فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

بررسی و نقد نظریه مداخله حداکثری دولت در حقوق خانواده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشگاه لرستان/ دانش آموخته سطح 4 حوزه علمیه قم
2 دانشجوی دکتری مذاهب فقهی دانشگاه ادیان و مذاهب
3 دانشجوی دکتری، فقه ومبانی، دانشگاه علوم رضوی
4 دانشجوی دکترای علوم و قرآن و حدیث/ دانشگاه علوم اسلامی رضوی
5 دکترای الهیات دانشگاه تهران
10.22034/jml.2024.1971274.1206
چکیده
میزان مداخله‌ی دولت در حقوق خانواده، موضوعی است محل بحث اندیشمندان قرار گرفته و درباره چگونگی اِعمال این مداخله دیدگاه‌های مختلفی ارائه شده است. دیدگاه دخالت حداقلی با لحاظ پیش‌فرض های تاریخی، خانواده را نهادی خصوصی می داند که نقش دولت را به پشتیبانی و حمایت نظام خانواده محدود می‌کند. در مقابل برخی نیز به لحاظ کارکردهای خاص نظام خانواده و فراهم بودن زمینه‌ی آسیب های اجتماعی در این نهاد، دخالت دولت را کاملاً مبتنی بر عقلانیت ارزیابی می‌کنند. دیدگاهی دیگر که تلفیقی از دو دیدگاه رایج در این زمینه است، سعی نموده عناصر خانواده‌ی مطلوب را که بخشی از آن نیز به نحوه‌ی دخالت دولت بر می‌گردد را بازشناسی نماید. در این نوشتار به شیوه توصیفی و تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش است که مبانی دیدگاه دخالت حداقلی دولت در خانواده از منظر فقه و حقوق کدام‌اند؟ بر این اساس، برایند این تحقیق حاکی از آن است که شاخصه‌ی خانواده‌ی مطلوب، دخالت مطلوب دولت که همان مداخله‌ی حداقلی در عین حمایت همه جانبه است را اقتضا می نماید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Reviewing and criticizing the theory of minimal government intervention in family law

نویسندگان English

said khodadadi 1
hossein ranjbar 2
manochehr khodarahmi 3
ali salehi 4
Saeed Mohammadpour 5
1 استادیار دانشگاه لرستان/ دانش آموخته سطح 4 حوزه علمیه قم
2 Ph.D. student of Jurisprudence at the University of Religions and Religions
3 Ph.D. student, jurisprudence and fundamentals, Razavi University of Sciences
4 Ph.D. student of Science and Quran and Hadith / Razavi University of Islamic Sciences
5 PhD in Theology, University of Tehran
چکیده English

The amount of government intervention in family rights is a topic that has been debated by thinkers and different views have been presented about how to apply this intervention. The perspective of minimal intervention in terms of historical assumptions considers the family as a private institution that limits the role of the government to the support of the family system. On the other hand, some consider the government's intervention to be completely based on rationality in terms of the special functions of the family system and the provision of social damage in this institution. Another point of view, which is a combination of two common points of view in this field, tries to recognize the elements of the ideal family, part of which is related to the way the government intervenes. In this article, in a descriptive and analytical way, the answer to this question issought: what are the foundations of the view of minimal government intervention in the family from the point of view of jurisprudence and law? Based on this, this research indicates that the characteristic of the ideal family requires the intervention of the government, which is the minimal intervention at the same time as all-round support

