فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

تاثیر فناوری های نوین در کشف و پیشگیری جرایم زیست

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان
2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان دانشکده حقوق دانشجوی کارشناسی ارشد جزا و جرم شناسی
3 گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی شهرضا
10.22034/jml.2026.733441
چکیده
در عصر شتاب‌زده‌ای که مرز میان طبیعت و فناوری به‌طرز بی‌سابقه‌ای درهم‌تنیده شده، بزهکاری زیست‌محیطی دیگر نه‌فقط تهدیدی برای منابع طبیعی، بلکه چالشی برای مشروعیت تمدن بشری است. این پژوهش، با تلفیق رویکردهای پیشرفته جرم‌شناسی زیست‌محیطی، فلسفه تکنولوژی و داده‌محوری جنایی، مفهومی نوین با عنوان «پیشگیری فناورانه» را صورت‌بندی می‌کند؛ مفهومی که در آن، فناوری نه‌فقط ابزار کشف و کنترل جرم، بلکه بخشی از حافظه اخلاقی جامعه در مواجهه با محیط‌زیست تلقی می‌شود.با تحلیل انتقادی رویه‌های سنتی واکنش به جرایم محیط‌زیستی و بررسی قابلیت‌های نوظهور فناوری‌هایی چون هوش مصنوعی اخلاق‌گرا، حسگرهای زیستی، الگوریتم‌های عدالت‌محور، اینترنت اشیاء زیست‌محیطی، و نظام‌های بلاک‌چین مشارکت‌پذیر، این مقاله مدلی هوشمند و اخلاقی برای حکمرانی پیشگیرانه ارائه می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهند که تلفیق این فناوری‌ها در بطن سیاست جنایی محیط‌زیست، می‌تواند موجب بازتعریف مفهوم «بزه»، بازمهندسی مرزهای «عدالت» و بازسازی رابطه انسان–طبیعت شود.





کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The impact of new technologies in the detection and prevention of environmental crimes

نویسندگان English

parisa ahmadi khonsaraki 1
masomeh Abbasi 2
Esmaeil Kashkoulian 3
1 Master's student in Criminal Law and Criminology Islamic Azad University, Khorasgan Branch
2 Islamic Azad University, Khorasgan Branch, Faculty of Law, Master's student in Criminal and Criminology
3 Islamic Azad University Shahreza
چکیده English

In an accelerated era where the boundary between nature and technology is intertwined in an unprecedented way, environmental crime is no longer just a threat to natural resources, but also a challenge to the legitimacy of human civilization. By combining advanced approaches in environmental criminology, philosophy of technology, and data-driven criminality, this research formulates a new concept titled “technological prevention”; a concept in which technology is considered not only a tool for detecting and controlling crime, but also part of society’s moral memory in dealing with the environment. By critically analyzing traditional practices of responding to environmental crimes and examining the emerging capabilities of technologies such as ethical artificial intelligence, biosensors, justice-oriented algorithms, the environmental Internet of Things, and participatory blockchain systems, this article presents an intelligent and ethical model for preventive governance. Findings suggest that integrating these technologies into environmental criminal policy can redefine the concept of “crime,” re-engineer the boundaries of “justice,” and reconstruct the human–nature relationship.





