فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

حمایت از حق اختراع در حقوق ایران و انگلیس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه آزاد اسلامی واحد طسوج
10.22034/jml.2026.735382
چکیده
حق اختراع یکی از مهم‌ترین ابزارهای حمایت از نوآوری در نظام‌های حقوقی است و نقش اساسی در توسعه علمی، صنعتی و اقتصادی کشورها دارد. این پژوهش با رویکردی تطبیقی، به بررسی مبانی قانونی و سازوکارهای حمایت از اختراعات در حقوق ایران و انگلستان می‌پردازد. در نظام حقوقی انگلستان، فرآیند ثبت اختراع با تکیه بر معیارهای دقیق سنجش نوآوری، گام ابتکاری و کاربرد صنعتی، همراه با رویه‌ قضایی غنی و ساختار دادرسی تخصصی، از شفافیت و انسجام بالایی برخوردار است. در مقابل، نظام حقوقی ایران با وجود اصلاحات قانونی و تلاش برای هماهنگی با استانداردهای جهانی، همچنان در حوزه‌هایی مانند تعیین مرزهای گام ابتکاری، سرعت رسیدگی، و ایجاد ساختار قضایی تخصصی با چالش‌هایی روبه‌رو است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که با وجود شباهت‌های کلی در چارچوب‌های قانونی دو کشور، تفاوت در نحوه اجرا و کیفیت بررسی ماهوی پرونده‌ها باعث بروز اختلافات معنادار در میزان حمایت مؤثر از مخترعان می‌شود. در پایان، پژوهش حاضر پیشنهادهایی برای تقویت نظام ثبت و رسیدگی به دعاوی مربوط به اختراع در ایران، با بهره‌گیری از تجربیات موفق انگلستان، ارائه می‌دهد.





کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Patent Protection in Iranian and English Law: A Comparative Study

نویسنده English

Ali Daeizadeh miandoab
Islamic Azad university.tasuj
چکیده English

Patent protection is one of the most important legal mechanisms for supporting innovation and plays a fundamental role in the scientific, industrial, and economic development of societies. This study adopts a comparative approach to examine the legal foundations and protective mechanisms of patents in Iranian and English law. In the English legal system, the patent registration process is characterized by strict criteria for assessing novelty, inventive step, and industrial applicability, supported by a well‑established judicial practice and a specialized adjudicatory structure. In contrast, despite legislative reforms and efforts to align with international standards, the Iranian legal system continues to face practical challenges in areas such as defining the boundaries of the inventive step, the speed of proceedings, and the establishment of specialized judicial mechanisms. The findings of this research indicate that although the two legal systems share broadly similar legal frameworks, differences in implementation and the quality of substantive examination lead to significant disparities in the level of effective protection afforded to inventors. Ultimately, this article proposes measures to strengthen the patent registration and dispute resolution system in Iran by drawing on the successful experiences of English law.





