فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

بررسی و ارزیابی عوامل موثر در میزان مسئولیت مدنی پلیس ناشی از وقوع فعل زیان بار بر اساس قواعد موجود

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو گروه حقوق ، دانشکده ادبیات . دانشگاه آفاق. ارومیه. ایران
2 استادیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ارومیه، ارومیه، ایران.
3 استادیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ورامین، تهران، ایران.
10.22034/jml.2026.736561
چکیده
مسئولیت مدنی پلیس به‌عنوان نهادی که وظیفه تأمین امنیت و نظم عمومی را بر عهده دارد، از اهمیت بسزایی در ساختار حقوقی هر کشور برخوردار است. این مقاله درصدد بررسی مبانی نظری و قانونی مسئولیت مدنی پلیس در نظام حقوقی ایران و مقایسه آن با حقوق فرانسه است. در این راستا، ارکان مسئولیت مدنی شامل ضرر، فعل زیان‌بار و رابطه سببیت به‌صورت دقیق تحلیل شده و نقش زیان‌دیده در فرآیند احراز مسئولیت بررسی شده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، آراء قضایی و متون حقوقی، به تحلیل تطبیقی قواعد حاکم بر مسئولیت مدنی پرداخته و سعی کرده است با بررسی عناصر مشترک و متمایز در دو نظام حقوقی، چارچوب روشن‌تری از مسئولیت پلیس ترسیم کند. در این تحقیق روشن می‌شود که نظام حقوقی ایران با بهره‌گیری از قواعد فقهی نظیر اتلاف، تسبیب، قاعده لاضرر و قاعده اقدام، در عین شباهت‌هایی که با نظام‌های غربی در اصول کلی دارد، تفاوت‌هایی بنیادین نیز بین استناد و نحوه انتساب ضرر به عامل زیان دارد. نقش زیان‌دیده، به‌ویژه در مواردی که با قصور یا بی‌احتیاطی خود در تحقق فعل زیان‌بار مؤثر بوده، می‌تواند زمینه‌ساز کاهش یا رفع مسئولیت پلیس گردد. این مسأله تحت قواعدی همچون تقصیر مشترک یا تقصیر مقایسه‌ای در نظام‌های مختلف مورد توجه قرار گرفته است. براساس یافته های تحقیق، این مقاله با اشاره به معیار عرفی در احراز رابطه سببیت و تأکید بر اهمیت عنصر عدالت، پیشنهاداتی برای تقویت نظام مسئولیت‌پذیری و جلوگیری از سوءاستفاده از اختیارات پلیس ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 خرداد 1405