فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

بررسی امکان مطالبه خسارت معنوی ناشی از نقض حریم خصوصی در فضای مجازی در نظام حقوقی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 خیابان امام خمینی، چهارراه ابرسان، کوی کلانتر، پلاک نوزده، ایفون تک رنگ
2 استاد؛ پردیس فارابی دانشگاه تهران؛ ایران
10.22034/jml.2025.726425
چکیده
با گسترش فناوری‌های ارتباطی و توسعه فضای مجازی، نقض حریم خصوصی افراد در بستر اینترنت به یکی از چالش‌های مهم حقوقی و اجتماعی تبدیل شده است. در نظام حقوقی ایران، حریم خصوصی به‌عنوان یکی از حقوق اساسی اشخاص مورد شناسایی قرار گرفته و حمایت از آن در قوانین مختلف از جمله قانون اساسی، قانون مجازات اسلامی و قانون جرائم رایانه‌ای پیش‌بینی شده است. با این حال، جبران خسارت معنوی ناشی از تعرض به حریم خصوصی در فضای مجازی با چالش‌هایی نظیر اثبات ورود ضرر معنوی، تعیین میزان خسارت و شناسایی مسئول مواجه است.در این پژوهش، ضمن تحلیل مبانی فقهی و قانونی حمایت از حریم خصوصی، امکان و سازوکارهای مطالبه خسارت معنوی در نظام حقوقی ایران بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد هرچند اصل جبران خسارت معنوی مورد پذیرش قرار گرفته، اما رویه قضایی در تعیین و احراز خسارت معنوی ناشی از نقض حریم خصوصی به‌ویژه در بستر مجازی یکدست و منسجم نیست. بنابراین، به‌منظور تقویت ضمانت اجرای مؤثر حقوق خصوصی افراد در فضای مجازی، ضرورت اصلاح و تکمیل قوانین مرتبط و تبیین دقیق‌تر مبانی مسئولیت مدنی احساس می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the possibility of claiming moral damages resulting from violations of privacy in cyberspace in the Iranian legal system

نویسندگان English

Seyedeh negar Seyed sajjadi 1
mohammad rasool ahangaran 2
1 ندارم
2 Professor, University of Tehran, Campus Farabi, Tehran, Iran.
چکیده English

With the expansion of communication technologies and the development of cyberspace, the violation of individuals' privacy on the Internet has become one of the most important legal and social challenges. In the Iranian legal system, privacy has been recognized as one of the fundamental rights of individuals and its protection has been foreseen in various laws, including the Constitution, the Islamic Penal Code, and the Computer Crimes Law. However, compensation for moral damages resulting from invasion of privacy in cyberspace faces challenges such as proving moral damage, determining the amount of damage, and identifying the responsible party. In this study, while analyzing the jurisprudential and legal foundations of privacy protection, the possibility and mechanisms of claiming moral damages in the Iranian legal system have been examined. The findings show that although the principle of compensation for moral damages has been accepted, the judicial practice in determining and establishing moral damages resulting from violations of privacy, especially in the cyberspace, is not uniform and coherent. Therefore, in order to strengthen the guarantee of effective implementation of individuals' private rights in cyberspace, it is necessary to amend and supplement the relevant laws and to explain more precisely the principles of civil liability.

کلیدواژه‌ها English

Moral damage
violation of privacy
cyberspace
civil liability
Iranian legal system
compensation for damage
citizenship rights
منابع
.سمت انتشارات :تهران .خصوصی حریم حقوق .(1395 )باقر ،انصاری
. میزان نشر :تهران .اطالعات فناوری کیفری حقوق .(1401 )جواد ،جاویدنیا
 خصوصی حریم نقض دعاوی در اثباتی های چالش ".(1399 )محمدجعفر ،حبیبزاده
.30 شماره ،خصوصی حقوق پژوهش فصلنامه ."آنالین
 در خصوصی حریم حفظ حقوقی چالشهای ".(1398 )همکاران و محمدجعفر ،حبیبزاده
.62 شماره ،عمومی حقوق پژوهش فصلنامه . "مجازی فضای
 :تهران .تطبیقی مطالعه :مجازی فضای در خصوصی حریم حقوق .(1402 )بهنام ،حبیبی
. دادگستر انتشارات
. میزان نشر :تهران .مجازی فضای در حقوقی شناسی روان .(1401 )محمود ،رحمانی
 حقوق فصلنامه ."دیجیتال عصر در خصوصی حریم های چالش ".(1400 )علی ،رضایی
.8 شماره ،ارتباطات و اطالعات فناوری
 مجله ."آنالین خصوصی حریم از حمایت در قانونی خألهای " .(1402 )علی ،رضایی
.120 شماره ،دادگستری حقوقی
 امنیت بر مجازی فضای در خصوصی حریم نقض تأثیر ".(1401 )همکاران و علی ،رضایی
.70 شماره ،اجتماعی امنیت مطالعات فصلنامه ."جامعه روانی
. دادگستر انتشارات :تهران .سایبر فضای در دعوا اثبات ادله .(1400 )سودابه ،رضوانی
 مجله . "مجازی فضای در مدنی مسئولیت بر حاکم قانون ".(1400 )محمود ،سلجوقی
.12 شماره ،تطبیقی حقوق مطالعات
. میزان نشر :تهران ."اطالعات فناوری حقوق ".(1397 )محسن ،صادقی
 حقوقی مجله . "سایبری مدنی مسئولیت در سببیت نظریه ".(1401 )محسن ،صادقی
.115 شماره ،دادگستری
 فصلنامه . "مجازی فضای در معنوی خسارت حقوقی تحلیل ".(1399 )سیدحسین ،صفایی
.32 شماره ،خصوصی حقوق پژوهش
 .قرارداد از خارج الزامات :مدنی مسئولیت .(1400 )حبیباهلل ،رحیمی و سیدحسین ،صفایی
.سمت انتشارات :تهران
 حقوقی مجله ."خصوصی حریم نقض از ناشی مدنی مسئولیت ".(1398 )ناصر ،کاتوزیان
.105 شماره ،دادگستری
 دانشگاه انتشارات :تهران .قهری ضمان :قرارداد از خارج الزامهای .(1400 )ناصر ،کاتوزیان
. تهران
 انتشارات :تهران .سایبر عصر در خصوصی بینالملل حقوق .(1399 )نجادعلی ،الماسی
.سمت
 فصلنامه . "سایبری دعاوی در معنوی خسارات ارزیابی ".(1402 )فرید ،محسنی
.25 شماره ،تطبیقی حقوق پژوهشهای
 فصلنامه ."الکترونیک تجارت بستر در خصوصی حریم از حمایت ".(1400 )پژمان ،محمدی
.24 شماره ،تطبیقی حقوق پژوهشهای
 حقوقی مجله . "سایبری فضای در معنوی خسارات نوین ابعاد ".(1401 )پژمان ،محمدی
.118 شماره ،دادگستری
 ."آنالین خصوصی حریم با مرتبط دعاوی در قضایی رویه تحلیل ".(1401 )پژمان ،محمدی
.25 شماره ،رأی فصلنامه
.طالب ابی بن علی امام مدرسه انتشارات :قم .الفقهیه القواعد .(1395 )ناصر ،شیرازی مکارم
 ها چالش :اسالمی کشورهای در خص