فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

مطالعه تطبیقی ایران و عراق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترا ،گروه حقوق ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
2 استاد، گروه حقوق، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
3 استادیار، گروه حقوق، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد ، ایران
10.22034/jml.2025.2075986.1545
چکیده
حل‌وفصل اختلافات اداری به‌عنوان یکی از ارکان بنیادین نظام حقوق اداری، نقش مهمی در تضمین عدالت، پاسخگویی و تقویت مشروعیت حکمرانی ایفا می‌کند. کارآمدی سازوکارهای حل اختلاف، نه‌تنها موجب افزایش اعتماد عمومی و کاهش نارضایتی‌های اداری می‌شود، بلکه به ارتقای سرمایه اجتماعی و تحکیم نظم حقوقی نیز کمک می‌کند. در نظام حقوقی ایران، مراجع رسیدگی به اختلافات اداری همچون دیوان عدالت اداری، کمیسیون‌های شبه‌قضایی و سازوکارهای داخلی دستگاه‌های اجرایی محور اصلی حل‌وفصل اختلافات محسوب می‌شوند و بیشتر بر سازوکارهای قضایی و شبه‌قضایی تأکید دارند. در عراق نیز با توجه به ساختار حقوقی و تجربه‌های خاص سیاسی پس از ۲۰۰۳، هیئت‌ها و محاکم اداری و نهادهای نظارتی تلاش می‌کنند تا تعادل میان کارآمدی اداری و رعایت حقوق شهروندان را برقرار کنند. نگارندگان با روش توصیفی–تحلیلی به این نتیجه رسیده‌اند که تقویت نهادهای رسیدگی به اختلافات اداری، شفافیت در فرآیند رسیدگی، و تضمین حق دسترسی شهروندان به عدالت اداری می‌تواند مشروعیت حکمرانی در ایران و عراق را به‌طور معناداری ارتقا دهد. همچنین، طراحی سازوکارهای مشارکتی و غیرترافعی همچون میانجی‌گری و داوری اداری، همراه با نظارت مؤثر قضایی، از عوامل کلیدی در کاهش تعارضات و افزایش کارآمدی نظام حکمرانی به شمار می‌رود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Electoral Legitimacy in the Light of International Monitoring: A Comparative Study of Iran and Iraq

نویسندگان English

Zaman Khalaf Kazem alshahd 1
Masoud Raei dehaghi 2
Alireza Ansarimahyari 3
1 , PhD student, Department of law, Na.C., Islamic Azad University, Najafabad, Iran
2 Professor, Department of Law, Na.C., Islamic Azad University, Najafabad, Iran
3 , Assistant Professor, Department of Law, Na.C., Islamic Azad University, Najafabad, Iran
چکیده English

The settlement of administrative disputes, as one of the fundamental pillars of administrative law, plays a crucial role in ensuring justice, promoting accountability, and strengthening the legitimacy of governance. The effectiveness of dispute resolution mechanisms not only enhances public trust and reduces administrative grievances but also contributes to the consolidation of social capital and the reinforcement of the legal order. In the Iranian legal system, institutions such as the Administrative Justice Court, quasi-judicial commissions, and internal mechanisms within executive bodies constitute the core framework for resolving administrative disputes, with a particular emphasis on judicial and quasi-judicial approaches. In Iraq, given the legal structure and the unique political experiences following 2003, administrative boards, tribunals, and oversight bodies seek to strike a balance between administrative efficiency and the protection of citizens’ rights. Using a descriptive–analytical method, this study concludes that strengthening administrative dispute resolution institutions, ensuring transparency in adjudicatory processes, and guaranteeing citizens’ access to administrative justice can significantly enhance the legitimacy of governance in both Iran and Iraq. Furthermore, designing participatory and non-adversarial mechanisms such as mediation and administrative arbitration, alongside effective judicial oversight, are key factors in reducing conflicts and improving the efficiency of governance systems.

کلیدواژه‌ها English

Administrative dispute resolution
governance legitimacy
Administrative Justice Court
Iranian legal system
Iraqi legal system

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 06 دی 1404