فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

سیاست کیفری ایران در برخورد با مجرمین سابقه دار زیر هجده سال

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه آزاد اسلامی ,تهران.ایران
10.22034/jml.2026.2092531.1711
چکیده
پدیده بزهکاری مکرر در میان اشخاص زیر هجده سال، یکی از دشوارترین موضوعات سیاست کیفری معاصر

است؛ زیرا از یک سو، تکرار جرم میتواند نشانه استمرار خطر، ضعف کنترل اجتماعی، ناکارآمدی مداخلات

قبلی یا تثبیت الگوهای بزهکارانه باشد و از سوی دیگر، مرتکب هنوز در مرحله رشد شناختی، عاطفی و

اجتماعی قرار دارد و واکنش کیفری شدید ممکن است به جای اصلاح، به برچسب زنی، طرد اجتماعی و تعمیق

هویت بزهکارانه منتهی شود. مقاله حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر قانون مجازات اسلامی ،۱۳۹۲

قانون آیین دادرسی کیفری ،۱۳۹۲قانون حمایت از اطفال و نوجوانان ،۱۳۹۹اسناد بین المللی حقوق کودک

و دیدگاههای جرم شناختی، سیاست کیفری ایران در قبال نوجوانان سابقه دار را بررسی میکند. یافته اصلی

مقاله آن است که حقوق کیفری ایران در سطح تقنینی، به ویژه در جرایم تعزیری، از الگوی واکنش افتراقی،

تدریجی و تربیت محور پیروی کرده است؛ اما در قبال اطفال و نوجوانان دارای سابقه، سیاست کیفری ایران

فاقد یک نظام منسجم، مبتنی بر ارزیابی خطر، مداخله فردی سازی شده و مراقبت پس از خروج است. در

نتیجه، سابقه دار بودن نوجوان در عمل ممکن است به تشدید غیررسمی واکنشها، افزایش گرایش به نگهداری

در کانون اصلاح و تربیت، کاهش استفاده از سازوکارهای ترمیمی و تقویت برچسب کیفری منتهی شود. مقاله

پیشنهاد میکند که سیاست کیفری ایران باید از «سابقه محوری تنبیهی» به «خطرسنجی حمایتی ـ اصلاحی»

گذار کند و با توسعه عدالت ترمیمی، مددکاری تخصصی، برنامه های خانواده محور، آموزش مهارتهای زندگی،

تعلیق مراقبتی، پرونده شخصیت و نظام حذف یا محدودسازی آثار سوابق کیفری نوجوانان، الگوی بازپذیری

اجتماعی را تقویت نماید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Iran's penal policy in dealing with convicted criminals under the age of eighteen

نویسنده English

leila nonahali shojaee
Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Juvenile recidivism represents one of the most complex challenges of

contemporary criminal policy. While repeated offending may indicate persistent

criminogenic needs, weak social control, or failure of prior interventions,

juvenile offenders remain in a developmental stage in which punitive responses

may intensify stigmatization and criminal identity formation. This article adopts

a descriptive-analytical method to examine Iranian criminal policy toward

repeat offenders under the age of eighteen, with reference to the Islamic Penal

Code 2013, the Criminal Procedure Code, the Law on the Protection of Children

and Adolescents, international juvenile justice standards, and criminological

theories. The article argues that Iranian criminal law, particularly in ta’zir

offences, formally reflects a differentiated and rehabilitative approach to

juveniles. However, in relation to juvenile repeat offenders, Iranian criminal

policy lacks an integrated framework based on risk assessment, individualized

intervention, restorative justice, and structured aftercare. Consequently, prior

criminal history may operate in practice as a factor of informal aggravation,

increasing reliance on correctional institutions and reducing rehabilitative

alternatives. The article suggests a transition from punitive record-based

responses to welfare-oriented risk and needs assessment, including restorative

measures, probation-like supervision, family-based interventions, life-skills

training, personality dossiers, and legal mechanisms limiting the long-term

effects of juvenile criminal records

کلیدواژه‌ها English

Criminal policy
juvenile offenders
recidivism
criminal record
restorative justice
Iranian criminal law

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 تیر 1405