فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

واکاوی جایگاه و کارآمدی حمایت از بزه ‌دیدگان در مواجهه با جرایم سایبری از منظر حقوق داخلی و کنوانسیون‌های بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق بین‌الملل، دانشگاه ادیبان، گرمسار، ایران
2 دکترا، حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
10.22034/jml.2026.2107272.1787
چکیده
حمایت از بزه‌دیدگان جرایم سایبری به عنوان یکی از موضوعات نوپدید در سیاست جنایی معاصر، در پی گسترش فناوری‌های ارتباطی و افزایش جرایم ارتکابی در بستر فضای مجازی، اهمیت ویژه‌ای یافته است. جرایم سایبری به دلیل ویژگی‌هایی چون فرامرزی بودن، سرعت وقوع، دشواری شناسایی مرتکب و گستردگی خسارات مادی و معنوی، بزه‌دیدگان را در موقعیتی آسیب‌پذیرتر از بزه‌دیدگان جرایم سنتی قرار می‌دهد. از این رو، بررسی جایگاه حمایت از این دسته از بزه‌دیدگان در مقررات کیفری حقوق داخلی و حقوق بین‌الملل، ضرورتی انکارناپذیر دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای به جایگاه حمایت از بزه‌دیدگان جرایم سایبری در مقررات کیفری حقوق داخلی و حقوق بین‌الملل پرداخته است. وضعیت حمایت کیفری از بزه‌دیدگان جرایم سایبری در حقوق داخلی ایران با وجود تصویب قانون جرایم رایانه‌ای، ناکافی و پراکنده است و چالش اصلی آن در تمرکز صرف بر مجازات عامل، فقدان سازوکارهای مؤثر جبران خسارت و مشکلات اثبات دعوی در فضای مجازی نهفته است. راهکار اصلی برای تقویت حمایت از بزه‌ دیدگان، تبیین سازوکارهای اجرایی دقیق برای احقاق سریع حق و جبران خسارت در قوانین داخلی است. همچنین، تقویت همکاری‌های قضایی بین‌المللی و به ‌روزرسانی مقررات با رویکرد عدالت ترمیمی می‌تواند خلأهای قانونی موجود در برخورد با ماهیت فرامرزی جرایم سایبری را پر کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

An Analysis of the Status and Effectiveness of Victim Support in the Context of Cybercrime: Perspectives from Domestic Law and International Conventions

نویسندگان English

mohsen armande 1
habibolah abdolahpor 2
1 Department of International Law, Adiban University, Garmsar, Iran
2 Ph.D., Criminal Law and Criminology, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده English

Support for victims of cybercrimes has gained significant importance as an emerging topic in contemporary criminal policy, driven by the expansion of communication technologies and the rise of offenses committed in cyberspace. Due to characteristics such as their transnational nature, rapid occurrence, the difficulty of identifying perpetrators, and the extensive scope of material and non-material damages, cybercrimes place victims in a more vulnerable position than victims of traditional crimes. Consequently, examining the status of support for this category of victims within domestic and international criminal law is essential. This study employs a descriptive-analytical method and relies on library research to investigate the protection of cybercrime victims under domestic and international criminal regulations. Despite the enactment of the Computer Crimes Law, the state of criminal protection for cybercrime victims in Iranian domestic law remains inadequate and fragmented; the primary challenges lie in an exclusive focus on punishing the perpetrator, a lack of effective mechanisms for reparation, and difficulties in proving claims within the virtual environment. The key strategy for enhancing victim support is to define precise operational mechanisms within domestic laws that ensure the swift realization of rights and the reparation of damages. Furthermore, strengthening international judicial cooperation and updating regulations through a restorative justice approach can bridge existing legal gaps regarding the transnational nature of cybercrimes.

کلیدواژه‌ها English

Support
Victims
Cybercrimes
Cyberspace
International Conventions

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 08 مهر 1405