کلیدواژه‌ها English

Minimal intervention
government
rights
family
basics

منابع

1.    ابن منظور، محمدبن مکرم، (1414 ق). لسان العرب، بیروت: دارالفکر.
2.    اصفهانی، حسین بن محمد راغب (1412 ق)، مفردات ألفاظ القرآن، در یک جلد، دار العلم - الدار الشامیة، لبنان - سوریه، اول.
3.    اصفهانی، محمد حسین کمپانی (1418 ق)، حاشیة کتاب المکاسب (للأصفهانی، ط - الحدیثة)، 5 جلد، أنوار الهدی، قم - ایران، اول.
4.    انصاری، شیخ مرتضی (بی تا) المکاسب، قم، مجمع الفکر الاسلامی.
5.    آربالستر، آنتونی (1391 ش)، لیبرالیسم غرب؛ ظهور و سقوط، ترجمه‌ی عباس مخبر، چاپ پنجم، تهران، نی.
6.    آشتیانی، میرزا محمد حسن بن جعفر (1369 ق)، کتاب القضاء (للآشتیانی ط - القدیمة)، در یک جلد، چاپخانه رنگین، تهران - ایران، اول.
7.    بجنوردی، سید حسن بن آقا بزرگ موسوی (1419 ق)، القواعد الفقهیة (للبجنوردی، السید حسن)، 7 جلد، نشر الهادی، قم - ایران، اول.
8.    بحر العلوم، محمد بن محمد تقی (1403 ق)، بلغة الفقیه، 4 جلد، منشورات مکتبة الصادق، تهران - ایران، چهارم.
9.    بحرانی، آل عصفور، یوسف بن احمد بن ابراهیم (1405 ق)، الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة، 25 جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، اول.
10.                  بونولی، جولیانو؛ ویک جورج؛ پیتر نیلر-گویی (1380 ش)، دولت رفاه در اروپا: (به‌سوی تدوین نظریه‌ای در باب کاهش نقش دولت در خدمات رفاهی)، ترجمه‌ی هرمز همایون پور، تهران، مؤسسه‌ی عالی پژوهش تأمین اجتماعی.
11.                  جزری، ابن اثیر، مبارک بن محمد (بی تا)، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، 5 جلد، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، قم - ایران، اول.
12.                  جعفری لنگرودی، محمد جعفر، (1387). مبسوط در ترمینولوژی، تهران: گنج دانش.
13.                  حکیم، سید محسن طباطبایی (1416 ق)، مستمسک العروة الوثقی، 14 جلد، مؤسسة دار التفسیر، قم - ایران، اول.
14.                  حلبی، ابو الصلاح، تقی الدین بن نجم الدین (1403 ق)، الکافی فی الفقه، در یک جلد، کتابخانه عمومی امام امیر المؤمنین علیه السلام، اصفهان - ایران، اول.
15.                  حلّی، ابن ادریس، محمد بن منصور بن احمد (1410 ق)، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، 3 جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، دوم.
16.                  حلّی، جمال الدین، احمد بن محمد اسدی (1407 ق)، المهذب البارع فی شرح المختصر النافع، 5 جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، اول.
17.                  حلّی، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی (1410 ق)، إرشاد الأذهان إلی أحکام الإیمان، 2 جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، اول.
18.                  حلّی، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی (1413 ق، قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام، 3 جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، اول.
19.                  حلّی، فخر المحققین، محمد بن حسن بن یوسف (1387 ق)، إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، 4 جلد، مؤسسه اسماعیلیان، قم - ایران، اول.
20.                  حلّی، محقق، نجم الدین، جعفر بن حسن (1418 ق)، المختصر النافع فی فقه الإمامیة، 2 جلد، مؤسسة المطبوعات الدینیة، قم - ایران، ششم.
21.                  خمینی، سید روح اللّه موسوی (1422 ق)، استفتاءات (امام خمینی)، 3 جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، پنجم.
22.                  خمینی، سید روح اللّه موسوی (بی تا)، تحریر الوسیلة، 2 جلد، مؤسسه مطبوعات دار العلم، قم - ایران، اول.
23.                  خوانساری، سید احمد بن یوسف (1405 ق)، جامع المدارک فی شرح مختصر النافع، 7 جلد، مؤسسه اسماعیلیان، قم - ایران، دوم.
24.                  دادمرزی، مهدی (1390 ش)، حقوق خانواده اسلامی در 38 کشور جهان، قم، دانشگاه قم.
25.                  راعی سعید (بی تا)، برنامه ریزی‌های شهری با سیاست اجتماعی، روزنامه سرمایه، شماره 277.
26.                  روحانی------------------------ (1412 ق)، فقه الصادق علیه السلام (للروحانی)، 26 جلد، دار الکتاب - مدرسه امام صادق علیه السلام، قم - ایران، اول.
