حدیث «خَمَّرْتُ طِینَةَ آدَمَ أَرْبَعِینَ صَبَاحًا» از جمله روایات بنیادین در تبیین سرشت انسان، مراحل آفرینش و نسبت آن با کمالات روحی و معنوی است که همواره مورد توجه عالمان شریعت و متصوفه بوده است. این پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی، به بررسی تطبیقی و جامع مفهوم تخمیر و طینت در این حدیث از دو منظر عرفانی (تصوف) و تشریعی (اهل شریعت) می‌پردازد. در نگرش عرفانی، تخمیر طینت آدم نمادی از سیر تدریجی تکامل وجودی انسان، آمادگی باطنی برای دریافت نفخه الهی، و گذار از کثرت مادی به وحدت روحانی تفسیر می‌شود؛ جایی که عدد چهل به‌عنوان رمز تهذیب نفس، ریاضت، و بلوغ معنوی مطرح است. در مقابل، اهل شریعت با تأکید بر ظاهر نصوص و مبانی کلامی، تخمیر را ناظر بر حکمت الهی در تدرّج آفرینش، اعتدال مزاج، و تمایز انسان از سایر مخلوقات دانسته و از تفسیرهای ذوقی افراطی پرهیز می‌کنند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هرچند دو رویکرد در روش و زبان تفسیر متفاوت‌اند، اما در اصل کرامت ذاتی انسان، هدفمندی خلقت و نقش آمادگی وجودی در پذیرش هدایت الهی اشتراک دارند. این تحقیق می‌کوشد با ایجاد پیوندی میان قرائت عرفانی و تشریعی، فهمی متوازن و عمیق از حدیث «خمرت طینه آدم اربعین صباحاً» ارائه دهد و زمینه گفت‌وگوی علمی میان تصوف و شریعت را تقویت کند.