فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

انعقاد قرارداد های الکترونیکی و نقض آنان در نظام حقوقی ایران و انگلستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، واحد ایلخچی، تبریز، ایران.
2 استادیار گروه حقوق، دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد ایلخچی، تبریز، ایران.
10.22034/jml.2025.2079019.1567
چکیده
این پژوهش تطبیقی به بررسی چالش‌ها و راهکارهای حقوقی نقض قراردادهای الکترونیکی در نظام‌های حقوقی ایران و انگلستان می‌پردازد. هدف مطالعه شناسایی خلأهای قانونی و رویه‌ای، ارزیابی ابزارهای اثبات دیجیتال و ارائه راهکارهای حقوقی و فناورانه برای ارتقای امنیت حقوقی معاملات آنلاین است. در بخش اول، مفاهیم محوری شامل قرارداد الکترونیکی، قرارداد هوشمند و امضای دیجیتال تبیین و نقش زیرساخت‌های اعتماد الکترونیکی در احراز هویت و استنادپذیری مدارک دیجیتال بررسی شد. در بخش دوم، با تحلیل تطبیقی مقررات و رویه‌های قضایی انگلستان و ایران، نقاط قوت مانند رویه قضایی پویا در انگلستان و ضعف‌هایی مانند ابهامات اثباتی و استانداردهای فنی ناکافی در ایران شناسایی گردید. بررسی سازوکارهای جبران خسارت، الزام به انجام تعهد و ابزارهای پیشگیری مانند قراردادهای هوشمند، بلاک‌چین و سامانه‌های تشخیص تقلب مبتنی بر هوش مصنوعی نشان داد که تلفیق راهکارهای فنی و قانونی مؤثرتر از رویکردهای منفرد است. در پایان، پیشنهادهایی عملی در قالب بازنگری قانون تجارت الکترونیکی، تعیین معیارهای فنی امضای مطمئن، تقویت ظرفیت قضایی برای پذیرش مدارک دیجیتال و توسعه سازوکارهای حل اختلاف الکترونیکی ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Concluding electronic contracts and their breach in the legal systems of Iran and England

نویسندگان English

ata nademi 1
sonia Alizade Sami 2
1 Master's degree in private law, Ilkhchi Branch, Tabriz, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Law, Ph.D. in Criminal Law and Criminology, Ilkhchi Branch, Tabriz, Iran.
چکیده English

This comparative study examines the legal challenges and potential remedies for breaches of electronic contracts in the legal systems of Iran and the United Kingdom. The primary aim is to identify legislative and procedural gaps, assess the mechanisms for handling digital evidence, and propose legal and technological measures to enhance legal security in online transactions. The first section defines key concepts—electronic contracts, smart contracts, and digital signatures—and analyzes the role of electronic trust infrastructures in authentication and the evidentiary reliability of digital documents. The second section offers a comparative analysis of the relevant regulations and judicial practices in the United Kingdom and Iran, identifying strengths such as the UK’s dynamic case-law tradition and weaknesses such as evidentiary ambiguities and insufficient technical standards in Iran. The study further evaluates mechanisms for remedies, including compensation and specific performance, as well as preventive tools such as smart contracts, blockchain-based systems, and AI-driven fraud detection technologies. The findings demonstrate that combining technical and legal solutions is more effective than relying on isolated approaches. In conclusion, the research presents practical recommendations, including revising Iran’s E-Commerce Law, establishing technical criteria for trusted digital signatures, strengthening judicial capacity for assessing digital evidence, and expanding electronic dispute resolution mechanisms.

