1
دکتری گروه حقوق خصوصی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی،کرج، ایران
2
دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، واحد بین الملل امارات، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران.
10.22034/jml.2026.738209
چکیده
مسئولیت تضامنی از مهمترین ویژگیهای اسناد تجاری محسوب میشود که نقش اساسی در تضمین اعتبار، سرعت و امنیت مبادلات تجاری ایفا میکند. در نظام حقوقی ایران، قانونگذار با پیشبینی مسئولیت تضامنی صادرکننده، قبولکننده، ظهرنویسان و ضامنان در اسناد تجاری، تلاش کرده است تا دارنده با حسن نیت را از حمایت مؤثر حقوقی برخوردار سازد و امکان وصول سریع مطالبات را فراهم آورد. با وجود این، تحولات تقنینی، اصلاح قانون صدور چک، گسترش مبادلات تجاری، ظهور اسناد الکترونیکی و همچنین اختلاف برداشت محاکم از حدود و آثار مسئولیت تضامنی، موجب بروز ابهامهایی در اجرای مقررات مربوط به این نهاد حقوقی شده است. افزون بر این، برخی آرای قضایی در خصوص شرایط رجوع دارنده، آثار عدم رعایت تشریفات قانونی، حدود مسئولیت ظهرنویسان و امکان استناد به ایرادات شخصی، از وحدت و انسجام لازم برخوردار نیستند که این امر امنیت حقوقی معاملات را با چالش مواجه میسازد. پژوهش حاضر با بهرهگیری از روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، ضمن بررسی مبانی نظری و قانونی مسئولیت تضامنی صادرکننده و ظهرنویسان، به تحلیل رویه قضایی ایران و مطالعه تطبیقی آن با برخی نظامهای حقوقی پیشرو، بهویژه حقوق فرانسه، میپردازد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که اگرچه قانون تجارت ایران با الهام از نظام حقوقی فرانسه سازوکار مناسبی برای حمایت از دارنده سند پیشبینی کرده است، اما فقدان هماهنگی میان برخی مقررات، تغییرات ناشی از اصلاح قانون صدور چک، توسعه اسناد تجاری نوین و اختلاف در تفسیر قضایی، کارآمدی این نهاد را تا حدودی کاهش داده است. ازاینرو، بازنگری در برخی مقررات قانون تجارت، ایجاد وحدت رویه در تفسیر قوانین، توسعه مقررات مرتبط با اسناد تجاری الکترونیکی و بهرهگیری از تجارب نظامهای حقوقی موفق، میتواند نقش مؤثری در ارتقای امنیت حقوقی و افزایش اعتماد فعالان اقتصادی به اسناد تجاری ایفا کند.
ابراهیم پور,نهال و شهرکی,مهدی . (1405). مسئولیت تضامنی صادرکننده و ظهرنویسان در اسناد تجاری؛ مطالعهای تطبیقی در حقوق ایران و رویه قضایی. فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, 8(26), 1-30. doi: 10.22034/jml.2026.738209
MLA
ابراهیم پور,نهال , و شهرکی,مهدی . "مسئولیت تضامنی صادرکننده و ظهرنویسان در اسناد تجاری؛ مطالعهای تطبیقی در حقوق ایران و رویه قضایی", فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, 8, 26, 1405, 1-30. doi: 10.22034/jml.2026.738209
HARVARD
ابراهیم پور نهال, شهرکی مهدی. (1405). 'مسئولیت تضامنی صادرکننده و ظهرنویسان در اسناد تجاری؛ مطالعهای تطبیقی در حقوق ایران و رویه قضایی', فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, 8(26), pp. 1-30. doi: 10.22034/jml.2026.738209
CHICAGO
نهال ابراهیم پور و مهدی شهرکی, "مسئولیت تضامنی صادرکننده و ظهرنویسان در اسناد تجاری؛ مطالعهای تطبیقی در حقوق ایران و رویه قضایی," فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین, 8 26 (1405): 1-30, doi: 10.22034/jml.2026.738209
VANCOUVER
ابراهیم پور نهال, شهرکی مهدی. مسئولیت تضامنی صادرکننده و ظهرنویسان در اسناد تجاری؛ مطالعهای تطبیقی در حقوق ایران و رویه قضایی. فقه و حقوق نوین. 1405;8(26):1-30. doi: 10.22034/jml.2026.738209
