دانشجوی دکتری حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی شهر قدس، تهران ، ایران
10.22034/jml.2026.738127
چکیده
گسترش فناوریهای هوش مصنوعی و تحلیل کلاندادهها، تحول چشمگیری در شیوههای پیشگیری و مقابله با جرم ایجاد کرده و زمینه شکلگیری پلیسگری دادهمحور را فراهم ساخته است. در این میان، استفاده از هوش مصنوعی در مقابله با باندهای خشن خیابانی، علاوه بر افزایش کارآمدی پلیس، چالشهای مهمی را در حوزه حقوق شهروندی، حریم خصوصی، شفافیت الگوریتمی و مسئولیت حقوقی به همراه دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی حدود حقوقی استفاده از هوش مصنوعی در پلیسگری دادهمحور در مقابله با باندهای خشن خیابانی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است. دادههای مورد نیاز به شیوه کتابخانهای و اسنادی از طریق مطالعه کتابها، مقالات علمی، اسناد حقوقی، قوانین و منابع معتبر داخلی و خارجی گردآوری و با بهرهگیری از روش تحلیل حقوقی و تطبیقی مورد بررسی قرار گرفت.یافتههای پژوهش نشان میدهد که هوش مصنوعی با بهرهگیری از فناوریهایی نظیر یادگیری ماشین، تحلیل کلاندادهها، پردازش تصاویر و تحلیل شبکههای ارتباطی، میتواند نقش مؤثری در پیشبینی جرایم، شناسایی الگوهای مجرمانه، کشف شبکههای سازمانیافته و تخصیص بهینه منابع انتظامی ایفا کند. با این حال، بررسی مبانی حقوقی و پیشینه پژوهش بیانگر آن است که استفاده از این فناوری بدون وجود چارچوبهای قانونی شفاف و سازوکارهای نظارتی مناسب، میتواند مخاطراتی همچون نقض حریم خصوصی، سوگیری الگوریتمی، ابهام در مسئولیتپذیری و کاهش اعتماد عمومی را به همراه داشته باشد. همچنین، نتایج نشان میدهد که در نظام حقوقی ایران، با وجود قابلیت استناد به اصول قانون اساسی، قواعد مسئولیت مدنی و برخی مقررات کیفری، هنوز قوانین اختصاصی و جامعی برای تنظیم کاربرد هوش مصنوعی در پلیسگری دادهمحور وجود ندارد.در نتیجه، پژوهش حاضر پیشنهاد میکند که توسعه کاربرد هوش مصنوعی در نظام پلیسی باید همزمان با تدوین قوانین جامع، ایجاد سازوکارهای نظارتی مؤثر، تضمین شفافیت و پاسخگویی الگوریتمی، حفاظت از دادههای شخصی و رعایت حقوق شهروندی دنبال شود. تحقق این الزامات میتواند ضمن افزایش مشروعیت اقدامات انتظامی، زمینه بهرهبرداری مسئولانه از فناوریهای هوشمند و ارتقای امنیت عمومی را فراهم سازد.
میرپنهان,سید محمد . (1405). پلیسگری دادهمحور با استفاده از هوش مصنوعی و حدود حقوقی آن در مقابله با باندهای خشن خیابانی. فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, (), 1-16. doi: 10.22034/jml.2026.738127
MLA
میرپنهان,سید محمد . "پلیسگری دادهمحور با استفاده از هوش مصنوعی و حدود حقوقی آن در مقابله با باندهای خشن خیابانی", فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, , , 1405, 1-16. doi: 10.22034/jml.2026.738127
HARVARD
میرپنهان سید محمد. (1405). 'پلیسگری دادهمحور با استفاده از هوش مصنوعی و حدود حقوقی آن در مقابله با باندهای خشن خیابانی', فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, (), pp. 1-16. doi: 10.22034/jml.2026.738127
CHICAGO
سید محمد میرپنهان, "پلیسگری دادهمحور با استفاده از هوش مصنوعی و حدود حقوقی آن در مقابله با باندهای خشن خیابانی," فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, (1405): 1-16, doi: 10.22034/jml.2026.738127
VANCOUVER
میرپنهان سید محمد. پلیسگری دادهمحور با استفاده از هوش مصنوعی و حدود حقوقی آن در مقابله با باندهای خشن خیابانی. فقه و حقوق نوین. 1405;():1-16. doi: 10.22034/jml.2026.738127