کلیدواژه‌ها English

Electronic Contracts
Contract Breach
Digital Evidence
Smart Contracts
Comparative Law
  • امینی، مهدی و حسینی، علی. تحلیل مشکلات اجرای قراردادهای الکترونیکی در ایران، فصلنامه پژوهش‌های حقوقی ایران، دوره ۱، شماره ۴، ۱۳۹۸، ص ۸۰–۱۰۵.
  • امامی، محمد. چالش‌های حقوقی قراردادهای الکترونیکی در ایران، مجله حقوق فناوری اطلاعات، شماره ۱۲، ۱۳۹۵، ص ۴۵–۶۷.
  • حسینی، علی. شروط جبرانی در قراردادهای الکترونیکی، فصلنامه حقوق تجارت الکترونیکی، دوره ۲، شماره ۴، ۱۳۹۷، ص ۱۲۰–۱۳۹.
  • حسینی، علی. قراردادهای الکترونیکی و راهکارهای مقابله با نقض، پژوهشنامه حقوق دیجیتال، دوره ۱، شماره ۳، ۱۳۹۸، ص ۸۸–۱۱۰.
  • خانی، فاطمه. نقش فناوری بلاک‌چین در امنیت قراردادهای الکترونیکی، مجله حقوق فناوری، شماره ۱۰، ۱۳۹۹، ص ۷۵–۹۸.
  • خانی، فاطمه. ضرورت روزرسانی قوانین تجارت الکترونیکی در ایران، مجله حقوق فناوری، شماره ۱۲، ۱۴۰۰، ص ۳۵–۵۸.
  • خانی، فاطمه. همکاری نهادهای قضایی و انتظامی در مقابله با تخلفات دیجیتال، پژوهش‌های قضایی، دوره ۱، شماره ۶، ۱۴۰۱، ص ۲۲–۴۵.
  • زاهدی، کامران. ضعف‌های قانون تجارت الکترونیکی ایران در رویه قضایی، فصلنامه حقوق تجارت الکترونیکی، دوره ۱، شماره ۳، ۱۳۹۷، ص ۳۰–۵۵.
  • سعیدی، مریم. تحلیل حقوقی آرای دادگاه در قراردادهای الکترونیکی، مجله حقوق فناوری، شماره ۹، ۱۳۹۹، ص ۱۱۰–۱۴۰.
  • شعاریان ستاری، محمد و باقری اصل، رضا. ماهیت حق انصراف در قراردادهای الکترونیکی، ۱۴۰۰.
  • صفایی، اکبر. «تأملی بر شبیه‌سازی از منظر فقه»، مجله فقه و حقوق، شماره ۲۰، ۱۳۹۵.
  • قویدل، فرهاد. قراردادهای هوشمند و بلاک‌چین در نظام حقوقی ایران، ۱۴۰۳.
  • کریمی، فرید. بررسی رویه قضایی در دعاوی نقض قرارداد الکترونیکی، پژوهش‌های حقوقی، دوره ۳، شماره ۶، ۱۴۰۰، ص ۱۰۰–۱۳۰.
  • موسوی، رضا. سامانه‌های مدیریت قرارداد و کاربرد آنها، مجله مدیریت فناوری، شماره ۵، ۱۴۰۰، ص ۵۵–۷۵.
  • نوری، حمید. اصول حقوقی تجارت الکترونیک و ضرورت بازنگری، ۱۳۹۹.
  • قویدل، رضا. بررسی مسئولیت نماینده الکترونیکی در قراردادها، ۱۴۰۳.
  • گنجی، مهدی. حل اختلاف الکترونیکی در قراردادهای آنلاین، ۱۴۰۳.

منابع لاتین

·       آتزی، نیکولا؛ بارتولتی، ماسیمو؛ چیمولی، توماسو. A Survey of Attacks on Ethereum Smart Contracts، ۲۰۱۷.

·       باسکین، مایکل. The Law and Legality of Smart Contracts، Georgetown Law Technology Review، ۲۰۱۶.

·       تاپسکات، دان و تاپسکات، الکس. Blockchain Revolution، نیویورک، ۲۰۱۶.

·       زولکیفلی، سارا. Smart Contracts and Legal Recognition in Malaysia، University of Malaya Press، ۲۰۲۱.

·       زتزشه، دکترس. Smart Contracts in UAE Courts: DIFC، ۲۰۲۰.

·       سابو، نیک. Formalizing and Securing Relationships on Public Networks، First Monday، ۱۹۹۷.

·       شرما، روهان. Digital Contracts and IT Act in India، LexisNexis، ۲۰۲۲.

·       سورن، هری. Machine Learning and Law، Washington Law Review، ۲۰۱۴.

·       کریستیدیس، کوستاس و دوتسیکیوتیس، مایکل. Blockchains and Smart Contracts for the IoT، IEEE Access، ۲۰۱۶.

·       کلایفورد، جیمز. The Uniform Electronic Transactions Act، ۲۰۱۸.

·       کومار، آرجون و ژانگ، کیو. Biometric Authentication and Security in Digital Contracts، Computers & Security، ۲۰۲۱.

·       گالتی، فدریکو و رامولینا، دیوید. Online Dispute Resolution and AI، ۲۰۲۰.

·       گانز، جو. Oracle Manipulation and Smart Contract Risk، Journal of FinTech and Regulation، ۲۰۲۱.

·       لوی، مارتین و سانچز، گابریل. AI and Blockchain in Contract Enforcement، ۲۰۲۱.

·       منصوری، احمد و همکاران. Biometric Authentication in Digital Contract Systems، ۲۰۲۲.

·       میلر، آلن و رایت، تام. Digital Evidence and E-Contracts، ۲۰۲۰.

·       میکلیتز، هانس. Consumer Protection and E-Commerce in Germany، ۲۰۱۸.

·       جانسون، مایکل و اسمیت، لیسا. eIDAS and the Digital Single Market، European Legal Journal، ۲۰۱۹.

·       تاناکا، هیروشی. Digital Contract Regulation in Japan، ۲۰۲۱

منابع اینترنتی

·       سایت مگیران، آخرین مراجعه: ۲۹/۱۱/۱۴۰۳ (magiran.com)

·       سایت ویراساینس، آخرین مراجعه: ۲۹/۱۱/۱۴۰۳ (virascience.com)

·       سایت مجله جستارهای حقوقی در عصر دیجیتال، آخرین مراجعه: ۲۹/۱۱/۱۴۰۳ (jlsda.com)

·       سایت مطالعات حقوقی و سیاستگذاری، آخرین مراجعه: ۲۹/۱۱/۱۴۰۳ (csjlp.org)

·       سایت مجله حقوق تجارت الکترونیکی، آخرین مراجعه: ۲۹/۱۱/۱۴۰۳ (joce.ir)

·       سایت کنترکت‌بار، آخرین مراجعه: ۲۹/۱۱/۱۴۰۳ (contractbar.ir)

·       سایت وکیل‌کینگ، آخرین مراجعه: ۲۹/۱۱/۱۴۰۳ (vakil-king.com)