فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین

رابطه‌‏ی شورای امنیت و دیوان کیفری بین‌‏المللی با تاکید بر صلاحیت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
10.22034/jml.2026.737678
چکیده
این مقاله به بررسی رابطه شورای امنیت و دیوان کیفری بین‌المللی با تأکید بر مسئله صلاحیت می‌پردازد و می‌کوشد مبانی حقوقی این ارتباط را در چارچوب منشور ملل متحد و اساسنامه رم تحلیل کند. شورای امنیت به‌عنوان رکن مسئول حفظ صلح و امنیت بین‌المللی، در مواردی از طریق ارجاع وضعیت‌ها به دیوان یا تعلیق تحقیقات و تعقیب‌ها، در فرآیند اعمال صلاحیت دیوان نقش مستقیم می‌یابد؛ در حالی که دیوان کیفری بین‌المللی نهادی قضایی و مستقل است که برای تعقیب مرتکبان شدیدترین جنایات بین‌المللی تأسیس شده است. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که این رابطه، جلوه‌ای از پیوند میان عدالت کیفری بین‌المللی و ملاحظات امنیت جمعی است و از همین رهگذر، هم ظرفیت تقویت پاسخ‌گویی بین‌المللی را دارد و هم می‌تواند زمینه بروز تنش میان استقلال قضایی و ملاحظات سیاسی را فراهم آورد.یافته‌های مقاله بیانگر آن است که نقش شورای امنیت در فعال‌سازی یا تعلیق صلاحیت دیوان، تأثیر عمیقی بر اصل برابری در برابر عدالت، حمایت از قربانیان و مقابله با بی‌کیفرمانی بر جای می‌گذارد. هرچند ارجاع پرونده‌ها از سوی شورای امنیت می‌تواند راه دستیابی به عدالت را در وضعیت‌هایی که دولت‌ها ناتوان یا نامایل به تعقیب هستند هموار سازد، اما گزینشی بودن تصمیمات، نفوذ ملاحظات سیاسی و امکان استفاده از حق وتو، خطر سیاسی‌شدن عدالت کیفری بین‌المللی را افزایش می‌دهد. ازاین‌رو، مقاله نتیجه می‌گیرد که مشروعیت و کارآمدی این رابطه زمانی تضمین می‌شود که اختیارات شورای امنیت در ارتباط با دیوان، در پرتو معیارهای حقوقی، بی‌طرفی قضایی و هدف انسانی حمایت از کرامت بشر و حقوق قربانیان اعمال شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ـ
 .65-74 ،)3(5 ،فقه و حقوق ،سیاسی علوم مطالعات .المللی بین
 ی کیفر دیوان با ارتباط در امنیت شورای صالحیت .(1382 ).شهرام ،براتی ـ
 -161 ،)9(5 ،عمومی حقوق پژوهشی ی علم فصلنامه .(ICC( المللی بین
.129
 جنایتهای ارجاع ،(1389)نه سکی ،واجارگاه پور خانعلی و مجتبی ،پور جانی ـ
 مجله ،آن آثار و امنیت شورای توسط المللی بین کیفری دیوان به المللی بین
2-36 ،دوم شماره،دوم دوره ،حقوقی مطالعات
 و صلح چالش .(1391 ).سکینه ،واجارگاه پور خانعلی و مجتبی ،پور جانی ـ
 ، ی کیفر حقوق پژوهشنامه ه ی نشر . ی کیفر دیوان اساسنامه منظر از عدالت
 .35-57 ،)1(3
 امنیت شورای .(1399 ).محمدعلی ،چی صلح و سیدامرالدین ،حجازی ـ
 .ینالمللی ب ی کیفر عدالت و امنیت ایجاد در آن یر تاث و متحد ملل سازمان
 .9-46 ،)33(9 ، کیفری حقوق پژوهش فصلنامه
 سازمان اصالحات طرح در امنیت شورای ساختار .(1384 ).شهرام ،خسروی ـ
 .90-99 ،)4(13 ،راهبرد علمی فصلنامه .ملل
 سازمان امنیت شورای رابطه ،(1394)حسین،نیا فروغی مرتضی؛،نیا دارابی ـ
 ،سرزمینی تجاوز جنایت زمینه در المللی بین کیفری دیوان با متحد ملل
142-170،اول شماره ،ششم سال ،کیفری حقوق پژوهشنامه
 متحد ملل امنیت شورای یر تأث .(1402 ).محمد ،براتی و بهزاد ،فرد رضوی ـ
 ،)69(40 ،بینالمللی حقوقی مجله .بینالمللی کیفری دیوان شدن سیاسی بر
 .86-116
 شورای حقوقی جایگاه بررسی .(1394 ).سمیه ،اخالقی و سمانه ،شعبانی ـ
 ،)1(1 ،ی تطبیق حقوق پژوهشنامه . آن صالحیت و ارات اختی و حدود و امنیت
 .49-74
 .بینالمللی ی کیفر دیوان صالحیت زمانی قلمرو .(1386 ).جواد ،طهماسبی ـ
 .11-45 ،)37(24 ،بینالمللی حقوقی مجله
 .کوزو اعالمیه مورد در دیوان مشورتی نظر بررسی .(1390 ).رضا :فاضل ـ
.157-172 ،)11( ،آزاد حقوقی یقات تحق فصلنامه
 ن بی ی فر کی دیوان های محدودیت و موانع .(1398 ).بهمن ،آیالر مجرد ـ
 حقوق ی پژوهشها فصلنامه .صل