دانشجوی کارشناسی ارشد، حقوق پزشکی،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تبریز،ایران
10.22034/jml.2026.737677
چکیده
این مقاله با عنوان «تحلیل حقوقی قراردادهای بانکی به‌عنوان عقود الحاقی و آثار آن بر اراده مشتری» به بررسی ماهیت حقوقی قراردادهای بانکی در پرتو نظریه عقود الحاقی می‌پردازد. قراردادهای بانکی در عمل غالباً در قالب متون از پیش‌تنظیم‌شده، استاندارد و غیرقابل مذاکره تنظیم می‌شوند و مشتری در بیشتر موارد تنها با امکان پذیرش یا رد کلی آن‌ها مواجه است. چنین وضعیتی، اگرچه اصل تراضی را به‌طور کامل منتفی نمی‌سازد، اما کیفیت تحقق اراده و رضایت را دگرگون می‌کند و آن را از یک اراده فعال و سازنده به اراده‌ای منفعل و الحاقی تقلیل می‌دهد. در این پژوهش، ضمن تبیین مفهوم، ویژگی‌ها و مبانی شناسایی قراردادهای بانکی به‌عنوان عقود الحاقی، جایگاه نظام بانکی و نقش بانک مرکزی در استانداردسازی و هدایت این قراردادها نیز از منظر حقوقی تحلیل شده است.یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که الحاقی بودن قراردادهای بانکی آثار قابل‌توجهی بر آزادی انتخاب، رضایت آگاهانه و توازن قراردادی میان بانک و مشتری بر جای می‌گذارد. پیچیدگی شروط، عدم تقارن اطلاعاتی، ضرورت خدمات بانکی و فقدان امکان چانه‌زنی واقعی، زمینه تضعیف اراده مشتری و بروز شروط ناعادلانه را فراهم می‌آورد. ازاین‌رو، نظام حقوقی ناگزیر است با بهره‌گیری از ابزارهایی چون الزام به افشای اطلاعات، تفسیر شروط به نفع مشتری، کنترل قضایی شروط غیرمنصفانه، امکان ابطال یا تعدیل شروط خلاف قواعد آمره و نیز پیش‌بینی سازوکارهای جبران خسارت و حل‌وفصل اختلاف، در جهت برقراری عدالت قراردادی مداخله کند. در نتیجه، تحلیل حقوقی قراردادهای بانکی نشان می‌دهد که حمایت از اراده مشتری در این حوزه، مستلزم محدود کردن اطلاق آزادی قراردادی و تقویت نظارت حقوقی بر محتوای قراردادهاست.
اقری ـ ایران اسالمی جمهوری مرکزی بانک بانکی و پولی پژوهشکده ،بانکی نظام عملیات الحاقی قراردادهای سنجش ،(1399)میالد،سلطانی حسین؛،حمدی ـ ،اسالمی بانکداری و علمی فصلنامه ،ربا ممنوعیت و عدالت قاعده با بانکی 30شماره میزان نشر :تهران،بانکی حقوق ،(1395)محمد،سلطانی ـ منصوره؛ ،ساالری محبوبه؛ ،بیگی میرزا ؛ یاسر،نژاد عرب ـ میزان نشر،دوم چاپ ،عمل تا ماهیت،بانکی عقود ،(1398)علی،تیموری پژوهشکده ،اینترنتی بانکداری حقوق جنبههای ،(1398)مصطفی،دادی علی ـ بانکی و پولی عقود بر تاکید با الحاقی قراردادهای حقوقی بررسی ،(1400 اکبر علی،فهیمی ـ کارشناسی درجه دریافت جهت نامه پایان ، ایران بانکی نظام در مبادلهای نراق واحد اسالمی آآزاد دانشگاه ،ارشد -حقوقی تحلیل ،(1404)علیرضا،زاده رجب محمد؛،صادقی علیرضا؛،مالزاده ـ اقتصاد علمی فصلنامه ،بانکی مشارکتی عقود در نامعقول دکترین اقتصادی 50شماره ،اسالمی بانکداری
نعمتی، سمیرا. (1405). تحلیل حقوقی قراردادهای بانکی بعنوان عقود الحاقی و آثار آن بر اراده مشتری. فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین، 8(27)، 1-12. https://doi.org/10.22034/jml.2026.737677
MLA
نعمتی، سمیرا. "تحلیل حقوقی قراردادهای بانکی بعنوان عقود الحاقی و آثار آن بر اراده مشتری", فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, 8, 27, 1405, 1-12. doi: 10.22034/jml.2026.737677
HARVARD
نعمتی سمیرا. (1405). 'تحلیل حقوقی قراردادهای بانکی بعنوان عقود الحاقی و آثار آن بر اراده مشتری', فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, 8(27), pp. 1-12. doi: 10.22034/jml.2026.737677
CHICAGO
سمیرا نعمتی, "تحلیل حقوقی قراردادهای بانکی بعنوان عقود الحاقی و آثار آن بر اراده مشتری," فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, 8 27 (1405): 1-12, doi: 10.22034/jml.2026.737677
VANCOUVER
نعمتی سمیرا. تحلیل حقوقی قراردادهای بانکی بعنوان عقود الحاقی و آثار آن بر اراده مشتری. فقه و حقوق نوین. 1405;8(27):1-12. doi: 10.22034/jml.2026.737677