کلیدواژه‌ها English

New technologies
prevention
crime detection
environmental criminology
artificial intelligence
. اکبرپور، مجید، و اکبرپور، حمیدرضا. (1391). بررسی جرایم زیست محیطی با تاکید بر دریای مکران. همایش ملی توسعه سواحل مکران و اقتدار دریایی جمهوری اسلامی ایران.
2. سایبانی، ع، شهبازی، ع. "حمایت از حقوق محیط زیست از منظر حقوق بشر بین‌المللی". مجله پژوهش در کشور، 2017؛ 2(3): 81-96) 
2. روزبه, مهراد , قهرمانی افشار, نیوشا , اکبری, عباسعلی و علوی, محمد تقی . (1402). اکوساید در پرتو حقوق کیفری با تکوین رفتارهای جنایی در انحطاط محیط زیست. پژوهشهای حقوقی, 22(56), 493-532.
4. لشکری زاده، مریم و علی اشرفی، محمد،1390،بررسی اثر حکمرانی خوب بر کیفیت زیست محیطی در کشورهای در حال توسعه،اولین همایش بین المللی مدیریت گردشگری و توسعه پایدار،مرودشت
5.کشکولیان. اسماعیل،شیخ الاسلام. عباس؛ "چالش‌های قضایی مقابله با جرایم زیست محیطی در حقوق کیفری ایران"، تمدن حقوقی، دوره ۵، شماره ،۱۰ بهار ۱۴۰۱ صفحه ۱۱۷)
6. حیدرزاده. مظفری‌زاده س. (2016). پیشگیری از جرایم زیست‌‌محیطی. مجله اخلاق زیستی- علمی پژوهشی, 3(7), 167.
7. عبدالهیان دهکردی، مصطفی و مکنت جو، مهیار،1402،کاربرد اینترنت اشیاء در محیط زیست،هشتمین همایش بین المللی گردشگری، جغرافیا و محیط زیست
8. طیبی، سبحان؛ طیبی، نادر؛ (1402 ،(تعامل هوش مصنوعی و دیپلماسی بـرای پایـداری محـیط زیسـت، شـماره 18،ویـژهنامـه هـوش. صفحه 126
9. نوری دوآبی، پیام. (1401). شفافیت محصول بلاکچین. همایش ملی ارتقای شفافیت
10.  صباغی رستمی، مبین و هاشمی داران، حسن و طبری، مهدی، "محیط زیست، فناوری اطلاعات و بلاک‌چین: راه‌کارها و چالش‌ها"، پنجمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست، تیر ۱۴۰۲، Disponible
11. توکلی، حمید،1397،پهپادها و حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی،کنفرانس ملی فن آوری ها و کاربردهای نوین ژئوماتیک،تبریز،
12. لعبت,حبیبی,اوین,اسدامرجی,لیلا.(2016).بررسی اهمیت و جایگاه رسانه در حفاظت از محیط زیست با رویکرد توسعه پایدار.مطالعات رسانه ای,33(11),17-27.صفحه 18
13. دبیری فرهاد و واحدناودان، عارف )1359 .)رسانه ها و توسعه حقوق محیط زیست. مطالعات رسانهای. سال ششم. شماره 13 .تابستان .1359.صفحه 18
14. میرکمالی، ع.، & حاجی‌وند، ا. (1397). تحلیل پیشگیری از جرایم زیست‌محیطی در پرتو دستورالعمل‌های سازمان ملل متحد و اصل اخلاقی پیشگیری از ضرر. فصلنامه اخلاق زیستی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، 8(4)،61
15. صفرعلی زاده، اسماعیل و پناهی پور، مرضیه و مصری، مهسا،1403،کاربرد فناوری های نوین در محیط زیست و نقش محیط زیست در توسعه پایدار،بیست و چهارمین همایش ملی جغرافیا و محیط زیست،شیروان، صفحه 9
16. موسوی داویجانی سید نیکو ،پروین خیراله ،& شاه حیدر عبدالکریم.( ۲۰۲۳ ) توسعه پایدار از منظر مولفه‌های محیط زیست در نظام حقوقی ایران.
ا17. انصاریان، مجتبی. (1399). فناوری‌های نوین، چالش‌ها، مخاطرات و فرصت‌های زیست‌محیطی. نشریه حقوق فناوری‌های نوین، دوره اول، شماره 2، صفحات 203-226.

منابع لاتین
1.     Abdollahi, O. and Faryadi, M. (2010). Legal Challenges facing Iran’s Department of Environment. Advanced Environmental Sciences, 7(4),144
2.     Kumar, R., Sharma, A., & Singh, M. (2020). Remote sensing and GIS for environmental crime detection. Environmental Monitoring and Assessment, 198
3.     Bodansky, D. (2010). The Art and Craft of International Environmental Law. Harvard University Press.
4.     Joppa, L. N., et al. (2016). Technology for nature conservation: Trends and opportunities. Trends in Ecology & Evolution, 31(11), 822.
5.     Reins, L. (2018). The Use of Blockchain in Environmental Law: Transparency and Legal Certainty in Environmental Monitoring. Environmental Law Review, 20(3), 162.
6.     Zhou, W., Zhang, Y., & Guo, H. (2021). Smart environmental monitoring based on IoT and AI technologies. Journal of Cleaner Production, 314, 128096.
7.     Zhang, B., Xie, Y., & Wang, Y. (2020). Artificial Intelligence for Environmental Monitoring: A Review. Environmental Science & Technology, 54(15), 9500–9514
8.     Liu et al., AI and blockchain can complement each other:v2020" AI provides intelligence, while blockchain provides trust, security, and decentralization." (IEEE Access, 7, p. 10129).
9.     Rohi, G., Ejofodomi, O., & Ofualagba, G. (2020). Autonomous monitoring, analysis, and countering of air pollution using environmental drones. *Heliyon,
10. Kavitha, M. (2024). Environmental Monitoring Using IoT‑Based Wireless Sensor Networks: A Case Study. Journal of Wireless Sensor Networks and IoT, 1(1), 36
11.  Ashworth, A., & Redmayne, M. (2021). The Criminal Process (5th ed.). Oxford University Press.
12. .  Li, W., Fu, H., Yu, L., Cracknell, A., & Gong, P. (2017). Deep learning based forest fire detection using remote sensing data. Remote Sensing, 9(6), 500.
13. . Ahmad, I., Nam, H., & Kim, H. (2022). AI-driven Intrusion Detection Systems: A Survey. IEEE Access
14. Syahputra, A. R., Aditya, B., & Handayani, Z. S. (2023). Artificial Intelligence (AI) and Internet of Things (IoT): Threats or Future for the Police? *Jurnal Ilmu Kepolisian*.
15. UNEP (2022). Technology for Environmental Crime Prevention. United Nations Environment Programme.