legitimacy and validity of decisions and actions of public institutions, including municipalities. However, an examination of the opinions of the Administrative Court of Justice shows that the imposition of taxes by municipalities in many cases is outside the scope of legal jurisdiction and has led to the violation of the acquired rights of citizens. Some of these opinions concern the imposition of taxes without explicit legal authorization, the repetition of similar taxes under different titles, and the failure to comply with the criteria for approving and announcing local regulations. From the analysis of these opinions, it can be concluded that the existing challenges are mainly due to the lack of transparency in upstream laws, the municipalities' broad interpretation of their powers, and the weakness of effective supervision of the approvals of Islamic city councils. To address these challenges, it seems necessary to amend legal regulations, review the supervisory procedures of the Administrative Court of Justice, and strengthen the institutions supervising the process of approving and implementing urban taxes. This article attempts to provide solutions to strengthen the principle of the rule of law in the field of urban taxes by focusing on judicial practice.

کلیدواژه‌ها English

Rule of law
municipality
Administrative Court of Justice
local taxes
legal jurisdiction
منابع
 کتابها
میزان نشر :تهران ،سوم چاپ ،عمومی مالیه ،(1393)ولی ،رستمی
 ،ششم چاپ،درایران ساختمانی تخلفات حقوقی نظام ،(1392)زیداهلل ،قوشچی صمدی
 جنگل انتشارات :تهران
قومس نشر :تهران ،ها شهرداری امور اداره ،(1377)ابوالقاسم ،طاهری
 و درآمد با آشنایی ،(1390)ابوالفضل ،فانی محمدرضا؛ ،صمیمی ؛ عبدالرضا ،زاده عباس
 سازمان انتشارات :تهران ،اول چاپ ،ها شهرداری در آن افزایش روشهای
 کشور دهیاریهای و ها شهرداری
 در آن افزایش روشهای و درآمد با آشنایی ،(1390)همکاران و عبدالرضا ،زاده عباس
 کشور دهیاریهای و ها شهرداری سازمان انتشارات :تهران ،اول چاپ ،ها شهرداری
 انتشارات و مطبوعات مرکز ،اول چاپ،(139۸ )، سیدمحمدمهدی ،غمامی فرامرز؛ ، یان عطر
 قضاییه قوه
مجد انتشارات ،شهرداری و شورا روابط حقوق ،(13۸۸)فرهنگ ،الریجانی فقیه
 ،اول چاپ ،شوراها مصوبات در ها شهرداری غیرقانونی عوارض ،(1396)امید ،محمدی
 جنگل انتشارات :تهران
 :تهران،دوم چاپ ،برداشتها و مفاهیم مبانی قانون حاکمیت ،(13۸۵)احمد ،مالمیری مرکز
اسالمی شورای مجلس پژوهشهای مرکز انتشارات
 ،ها شهردای هزینه کاهش و درآمد افزایش شیوههای ،(13۸1)هامونپاد مشاور مهندسین
 ،کشور شهرداریهای سازمان انتشارات :تهران
 عوارض اختالفات به رسیدگی حقوقی نظام ،(1390)هرمز ،زنوز یزدانی ؛ مهدی ،هداوند
 جنگل انتشارات :تهران ،اول چاپ ،شهرداری
مقاالت
-آسیب ،(139۵ )علی ،توانا نجفی محمدصالح؛ ،ولیدی مهدی؛ سید ،موسوی احمدی
 حقوقی نشریه ،ها آسیب بروز در موثر علل تبیین و ایران مالیاتی نظام شناسی
37-۵۸ صص ،96 شماره ، دادگستری
 و وضع از ناشی اختالفات فصل و حل نظام حقوقی بررسی ،(1391 )جواد سید ،آرموتی
 حقوق رشته ،ارشد کارشناسی درجه دریافت برای نامه پایان ،شهرداری عوارض وصول
مرکزی تهران واحد اسالمی آزاد دانشگاه ،عمومی
 دیوان آرای در حقوقی اصول به استناد ،(1400 )سجاد ،مردانی مسلم؛ ،طوق آقایی
161-1۸6 صص ،6 شماره ،اداری حقوق نوین پژوهشهای نشریه ، اداری عدالت
 کانون مجله ،عمومی حقوق در تفسیر مبانی و اصول ،(1390)مهرعلی ،بابایی
167-196 صص،14شماره ،6دوره،وکال
 دیوان قانون و مدنی احکام اجرای قانون بر تحلیلی ،(1397 )اهلل روح ،باغبان
1-9 صص ،۸ شماره ،آراء نشریه ،اجرایی عدالت منظر از اداری عدالت
 نامهها پایان
 تاکید با شهر اقتصادی مدیریت ،(1392 )سعید ،شهرکی زنگنه سیدعلی؛ ،حسینی
 سال ، شهری مدیریت و اقتصاد نشریه ،آن بر موثر متغیرهای و محلی مالیات بر
۸2-10۵ صص ،2 شماره ،اول
 برای متناسب سازی مدل ،(13۸9) سعید ،صمدی رضا؛ ،نصراصفهانی ؛ مجید ،صامتی
 ، اقتصادی سازی مدل و تحقیقات مجله ،درایران عمومی بخش مالی تأمین
1۵۵-1۸۵صص،1شماره
 حاج طاهره؛ ،صفرپور نسیمه؛ ،دهدشتی طیبه؛ ،محمدی بهنام؛ ،عباسی محمد؛ ،صفری
 مالی تامین در عوارض جایگاه ،(1400 )فاطمه ،آرزم مرتضی؛ ،عبدالرسولی
 -۸9 صص ،36 شماره ،اسالمی و انسانی علوم راهبردی مطالعات نشریه ،ها شهرداری
96
 نامه پایان ،ها شهرداری وصولی عوارض تعیین نظام ،(13۸9)محمدمهدی ،دوزقانی گرجی
سیاسی علوم و حقوق دانشکده ،طباطبایی عالمه دانشگاه ،ارشد کارشناسی
 تاکید با اسالمی شوراهای عوارض وضع ابطال جهات ،(1397 )امید ،محمدی
 کنفرانس چهارمین ،(اداری عدالت دیوان آراء پرتو در )اداری حقوق اصول بر
۸2-11۸ صص ، ایران در انسانی علوم و مدیریت پژوهشهای المللی بین
 بر حاکم اصول و عوارض وضع صالحیت ،(1394)علی،سهرابلو ابراهیم؛،زاده موسی
 سال ،عمومی حقوق دانش فصلنامه دو ، اداری عدالت دیوان آرای پرتو در آن
43-69 صص،چهارم
https://ww