فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

ارزیابی جرم انگاری سرقت علمی در سیاست جنایی ایران با نگاهی دقیق به کنوانسیون های بین المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه أصول الدین قم، ایران.
2 دانش آموخته دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه بین المللی جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.
10.22034/jml.2023.709835
چکیده
حق تالیف یا همان کپی رایت،یکی از انواع بسیار معمول حقوق مالکیت ادبی و هنری است که در کنوانسیون­های بین­المللی و در اسناد حقوقی داخلی به رسمیت شناخته شده است. نقض این حق،سرقت علمی و ادبی تلقی می­شود. در نظام حقوقی داخلی، این حق در قانون حمایت از حقوق مولفان، مصنفان تا به امروز در قانون مبارزه با تقلبات علمی، پیش نویس لایحه جامع حقوق مالکیت فکری و پیش نویس حمایت از داده­های خصوصی در فضای مجازی مورد تضمین قرار گرفته است. در کنوانسیون­های بین­المللی، قدیمی­ترین سند در این زمینه کنوانسیون برن (Bern Convention ) بوده که در چندین نوبت مورد بازنگری قرار گرفته است. در کنار آن، موافقت­نامه تریپس( TRIPS) سازمان تجارت جهانی، موافقت­نامه نیس ( Nice Agreement ) دارای قواعدی تضمین کننده در زمینه حمایت از حق تالیف و مقابله با سرقت علمی است.
تفاوت قابل توجه میان نظام کنوانسیون­های بین­المللی و نظام حقوقی ایران در زمینه حمایت از حق تالیف و مبارزه با سرقت علمی مشاهده می­شود: اولا اصل رفتار ملی و اصل دولت کامله الوداد در نظام حقوقی ایران در ارتباط با حق تالیف رعایت نشده و نوعی دید تبعیض آمیز میان پدیدآورندگان آثار علمی و ادبی و هنری ایرانی و خارجی ایجاد شده است این در حالی است که یکی از تاکیدات کنوانسیون برن به عنوان اصلی­ترین کنوانسیون بین­المللی مرتبط همین امر است. ثانیا،آیین دادرسی افتراقی در زمینه تخلفات حق تالیف با وجود تاکید کنوانسیون­های بین­المللی در نظام حقوقی ایران مشاهده نمی­شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Evaluating the criminalization of academic plagiarism in Iran's criminal policy with a close look at international conventions

نویسندگان English

zeinab shishegar 1
Mustafa Karami pour 2
1 Master's student in Criminal Law and Criminology, University of Usul al-Din, Qom, Iran.
2 PhD candidate in criminal law and criminology, Al-Mustafa Al-Alamiya International University, Qom, Iran.
چکیده English

Copyright is one of the most common types of literary and artistic property rights that are recognized in international conventions and domestic legal documents. Violation of this right is considered scientific and literary theft. In the domestic legal system, this right has been guaranteed in the Law on Protection of the Rights of Authors, Authors until today in the Law on Combating Scientific Frauds, the Draft Comprehensive Bill of Intellectual Property Rights and the Draft Protection of Private Data in Cyberspace. In international conventions, the oldest document in this field is the Bern Convention, which has been revised several times. Besides that, the TRIPS Agreement of the World Trade Organization, the Nice Agreement has rules guaranteeing the protection of copyright and combating scientific plagiarism.
A significant difference between the system of international conventions and Iran's legal system in the field of copyright protection and combating plagiarism can be seen: firstly, the principle of national behavior and the principle of absolute sovereignty in Iran's legal system are not respected in relation to copyright and there is a kind of discriminatory view. It has been created among the creators of Iranian and foreign scientific, literary and artistic works, while one of the emphasis of the Berne Convention as the main international convention related to this matter. Secondly, the differential procedure in the field of copyright violations is not observed in Iran's legal system despite the emphasis of international conventions.

کلیدواژه‌ها English

copyright
plagiarism
rights of authors and judges
anti-fraud law
    الف-منابع فارسی
1-کتب
-احسنی افروز ، محمد ، قرارداد انتقال  تکنولوژی ، ماهیت ، شرایط تشکیل و آثار ، انتشارات دادگستر ، چاپ اول ، 1390.
-الزبیدی، محمدمرتضی، تاج العروس من جواهر القاموس، (علی شیری)، چاپ اول، (بیروت: دارالهدایه، 1392 ق)،  ج 13.
          -ایروانی نجفی ، میرزاعلی ؛ حاشیه المکاسب، جلد یک، بی تا.
          -بیهقی، محمد بن حسین، تاریخ بیهقی ، انتشارات ادیب، بی تا.
-جوادی آملی، عبداللَّه، شریعت در آینه معرفت، تهران، مرکز نشر فرهنگی رجاء، اوّل، 1372.
-دهخدا، علی اکبر؛ لغت نامه دهخدا، جلد 4، انتشارات دانشگاه تهران ، 1395.
-شیخ آقا بزرگ تهرانی، محمد محسن؛ الذریعه الی تصانیف الشیعه، بی جا، بی تا.
-فخر رازی، محمد بنعمر، المباحث المشرقیه، چاپ دوم، قم، ذوی القربی، 1386، ج 1.
-مایکل فریدن،  «مبانی حقوق بشر» ترجمه فریدون مجلسی، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1382.
- مکارم شیرازی، ناصر، اخلاق در قرآن، چاپ اول، (قم: انتشارات امام علی بن ابی طالب، 1385) ج1.
 
