1
دانش آموخته کارشناسی ارشد ،گروه حقوق ، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران شمال، ایران
2
استادیار گروه حقوق، تجارت بین الملل ، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران شمال
10.22034/jml.2026.735038
چکیده
ورود سریع هوش مصنوعیبه داوری بین‌المللی، ضمن افزایش چشمگیر سرعت، کارایی و دقت تحلیل اسناد، چالش‌های جدی برای استانداردهای دادرسی منصفانه شامل بی‌طرفی، شفافیت، قابلیت توضیح‌پذیری و نظارت انسانی ایجاد کرده است. این پژوهش توصیفی-تحلیلی با روش اسنادی، تأثیر ابزارهای AI ایمیل، ویس‌چت، ویدئوکنفرانس، NLP وML را بر فرآیند تصمیم‌گیری، خطرات سوگیری الگوریتمی و راهکارهای حفظ اصول بنیادین داوری بررسی کرد. یافته‌ها نشان داد AI زمان رسیدگی را تا ۴۵٪ کاهش می‌دهد، اما بدون نظارت انسانی سه‌لایه (ورودی، فرآیند، خروجی) و مدل داوری هیبریدی، خطر نقض بی‌طرفی و کاهش اعتماد طرفین افزایش می‌یابد. در ایران، قوانین داوری تجاری بین‌المللی (۱۳۷۶) و تجارت الکترونیک (۱۳۸۲) بستر اولیه را فراهم کرده‌اند، لیکن فقدان آیین‌نامه‌های خاص برای توضیح‌پذیری والگوریتمها مشهود است. پیشنهادات شامل تدوین آیین‌نامه ملی استفاده از AI در داوری، آموزش داوران، و ایجاد کمیته نظارت مستقل در مراکز داوری است. این پژوهش تأکید دارد که AI باید خدمتگزار عدالت انسانی باشد، نه جایگزین آن؛ تعادل میان نوآوری و اصول حقوقی، کلید حفظ مشروعیت داوری بین‌المللی است.
بنانی، پریسا و شاهسوندی، اسماعیل. (1405). استانداردهای دادرسی منصفانه و نقش هوش مصنوعی در داوری بین المللی. (e735038). فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین، 8(26)، e735038 https://doi.org/10.22034/jml.2026.735038
MLA
بنانی، پریسا، و شاهسوندی، اسماعیل. "استانداردهای دادرسی منصفانه و نقش هوش مصنوعی در داوری بین المللی" .e735038 ، فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین، 8، 26، 1405، e735038. doi: 10.22034/jml.2026.735038
HARVARD
بنانی، پریسا، و شاهسوندی، اسماعیل. (1405). 'استانداردهای دادرسی منصفانه و نقش هوش مصنوعی در داوری بین المللی'، فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین، 8(26), e735038. doi: 10.22034/jml.2026.735038
CHICAGO
بنانی، پریسا و شاهسوندی، اسماعیل، "استانداردهای دادرسی منصفانه و نقش هوش مصنوعی در داوری بین المللی." فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین، 8 26 (1405): e735038, doi: 10.22034/jml.2026.735038
VANCOUVER
بنانی پریسا، شاهسوندی اسماعیل. استانداردهای دادرسی منصفانه و نقش هوش مصنوعی در داوری بین المللی. فقه و حقوق نوین. 1405;8(26):e735038. doi: 10.22034/jml.2026.735038
