فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

ارزیابی تاثیر اجرای قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول در کاهش دعاوی ملکی در مراجع قضایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه حقوق،واحد تهران شمال ،دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران شمال،ایران
10.22034/jml.2026.735381
چکیده
اجرای موثر قانون «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» یکی از مهم‌ترین ابزارهای حقوقی برای ایجاد نظم و شفافیت در نقل و انتقالات ملکی و پیشگیری از منازعات قضایی است. هدف این پژوهش، ارزیابی میزان تأثیر اجرای این قانون بر کاهش دعاوی مربوط به معاملات املاک در مراجع قضایی و تبیین موانع و چالش‌های عملی اجرای آن است. بدین منظور، ضمن تحلیل مبانی نظری و مقررات مرتبط، روند طرح و رسیدگی به دعاوی ملکی پیش و پس از اجرای قانون، با استفاده از داده‌های آماری و مطالعات موردی، مورد بررسی تطبیقی قرار گرفته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد هرچند قانون مزبور از حیث تقویت اعتبار اسناد رسمی، کاهش معاملات عادی و محدود کردن زمینه بروز معاملات معارض نقش بسزایی دارد، اما ضعف در فرهنگ‌سازی حقوقی، استمرار رجوع به اسناد عادی، نبود نظارت مؤثر بر تنظیم اسناد غیررسمی و برخی ابهامات در تفسیر و اعمال قانون، مانع از تحقق کامل اهداف مقنن شده است. بر اساس نتایج به دست آمده، شفاف‌سازی مقررات، تشویق و الزام بیشتر به استفاده از اسناد رسمی، توسعه سامانه‌های ثبت الکترونیک، و هم‌افزایی میان دفاتر اسناد رسمی، ادارات ثبت و مراجع قضایی، می‌تواند به کاهش چشمگیر دعاوی ملکی و ارتقای امنیت حقوقی در معاملات اموال غیرمنقول بینجامد.





کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Evaluation of the Impact of Implementing the Law on Mandatory Registration of Immovable Property Transactions in Reducing Property Disputes in Judicial Authorities

نویسنده English

hatam saremi
Department of Law,North Tehran Branch, Islamic Azad University, North Tehran, Iran
چکیده English

Effective implementation of the “Mandatory Registration of Transactions of Immovable Property Act” constitutes a crucial legal instrument for fostering order and transparency in real estate transfers and preventing disputes in judicial forums. This study aims to assess the impact of enforcing this law on the reduction of property-related lawsuits in judicial authorities, as well as clarify the practical obstacles and challenges to its execution. To this end, the theoretical foundations and relevant regulations are analyzed, and the process of bringing and adjudicating real estate disputes before and after the enforcement of the act is examined through statistical data and case studies. The findings indicate that, while the law significantly enhances the credibility of official documents, reduces informal transactions, and limits conflicting transactions, persistent reliance on informal deeds, insufficient legal awareness, lack of effective supervision over unofficial document drafting, and certain ambiguities in legal interpretation and application have prevented full realization of the legislator’s objectives. Based on the results, clear regulations, greater incentives and enforcement for the use of official documents, the development of electronic registration platforms, and synergy among notary offices, registry administrations, and judicial authorities can substantially reduce property disputes and improve legal security in real estate transactions.





کلیدواژه‌ها English

mandatory registration
immovable property transactions
official and informal deeds
property disputes
judicial authorities
احمدی -
 ماهواره:تهران ،کشور امالک و اسناد ثبت سازمان قضائی
 سنجی صحت ،(1404)جمال،کار نیک سیدمحمد؛ ،نژاد اسدی -
 به الزام قانون در اراده حاکمیت تحدید به نسبت قانونگذار عملکرد
 ،اسالمی حقوق نامه پژوهش ،غیرمنقول اموال معامالت رسمی ثبت
1001-1030صص،سوم شماره،26 سال
 رسمی ثبت به الزام طرح ارزیابی ،(1400)جنت،خداداد منصور؛،امینی -
 ،قضاییه قوه پژوهشگاه ،تطبیقی رویکرد با غیرمنقول اموال معامالت
181-213صص،اول شماره ،اول دوره
 واقع امالک تملک حقوقی نظام ،(1398 )رضا حسن ،یزدی انتظار -
 فرسوده بافتهای ویژه رویکرد با عمرانی و عمومی ی طرحها در
 مجد فرهنگی و علمی مجمع انتشارات : تهران ،ی شهر
 :تهران ،ایران در امالک ثبت حقوق ،(1394)داریوش،بهرامی -
میزان انتشارات
 اسناد ثبت حقوق تحلیلی و توصیفی مبانی ،(1401)داریوش،بهرامی -
میزان انتشارات :تهران ،امالک و
 رسمی ثبت به الزام قانون بررسی ،(1402)سمیه ،زارع تفقدی -
 و حقوق،فقه تطبیقی های پژوهش ،غیرمنقول معامالت
161-171صص،5شماره،سیاست
 سند مقابل در عادی سند استناد قابلیت ،(1397)عبداهلل،خدابخشی -
 ،حقوق تعالی ،راهکارها و قضایی رویه رسمی؛
12-56صص،1شماره،4دوره
 مکان سامانه طراحی ،(1404)علی رحیم ،عباسپور علی؛،زردینی زارع -
 اموال معامالت رسمی ثبت به الزام قانون اجرای برای یکپارچه محور
103صص،اول شماره ،سوم دوره ،قضاییه قوه پژوهشگاه ،غیرمنقول
 رسمی ثبت به الزام قانون ،(1404)کاظم،احمدی سیدناصر؛،سلطانی -
 نظام استثنائی وضعیت در حاکم قطعی تصمیم غیرمنقول؛ معامالت
 ،عمومی حقوق در توسعه و تحقیق دوفصلنامه ،کشور ثبتی
222-253صص،3شماره،2دوره
 ظرفیت ،(1404)محمدمهدی،وند یوسف آذر؛،باقر؛رضاقلی،شاملو -
 مصوب غیرمنقول اموال رسمی ثبت به الزام قانون پیشگیرانه های
 -121صص،اول شماره ،سوم دوره ،قضاییه قوه پژوهشگاه ،1403
103
 ساختمانی تخلفات حقوقی نظام ،(1392)زیداهلل ،قوشچی صمدی -
 جنگل انتشارات :تهران ،ششم چاپ، درایران
 رویکردهای به انتقادی نگرشی ،(1403)نسرین ،حصاری طباطبائی -
 چالش حل در غیرمنقول اموال معامالت رسمی ثبت به الزام قانون
 ،88دوره ،دادگستری حقوقی مجله ،امالک معامالت های
1-32صص،128شماره
 رسمی ثبت عدم اجرای ضمانت ماهیت ،(1404)مجید،عزیزیانی -
 اموال معامالت رسمی ثبت به الزام قانون در حقوقی اعمال
86-98صص،خصوصی حقوق مجله ،غیرمنقول
 ،امالک ثبت حقوقی نظام ،(1399)پیمان،مجتبی؛مددی،غفاری -