27.                  روحانی قمّی، سید صادق حسینی (1429 ق)، منهاج الفقاهة (للروحانی)، 6 جلد، انوار الهدی، قم - ایران، پنجم.
28.                  سودرستن، بو، (1384). جهانی شدن و دولت رفاه، ترجمه‌ی هرمز همایون پور، تهران: موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی.
29.                  سیستانی، سید علی حسینی (1417 ق)، منهاج الصالحین (للسیستانی)، 3 جلد، دفتر حضرت آیة الله سیستانی، قم - ایران، پنجم.
30.                  صدوق--------------------- (1413 ق)، من لا یحضره الفقیه، 4 جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، دوم.
31.                  صدوق، محمّد بن علی بن بابویه (1415 ق)، المقنع (للشیخ الصدوق)، در یک جلد، مؤسسه امام هادی علیه السلام، قم - ایران، اول.
32.                  صلیبا، جمیل (1385 ش)، فرهنگ فلسفی، ترجمه‌ی منوچهر ناصری، تهران، حکمت.
33.                  طباطبایی حائری، سید علی بن محمد (1418 ق)، ریاض المسائل (ط - الحدیثة)، 16 جلد، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم - ایران، اول.
34.                  طریحی، فخر الدین (1416 ق)، مجمع البحرین، 6 جلد، کتابفروشی مرتضوی، تهران - ایران، سوم.
35.                  طوسی، ابو جعفر، محمد بن حسن (1387 ق)، المبسوط فی فقه الإمامیة، 8 جلد، المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة، تهران - ایران، سوم.
36.                  طوسی، ابو جعفر، محمد بن حسن (1400 ق)، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، در یک جلد، دار الکتاب العربی، بیروت - لبنان، دوم.
37.                  طوسی، محمد بن علی بن حمزه (1408 ق)، الوسیلة إلی نیل الفضیلة، در یک جلد، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی - ره، قم - ایران، اول.
38.                  عاملی (شهید ثانی)، زین الدین بن علی (1410 ق)؛ الروضۀالبهیه‌ی فی شرح اللمعه‌ی الدمشقیه‌ی؛ چ 1، قم: کتابفروشی داوری.
39.                  عاملی، حرّ، محمد بن حسن (1409 ق)، وسائل الشیعة، 30 جلد، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم - ایران، اول.
40.                  عاملی، شهید اول، محمد بن مکی (1410 ق)، اللمعة الدمشقیة فی فقه الإمامیة، در یک جلد، دار التراث - الدار الإسلامیة، بیروت - لبنان، اول.
41.                  عاملی، شهید ثانی، زین الدین بن علی (1413 ق)، مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام، 15 جلد، مؤسسة المعارف الإسلامیة، قم - ایران، اول.
42.                  عاملی، محمد بن علی موسوی (1411 ق)، نهایة المرام فی شرح مختصر شرائع الإسلام، 2 جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، اول.
43.                  فاضل هندی، محمد بن حسن (1416 ق)، کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، 11 جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، اول.
44.                  کاتوزیان، ناصر (1383)، حقوق مدنی (قواعد عمومی قراردادها). انتشارات به نشر.
45.                  محقق داماد، سید مصطفی (1406 ق)، قواعد فقه (محقق داماد)، 4 جلد، مرکز نشر علوم اسلامی، تهران - ایران، دوازدهم.
46.                  مراغی، سید میر عبد الفتاح بن علی حسینی (1417 ق)، العناوین الفقهیة، 2 جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، اول.
47.                  معینی فر، حشمت السادات (1390 ش)، دولت‌های رفاه و سیاست‌های حمایتی خانواده، تهران، میزان.
48.                   نجفی، صاحب الجواهر، محمد حسن (1404 ق)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، 43 جلد، دار إحیاء التراث العربی، بیروت - لبنان، هفتم.
49.                  نورایی، مهدی (1394 ش)، واکاوی مفهومی کلید واژگان چند معنا در قانون اساسی؛ بررسی واژه‌ی دولت، تهران، دفتر مطالعات نظام سازی اسلامی.
50.                  نوری، محدث، میرزا حسین (1408 ق)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، 18 جلد، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، بیروت - لبنان، اول.
51.                  همدانی، آقا رضا بن محمد هادی (1416 ق)، مصباح الفقیه، 14 جلد، مؤسسة الجعفریة لإحیاء التراث و مؤسسة النشر الإسلامی، قم - ایران، اول.
52.                  یزدی، سید محمد کاظم طباطبایی (1414 ق)، تکملة العروة الوثقی، 2 جلد، کتابفروشی داوری، قم - ایران، اول.