فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

هدیه به قاضی و معامله با او و شمول احکام رشوه نسبت به آن در فقه امامیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری، گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
2 استادیار گروه حقوق واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، ایران
10.22034/jml.2021.545041.1076
چکیده
رشوه به قضات، یکی از مهم‌ترین حرام‌های شرعی در فقه امامیه شمرده‌شده است. رشوه به قضات ازآن‌جهت که به‌وضوح به بی‌عدالتی و تبعیض منتهی می‌گردد و موجب خلط فاحش حق و باطل می‌شود، در فقه امامیه ممنوع اعلام‌شده است. از سوی دیگر، بحث دیگری که می‌تواند به رشوه به قضات مرتبط گردد، هدیه به قاضی است. یک سؤال مهم در میان فقها این است که آیا هدیه به قضات نیز عنوان رشوه دارد؟ در این مورد، اقوال فقها مختلف است لیکن به نظر می‌رسد همه آن‌ها را بتوان تحت شمول یک قاعده آورد و آن اینکه، چنانچه هدف و قصد و نیت از اعطای هدیه، رشوه‌دهی به قاضی باشد، هدیه اعطایی نیز عنوان رشوه و رشاء خواهد داشت و بدین ترتیب، همان احکام نسبت به راشی اجرا خواهد شد. علاوه بر اعطای هدیه، معامله با قاضی به قصد رشاء نسبت به وی نیز مصداق دیگر رشوه به قضات در فقه امامیه محسوب شده است و بنابراین حکم این مورد نیز همانند حکم هدیه به اوست. نکته دیگر اینکه هر دو رفتار(هدیه و معامله)، به‌عنوان یک جرم علیه عدالت قضایی کیفری در گفتمان حقوقدانان مطرح هستند لیکن متأسفانه، تاکنون به‌عنوان جرم خاص، مورد جرم انگاری افتراقی و ویژه در نظام حقوقی کشور ما قرار نگرفته‌اند که این، نقص بزرگی برای نظام حقوقی کشور ماست.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Gift to the judge and deal with him and inclusion of bribes sentences toward it in Imamieh's jurisprudence

نویسندگان English

Amir Ghaedi 1
seyed Abbas Jazayeri 2
1 PhD student, Department of Law, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran.
2 Assistant Professor of Law, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord Branch, Iran
چکیده English

Bribes to judges are one of the most important legal harm in the jurisprudence of Imam. Bribes have been banned in the jurisprudence of the jurisprudence of the judges that clearly lead to injustice and discrimination. On the other hand, another discussion that can be linked to the judges is the gift to the judge. An important question among jurists is whether the gift to judges also bribed? In this case, the jurists are different, but they seem to be able to bring them under a rule, and that, if the purpose and intention of the gift from granting the gift, a grant gift will also be the title of bribes and regrets. Thus, the same sentences will run against Rachy. In addition to granting gifts, the transaction with the judge in the intention of the regrets is also considered to be a bribe for judges in the jurisprudence of Imam, and therefore the ruling of this case is also the same as the gift sentence. Another point is that both behaviors (gifts and transactions) are considered as a crime against criminal judicial justice in the lawyers' discourse, but so far, so far as a particular crime, the differential crime is not subject to the legal system of our country, which is a great defect. For the legal system of our country.