کلیدواژه‌ها English

Patent
Intellectual Property
Inventive Step
Legal Protection
Comparative Study
صالنی -
 سال ،حقوق و فقه نشریه ،تریپس موافقتنامه به الحاق حقوقی چالشهای و
13 شماره ،چهارم
 تجاری اسرار حمایتی نظام مقایسه ،(1388 )مریم ،گودرزی محمود؛ ،باقری -
1 شماره ،39 دوره ،حقوق فصلنامه ،اختراع حق نظام و
 با( 1386 )صنعتی مالکیت جدید قانون مفاد مقایسه ،(1386 )وحید ،بزرگی -
 پژوهشهای فصلنامه ،تجاری عالئم زمینه در تریپس موافقتنامه مفاد
9 و 8 شماره ،جهانی تجارت
 رشد بر اختراع ثبت حق اثر ،(1395 )راحله ،حسینی ابراهیم؛ ،التجائی -
 اقتصاد نشریه ،توسعه حال در و یافته توسعه کشورهای گروه دو در اقتصادی
اول شماره ،سوم سال ،تطبیقی
 هنری-ادبی مالکیت حقوق نقد ،(1392)مهدی ،یوسفی محمدجواد؛ ،جاوید -
 ،دوم سال ،حقوقی معرفت ،پسامدرن عصر در فکری مالکیت مالک و مدرن
 دوم شماره
 موافقتنامه پذیرش از پس ایران اختراع حق نظام ،(1383 )حبیب ،حبیبا -
 مجله ،(TRIPS( فکری مالکیت حقوق تجارت با مرتبط جنبههای به راجع
66 شماره ،تهران دانشگاه سیاسی علوم و حقوق دانشکده
 فکری مالکیت حقوق از حمایت شرایط ،(1389)ملیحه ،زارع سعید؛ ،حبیبا -
 پژوهشهای ،حمایتی خاص نظام در یکپارچه مدارهای ساخت طرح در
2شماره،14 دوره ،تطبیقی حقوق
 مالکیت حقوق از حمایت در مرزی تدابیر ،(1389 )زهرا ،شاکری سعید؛ ،حبیبا -
57 شماره ،بازرگانی پژوهشنامه فصلنامه ،فکری
 مفید اشیای نمونه نهاد از حمایت ،(1391)حمیدرضا ،بابای شاه سعید؛ ،حبیبا -
 ،16دوره ،تطبیقی حقوق پژوهشهای ،اختراع حق نظام تکمیل منظور به
3شماره
 سازمان :تهران ف،فکری مالکیت مبانی ،(1387)محمود ،نیا حکمت -
اسالمی اندیشه و فرهنگ پژوهشگاه انتشارات
 در نظری مبانی جایگاه ،(1394)محمد ،ساوجی موحدی محمود؛ ،نیا حکمت -
 :تهران ،فکری مالکیت از مباحثی در فکری مالکیت نظام ترسیم و فهم
اسالمی اندیشه و فرهنگ پژوهشگاه انتشارات
رجبی -
 ،فکری مالکیت از حمایت الیحه رویکرد بر نقدی و کنونی حقوق شرح
2 شماره،14دوره ،حصوصی حقوق
 و پیشگیرانه اعالمی رای ،(1396 )مجید ،تبار عباس علی؛ ،روحیزاده -
 ،قضایی حقوق دیدگاههای فصلنامه ،اختراع حق بالقوه ناقضان از حمایت
78 و 77 شماره
 حقوق المللی بین نظام در ارزشی گرایی کثرت ،(1397)طیبه ،صاحب -
25شماره ،هفتم سال ،خصوصی حقوق پژوهش فصلنامه ،فکری مالکیت
 در جراحی روشهای ثبت قابلیت تحلیل ،(1394)همکاران و منش عرفان -
15شماره ،پنجم سال ،زیستی اخالق فصلنامه ،اروپا اختراع حق نظام
 از حقوقی حمایت ،(1394)محمود ،عباسی محمدحسین؛ ،منش عرفان -
 فصلنامه ،اختراع حق نظام در جنینی بنیادی سلولهای فناوری ابداعات
35شماره ،نهم سال ،پزشکی حقوق
 بر موثر عوامل بررسی ،(1390 )معصومه ،امامی محمدحسن؛ ،فطرس -
 مجله ،اختراع ثبت حق اثر بر تاکید با ایران در خارجی مستقیم سرمایهگذاری
12 شماره ،اقتصادی سیاستهای و مسائل بررسی ماهنامه - اقتصادی
 ایران حقوق در اختراع حق نقض تطبیقی بررسی ،(1396 )مریم ،قربانیفر -
19 شماره ،جدید دوره ،حقوق تعالی فصلنامه ،انگلیس و
 در ژنتیک مهندسی ابداعات از حمایت نحوه ،(1394)جعفر ،الملکی نظام -
 سال ،پزشکی حقوق فصلنامه ،ایران حقوق و فکری مالکیت حقوق نظام
32شماره ،نهم
- Merges, Robert (1994), Intellectual Property
Rights and BargainingBreakdown: The Case of
Blocking Patents, 62 TENN.L.REV. 75, P90
- https://tandis-tadbiromid.ir
- https://www.patentoffice.ir
- https://patentoffice.ir/news