1
استادیار گروه فقه و حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران
2
دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر
10.22034/jml.2026.736925
چکیده
جرائم سایبری به عنوان یکی از مهمترین چالشهای عصر دیجیتال، توجه نظامهای حقوقی مختلف از جمله ایران و عراق را به خود معطوف داشته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به واکاوی الگوهای کیفردهی و کیفرگذاری جرائم سایبری در نظام حقوقی ایران و عراق با تأکید بر اصول ترجیح قطعیت، ترمیمیافتگی و تناسب مجازات میپردازد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که هر دو کشور جرائم سایبری را در چهار دسته اصلی «علیه امنیت ملی، اشخاص، اموال و سازمانها» جرمانگاری کردهاند و عناصر مادی، روانی و ارتباط با فضای سایبر را شرایط تحقق جرم میدانند. الگوهای کیفردهی در هر دو نظام شامل کیفردهی معین، نامعین، فرضی و الزامآور است. تفاوت اساسی دو نظام در این است که قانون ایران رویکرد جامعتر و تفصیلیتری نسبت به جرائم سایبری دارد و بر اصلاح مجرم و حقوق فردی تأکید میکند، در حالی که عراق به دلیل شرایط خاص امنیتی، بر مجازاتهای شدیدتر و حفظ امنیت عمومی تمرکز دارد. اصل تناسب مجازات در هر دو نظام تا حدی رعایت شده، اما اصل ترمیمیافتگی در قوانین ایران پررنگتر از عراق است. در نهایت، همکاری منطقهای و بهروزرسانی قوانین متناسب با تحولات فناوری، ضرورتی انکارناپذیر برای هر دو کشور است.
نعیمی,طاهره سادات و اسکندری,مصطفی . (1405). واکاوی الگوهای کیفردهی و کیفرگذاری جرائم سایبری در نظام حقوقی ایران و عراق با تاکید بر اصول ترجیح قطعیت، ترمیم یافتگی و تناسب مجازات. فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, (), 1-15. doi: 10.22034/jml.2026.736925
MLA
نعیمی,طاهره سادات , و اسکندری,مصطفی . "واکاوی الگوهای کیفردهی و کیفرگذاری جرائم سایبری در نظام حقوقی ایران و عراق با تاکید بر اصول ترجیح قطعیت، ترمیم یافتگی و تناسب مجازات", فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, , , 1405, 1-15. doi: 10.22034/jml.2026.736925
HARVARD
نعیمی طاهره سادات, اسکندری مصطفی. (1405). 'واکاوی الگوهای کیفردهی و کیفرگذاری جرائم سایبری در نظام حقوقی ایران و عراق با تاکید بر اصول ترجیح قطعیت، ترمیم یافتگی و تناسب مجازات', فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, (), pp. 1-15. doi: 10.22034/jml.2026.736925
CHICAGO
طاهره سادات نعیمی و مصطفی اسکندری, "واکاوی الگوهای کیفردهی و کیفرگذاری جرائم سایبری در نظام حقوقی ایران و عراق با تاکید بر اصول ترجیح قطعیت، ترمیم یافتگی و تناسب مجازات," فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, (1405): 1-15, doi: 10.22034/jml.2026.736925
VANCOUVER
نعیمی طاهره سادات, اسکندری مصطفی. واکاوی الگوهای کیفردهی و کیفرگذاری جرائم سایبری در نظام حقوقی ایران و عراق با تاکید بر اصول ترجیح قطعیت، ترمیم یافتگی و تناسب مجازات. فقه و حقوق نوین. 1405;():1-15. doi: 10.22034/jml.2026.736925