2-مقالات
-اترک، حسین، "اخلاق کاربردی، معنا و مفهوم"، سومین همایش ملی سهرودی با موضوع اخلاق کاربردی، دانشگاه زنجان، 1391.
-آزادبیگی، سمیه؛ اختیارات و تعهدات اعضای کنوانسیون برن در مقررات سند پاریس مصوب 1971، فصلنامه حقوق پزشکی، ویژه نامه حقوق مالکیت فکری، 1395 .
-اسماعیل پور، راضیه و دیگران ؛ سرقت علمی از پیشگیری تا تشخیص؛ فصلنامه کارآگاه، سال نهم، تابستان 1396، شماره 39.
-امامی ، اسدلله ؛ حمایت بین المللی حق مالکیت فکری و مزایای ضمیمه کنوانسیون برن برای کشورهای در حال توسعه ، فصلنامه حقوق پزشکی، ویژه نامه حقوق مالکیت فکری 1395.
-اندرز، داود و دیگران ؛ آثار مورد حمایت در پیش نویس لایحه حمایت از حقوق ادبی و هنری ایران و کنوانسیون برن، مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، دوره دهم ، شماره اول، بهار 1397.
-بطحایی، سیده زهرا ؛ سرقت علمی : تعریف، مصادیق و راهکارهای جلوگیری و پیشگیری و تشخیص، فصلنامه کارآگاه، دوره دوم، سال چهارم، پاییز 1390.
-جعفری، فریدون و عباسی مقرب،محسن ؛ مبانی فقهی و حقوقی جرم انگاری تصدی بیش از یک شغل دولتی در حقوق ایران، پژوهشنامه حقوق کیفری، سال هفتم، بهار و تابستان 1395.
-خوشیان، ناهید و شقاقی، مهدی ؛ گذری به سرقت علمی و شناخت مهم ترین نرم افزارهای تشخیص و پیشگیری ، فصلنامه کارآگاه ، سال دوازدهم ، 1398.
-رحیمی، علی و شبیری، حسین؛ مبانی فقهی و حقوقی مالکیت فکری یا معنوی ؛فصلنامه مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، 1397.
-رستگاری، بهنام ؛ روش های نوین پژوهش در حقوق و علوم سیاسی، کارگاه آموزشی ویژه اعضای هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران ، 1396.
-رضایی ، حمزه و طاهری، احسان ؛ بررسی فقهی حقوقی مبانی و ماهیت بیع أموال فکری، فصلنامه مطالعات حقوقی،1397.
-شاکری، رضا ؛ سرقت علمی و ضمانت اجراهای مقابله با آن ؛ با تاکیدی بر مساله تعامل سرقت علمی و نظام حقوقی مالکیت فکری ، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، 1398.
-شاکری، زهرا ؛ حمایت عاری از تشریفات ؛ با تاکید بر کنوانسیون برن ، نظام حقوقی مالکیت ادبی و هنری ایران و آمریکا ، فصلنامه مطالعات حقوق تطبیقی ، 1393.
-شفایی، عبدالله ؛ حق التالیف از دیدگاه فقه تطبیقی ، فصلنامه فقه ، دوره 10، شماره پیاپی 38، 1382 .
-صفاری نیا ، محیا ؛ حقوق فرهنگی در نظام بین المللی حقوق بشر ؛ حرکت کم شتاب در بستر پرتلاطم ؛ فصلنامه پژوهش های تطبیقی ، دوره 20 ، شماره 2 ، 1395.
-عبداللهی علی بیک ، حمیده ؛ قاعده اضطرار ( الضرورات تبیح المحذورات ) ، فصلنامه مطالعات اسلامی، بهار 1383.
-عدلی ، فریبا و محمدی، ژیلا؛ مقایسه دارایی های نامشهود نظام آموزش عالی با نظام صنعتی بر أساس تئوری منبع محور، فصلنامه آموزش عالی ایران،1392.
-عشرت زمانی، بی بی و دیگران ؛ شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر بر سرقت علمی دانشجویان دانشگاه أصفهان ، فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی  در آموزش عالی ، 1392.
-علی حسینی، علی  و کشاورز، حمیدرضا ؛ کارکرد مفهوم مصلحت در جمهوری اسلامی ایران، پژوهشنامه انقلاب اسلامی،1395 .
-قدیر، محسن و ساریخانی، عادل ؛ احکام حکومتی و مصلحت در فقه شیعه، فصلنامه شیعه شناسی، 1390.
-کاتوزیان، ناصر، "اخلاق و حقوق"، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال دوم، 1 و 2، 1386.
-گرجی، ابوالقاسم ؛ حقوق فکری از جمله حق تالیف، حقوق ادبی، هنری و غیره؛ مجله حقوق تطبیقی، دوره 1، شماره 2، 1389.
-محمدزاده واقانی، علیرضا ؛ برداشتی از قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی مصوب 1352، مجله حقوقی دادگستری, شماره 85، 1394.
-محمدی، پژمان ؛ مفهوم و آثار حق تالیف ، فصلنامه مطالعات حقوق تطبیقی ، دوره 2 ، شماره 1، بهار و تابستان 1390.
- موسوی، سیدرضا ؛ حق تالیف در حقوق اسلامی ، فصلنامه مطالعات اسلامی ، شماره 64
- میرالوندی،شهلا ؛ پژوهشی در قاعده الضرورات تبیح المحظورات، فصلنامه مطالعات راهبردی و فقه، سال اول، 1397.