کلیدواژه‌ها English

Gift to judges
deal with judges
sputum right and void
discrimination
crimes against judicial justice
1-    ابن براج طرابلسی، عبدالعزیز، المهذب، جلد 1، موسسه النشر الاسلامی، 1406 ق.
2-    اخوان کاظمی، بهرام، عدالت قضایی در اندیشه اسلام، انتشارات بوستان کتاب، چاپ اول، 1382.
3-    اسدی، لیلاسادات، بررسی تطبیقی جرائم علیه عدالت قضایی در حقوق ایران و اردن، مجله ندای صادق(فقه و حقوق خانواده)، سال دهم، شماره 37(پیاپی 38)، بهار و تابستان 1384.
4-    اسلام پورکریمی، عسگری، رشوه؛ پدیده شوم اجتماعی، نشریه پاسدار اسلام، شماره 270، 1383.
5-    انصاری، شیخ مرتضی، مکاسب، ج 1، منشورات، 1415 ق.
6-   آذری متین، افشین، جرم پورسانت در حقوق کیفری ایران، مجله حقوقی دادگستری، سال هفتاد و یکم، شماره 61، زمستان 1386.
7-    تبریزی، سید محمود، رشاء فی القضا، ج 1، 1383.
8-    تبریزی، میرزا جواد، صراه النجاه، چاپ دوم، بی‌تا.
9-    توسلی زاده، توران، جرائم علیه عدالت قضایی در نظام حقوق کیفری ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه، 1393.
10-              حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج 18، دار احیاء التراث العربی، 1417 ق.
11-              حلی، محمد بن حسن، تحریر الاحکام الشرعیه علی مذهب الامامیه، ج 9، موسسه الامام الصادق، 1409 ق.
12-              خوانساری، سید احمد، جامع المدارک، ج 6، مکتبه الصدوق، 1355.
13-              خویی، ابوالقاسم، مصباح الفقاهه، ج 1، 1378.
14-              سبزواری، سید عبد الاعلی، مهذب الاحکام فی مسائل الحلال و الحرام، ج 1، 1420 ق.
15-              سبزواری، سید عبد الاعلی، مهذب الاحکام فی مسائل الحلال و الحرام، ج 16، 1420 ق.
16-              سنگلجی، محمد، قضا در اسلام، انتشارات دانشگاه تهران، 1381.
17-              شافعی پور، ایوب، هدیه به قاضی در اسلام و حقوق ایران، انتشارات خرسندی، چاپ اول، 1397.
18-              شافعی پور، ایوب، هدیه به قاضی در فقه مذاهب اسلامی و حقوق ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق و معارف اسلامی، دانشگاه مذاهب اسلامی، 1395.
19-               شهید اول، محمد بن مکی، اللمعه الدمشقیه، ج 3، دار الفکر، 1411 ق.
20-              شهید ثانی، زین الدین بن علی، مسالک الافهام، ج 13، 1425 ق.
21-              ضیایی، محمدعادل و ایوب شافعی پور، حکم هدیه به قاضی در قوانین موضوعه ایران، فصلنامه قضاوت، دوره 18، شماره 93، بهار 1397.
22-              طارمی، محمدحسین، عدالت قضایی و جرائم پیرامونی، مجله پگاه حوزه، شماره 263، 1388.
23-              عمید، حسن، فرهنگ عمید، ج 1، انتشارات دانشگاه تهران، 1364.
24-              فاضل مقداد، جمال‌الدین، کنز العرفان فی فقه القرآن، ج 2، انتشارات مرتضوی، 1384.
25-              قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج 1، انتشارات نور، 1376.
26-              کوشا، جعفر، جرائم علیه عدالت قضایی، انتشارات میزان، چاپ چهارم، 1390.
27-            لوتانز، فرِد؛ رفتار سازمانی، ترجمه غلامعلی سرمد، موسسه بانکداری ایران و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، چاپ اول، تابستان 1374.
28-              محقق حلی، شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، ج 4، 1409 ق.
29-              محقق کرکی، علی، جامع المقاصد فی شرح القواعد، ج 4، 1411 ق.
30-              مقدس اردبیلی، مجمع الفائده و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان، ج 12، دفتر انتشارات اسلامی، 1403 ق.
31-              مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 4، دار الکتب الاسلامیه، 1372.
32-              نجار زادگان، فتح‌الله و مصطفی مسعودیان، بررسی تطبیقی جرائم علیه عدالت قضایی از دیدگاه قرآن و حقوق کیفری ایران، مجله پژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم، دوره 1، شماره 3، تابستان 1388.
33-              نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج 22، 1365.
34-              نراقی، ملااحمد، مستند الشیعه، ج 17، نشر آل البیت، 1415 ق.
35-              همراهی، راضیه و همکاران، بررسی تطبیقی جرائم علیه عدالت قضایی در پنج کشور آمریکا، آلمان، آلبانی، ایران و فرانسه، مجله علوم اجتماعی شوشتر، سال یازدهم، ویژه‌نامه پیشگیری از جرم، زمستان 1396.
36-              یزدی، سید محمدحسین، آداب القضاء، جلد 23، بی‌تا.